https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B0Бадана - Түзету тарихы2026-04-18T13:57:04ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B0&diff=29187&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:08:29Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%91%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D0%BD%D0%B0&diff=29186&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: Cat-a-lot: Аласталуда... Санат:Үй-тұрмысы2015-11-03T09:36:10Z<p><a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80/Cat-a-lot&action=edit&redlink=1" class="new" title="Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot (мұндай бет жоқ)">Cat-a-lot</a>: Аласталуда... <a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%AE%D0%B9-%D1%82%D2%B1%D1%80%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B&action=edit&redlink=1" class="new" title="Санат:Үй-тұрмысы (мұндай бет жоқ)">Санат:Үй-тұрмысы</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Бадана''', [[пиязшық]], [[жуашық]]– өсімдіктің [[топырақ]] астындағы өркені. [[Лалагүл]] және [[амариллис]] тұқымдастары сияқты дара жарнақты өсімдіктер де болады. Бадананың пішіні әр түрлі келеді, оның дамып жетілмеген ішкі сабағында (түбіршегінде) бір немесе бірнеше вегетативті (өсу) және генеративті (гүл) бүршіктері болады. [[Жапырақ]]тары түссіз, қабаттасқан сыртқы қабығы құрғап, қатайып [[қабыршақ]]қа айналған. Бұл қабық ішкі шырынды қабыршақтарды кебуден және зақымданудан қорғайды. Бадананың жапыраққа ұласар тұсы – жалған сабақ немесе мойынша деп аталады. Ол піскен кезде солып, қурап қалады. Бадананың түбіршегінен [[тамыр]] сабақ өседі де, кішкене [[бүршік]] шығарып, тамырланады. Бадана кейбір өсімдіктердің гүлшоғырларында ([[пияз]]да, [[Астық тұқымдасы|астық тұқымдастарында]]) немесе жер бетіндегі өркеніндегі жапырақ қойнауында ([[тісшөп]]те, [[лалагүл]]ділерде) орналасады. Бадана бір немесе бірнеше жылда ([[жауқазын]]да, [[нарцис]]те) жетіледі. Өсімдіктердің Баданасында су және басқа да қоректік заттар жиналады. Бадана арқылы олар көбейеді.<ref name="ReferenceA">Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9</ref><br />
<br />
Көкөніс 6 айдан асса, кейде собықты деп те аталынады. Ол консервілеу және [[кулинария]]да пайдалану үшін өсіріледі. Тағам ретінде пайдаланылатын [[көкөніс]] баданасы піспей тұрып — собықтану сатысында жиналады. Бұл кезде олар әлжуаз (собығы иілген кезде тез сынады), ірі талшықсыз әрі пергаментті қабықсыз келеді. Дәні онша жетілмейді, көлемі бидай дәніндей ғана болады. Бадана собығының құрамында [[белок]], [[крахмал]], [[қант]], 20 мг процент С витамині бар. Бадананың бұршақ собықты сорты құрылымы мен сапасы жағынан көкөністік, жартылай көкөністік және аршымалы болып бөлінеді. Көкөністік бадана сорттарының (мысалы, Юбилейная 287, талшықсыз Сакса 615, Триумф сахарный 764) бұршақ-собықтарында пергаментті қабық пен ірі талшықтар болмайды. Жартылай көкөністік бадана сорттары (мысалы, Шедрая) ірі талшықты келеді. Тамақ үшін жас бұршақ-собықтары пайдаланылады. Аршымалы бадана сорттарының (мысалы, Грибовская) бұршағы қатты, етсіз, талшықтары көп болады. Піскен кезде бүршақтары жарылып кетеді. Бадана собықтарының өсіп-жетілуіне қарай маусым айының аяғынан [[тамыз]] айына дейін жиналады. Әдетте бадана бір тәуліктен артық сақталмайды (өйткені собықтары тез пісіп, қатайып және кеуіл кетеді). Төменгі температурада (0оС шамасындай) және ауаның жоғары салыстырмалы ылғалдылығында (90% шамасындай) 5—7 тәулікке дейін сақталады.<ref name="ReferenceA"/><br />
==Дереккөздер==<br />
<references /><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Қазақстан табиғаты]]<br />
[[Санат:Биология]]<br />
<br />
[[Санат:Тұрмыс]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>Нұрлан Рахымжанов