https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D2%9B_%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BAАқ ірімшік - Түзету тарихы2026-04-18T12:38:31ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B_%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BA&diff=29179&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:08:29Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B_%D1%96%D1%80%D1%96%D0%BC%D1%88%D1%96%D0%BA&diff=29178&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: Cat-a-lot: Тасымалдануда... Санат:Үй-тұрмысы → Санат:Үй тұрмысы2015-11-03T09:29:28Z<p><a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80/Cat-a-lot&action=edit&redlink=1" class="new" title="Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot (мұндай бет жоқ)">Cat-a-lot</a>: Тасымалдануда... <a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%AE%D0%B9-%D1%82%D2%B1%D1%80%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B&action=edit&redlink=1" class="new" title="Санат:Үй-тұрмысы (мұндай бет жоқ)">Санат:Үй-тұрмысы</a> → <a href="/index.php/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%AE%D0%B9_%D1%82%D2%B1%D1%80%D0%BC%D1%8B%D1%81%D1%8B" title="Санат:Үй тұрмысы">Санат:Үй тұрмысы</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Bryndza.jpg|thumb|Ақ ірімшік]]<br />
'''Ақ ірімшік''' [[сиыр]] сүтін ашыту арқылы<br />
алынатын (айран тәрізді) [[диета]]лық тағам.<ref>Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2</ref> Ақ<br />
ірімшік майы алынбаған сүттен, сондай-ақ<br />
майы ішінара немесе толық алынып пастерленген сүттен жасалады. Ашытқыны қышқыл<br />
[[стрептокок]]тардың таза дәнінен дайындайды,<br />
кей жағдайда мәйек [[Ферменттер|ферментін]] қосады. Ақ<br />
ірімшікті сыртқы түріне (қалпына) қарап,<br />
сарысуы сығыл алынған әдеттегі ақ ірімшік<br />
және сары суы алынған, [[диета]]лық жұмсақ<br />
ақ ірімшік деп бөледі. Әдеттегі ақ ірімшіктің<br />
майлы (18%), жартылай майлы (9%) және<br />
майы алынған түрі бар.<br />
Майлы ақ ірімшік сүт майы және [[ақуыз]] қоспасынан, ал майы алынған ақ ірімшік [[ақуыз]]<br />
қоспасынан тұрады. Ақ ірімшік [[ақуызында]]<br />
адамның өміріне қажетті амин қышқылының<br />
бәрі де бар, сондықтан да ол барлық жастағы адамдар үшін өте қажет тағам. Ақ<br />
ірімшік әсіресе балаларға, аяғы ауыр және<br />
бала емізетін әйелдерге өте пайдалы, өйткені ол сүйектің жетілуіне, қайның жақсаруына, жүрек қызметі мен [[нерв]] жүйесіне қажетті<br />
[[кальций]] және [[фосфор]] тұздарына бай.<br />
Ақ ірімшікті емдік тағам ретінде пайдалану<br />
жөнінде Емдік тағамдар деген мақаланы<br />
қараңыз.<br />
<br />
[[Сурет:Termizovana bryndza.jpg|thumb|left]]<br />
Ақ ірімшікті үйде, қолдан дайындауға да болады:<br />
3—4 л қапн атылған жылы сүтті және 1 стакан<br />
қатықты кастрюльге құйып, араластырады да әбден<br />
қоюданьга ұйығанша бөлме [[температура]]сында ұстайды. Үйығаннан кейін оны ірі кесектерге бөліп тіледі<br />
де, кастрюльді су құйылған тегешке немесе үлкен<br />
таббаққа салып, баяу жанған отқа қойып қыздырады (қайнап кетпеуі керек), қасықпен ептеп жоғарғы<br />
қабатын араластыру қажет. Осылай араластырған<br />
кезде оның төменгі қабаты үстіне көтеріліп, жоғарғы қабаты төмен түседі, мұның өзі қоспаның біркелкі ысуына және сарысудың неғұрлым толық<br />
бөлінуіне жәрдемдеседі. Қою қоспаның кесек<br />
бөліктері қалқып бетіне шығысымен ақ ірімшікті<br />
алдын-ала қайнаған сумен шайып, сүзу үшін бетіне<br />
екі қабат таза дәке жабылған елекке салады.<br />
Сары [[су]]ы әбден сорғыған кезде ақ ірімшікті суытып<br />
дәке немесе мата дорбаға салып, үстіне салма қойылған тақтаймен бастырады.<br />
Ақ ірімшікті сатып алған соң немесе дайындаған соң дереу пайдалану керек. Өйткені оны<br />
тоңазытқышта 2—3 күннен артық сақтауға<br />
болмайды. Ақ ірімшікті қаймақпен, сүтпен қосып жеуге<br />
болады, сондай-ақ одан әр түрлі тағамдар:<br />
[[пудинг]], [[ірімшік]] жасайды, [[самса]] мен [[ватрушка]]ның ішіне салып пісіреді.<br />
Сатуға шығарылған ақ ірімшік құрамында<br />
қант және май мөлшері түрліше болады,<br />
сондай-ақ оған [[цукат]], [[шоколад]], [[жаңғақ]],<br />
[[мейіз]], [[заниль]] және т. б. қосады. Құрамында<br />
майы (20—26%) және қашты (16—26%) көп;<br />
майы кемдеу (15% май) және қанты аздау<br />
(13% қант); тлазурь жағылған (шоколад<br />
глазуры) цуКаты немесе жаңғағы бар (майы<br />
23 %, қанты 26%) ірімшік түрлері де шығарылады. Москва ақ ірімшігі қоспасының<br />
құрамында 20% май және 16% қант бар.<br />
Сатуға тұздалған (майлылығы 15,5—17,5%)<br />
және шайға арналған тәтті ірімшіктер де<br />
(50% майлы) түседі.<ref>Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Үй тұрмысы]]<br />
[[Санат:Тұрмыс]]<br />
<br />
<br />
{{stub}}</div>Нұрлан Рахымжанов