https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83_%D1%88%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D1%8B 2026-04-19T00:08:55Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83_%D1%88%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D1%8B&diff=31205&oldid=prev 2025-04-25T18:10:38Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:10, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B%D2%9B%D1%83_%D1%88%D0%BE%D2%9B%D0%B6%D2%B1%D0%BB%D0%B4%D1%8B%D0%B7%D1%8B&diff=31204&oldid=prev 2015-10-08T15:46:15Z

<p>уикилендіру</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Cygnus constellation map ru lite.png|нобай]]<br /> '''Аққу''' ({{lang-la|Cygnus}}, '''''Cyg''''') — [[Солтүстік аспан жартышары]]ның [[шоқжұлдыз]]ы. Оның орталығындағы жарық жұлдыздар аспанда айқыш пішінді бейнелейді. Аққу α жұлдызы аспандағы 1 дәрежелі 21 жұлдыздың бірі. Аққу шоқжұлдызы - [[Құс жолы]]нда жатқан шоқжұлдыздардың бірі. Аққу шоқжұлдызындындағы Аққу α жұлдызы, [[Лира шоқжұлдызы]]ндағы Лира α жұлдызы және [[Бүркіт шоқжұлдызы]]ндағы (Орел) Бүркіт α жұлдызы [[жазғы аспан үшбұрышы]]н құрайды.<br /> [[Сурет:CygnusCC.jpg|thumb|left|200px|Аққу шоқжұлдызы]]<br /> <br /> == Тарихы ==<br /> [[Сурет:Stars Brewing in Cygnus X.jpg|thumb|right|200px|Аққу Х, жұлдыздықтардың алып шоғыры]]<br /> Ең алғаш рет аққу щоқжұлдызы [[Клавдий Птолемей]]дің «[[Альмагест]]» кітабында «құс» деген атаумен кездеседі. Егер бір деректер бойынша, аққуды [[Леда]]ның артынан жүретін [[Зевс]] деп айтса, басқа деректер бойынша Аққу [[Лира]] шоқжұлдызының қасында орналасқан [[Орфей]] деп айтылады. <br /> <br /> Көп жағдайда бүгінгі шоқжұлдыздардың аты [[грек]] тілінде айтылса, жұлдыздардың аты [[араб]]ша айтылады. Соған байланысты аққуды гректер «орман құсы» деп, ал арабтар «тауық» деп атаған. Арабтардың «тауық» деп атауының себебі, аққу шоқжұлдызының ең жарық жұлдызы – денеб араб тілінен аударғанда «тауықтың құйрығы» деген мағынаны береді.<br /> <br /> == Шоқжұлдыз туралы мифология ==<br /> Батыс мифологиясы бойынша Аққу шоқжұлдызы туралы үш түрлі айтылым бар:<br /> [[Сурет:Sidney Hall - Urania's Mirror - Lacerta, Cygnus, Lyra, Vulpecula and Anser.jpg|thumb|right|200px|Аққу және басқа шоқжұлдыздар]]<br /> * Құдайлардың Құдайы Зевс Афинаның солтүстігіндегі Rhamnus-тан өтіп бара жатқанда кек құдайы Немезиданы көріп ғашық болып қалады. Немезида одан құтылу үшін ұқсамаған хайуанның пішініне еніп, біресе су жолымен, біресе құрлық жолымен қашады. Бірақ ақыры Зевстің қуғындауынан қашып құтыла алмайды. Ол ақыры аспандағы Аққу шоқжұлдызына айналып кетеді.<br /> * Зевс кек құдайы Немезиданы қолға түсіру үшін өзі аққуға айналып, махаббат құдайы Афродитаға бір бүркітке айналып өзін қуалауды бұйырады. Мақсаты Немезиданың жанашырлығын ояту болатын. Зевс мақсатына жетеді, сосын осы істі еске сақтау үшін Аққу және Бүркітті бірдей аспанға шығарып, оларды Аққу және бүркіт шоқжұлдызы етеді.<br /> [[Сурет:Cygnus &amp; Lyra.gif|thumb|right|400px|Аққу шоқжұлдызы және басқалары]]<br /> Осы екі ертегідегі оқиға бойынша, Немезида жұмыртқа табады да оны Гермеске береді (кейбір айтылым бойынша Спартаның әйел патшасы Ледаға береді, кейбірі бойынша бір қойшыға береді). Сол жұмыртқадан Гректің ең әйгілі сұлу аруы Елена (Helen of Troy) өсіп шығады.<br /> <br /> * Тағы бір айтылым бойынша, Зевс аққуға айналып Спартаның әйел патшасы Леданы қызықтырмақ болады. Содан Леда екі жұмыртқа туады. Оның бірінен егізжұлдыз Кастор（Castor）мен Полидевк （Polydeuces /Pollux）, ал келесі жұмыртқадан Елена (Helen of Troy) мен Клитемнестра (Clytemnestra) пайда болады. Жұмыртқа қабығы Спарта ғибадатханасында жібек жіппен іліп қойған екен. Әдетте Кастор мен Клитемнестра Спарта патшасы Тиндарейдің （Tyndareus）ұрпағы есептеледі. Ал Троялық Елена мен Полидевк екеуі Зевстің ұрпағы есептеледі.<br /> <br /> === Астеризм «жазғы-күзгі үшбұрыш» === <br /> Жазғы-күзгі үшбұрыш құрамына үш шоқжұлдыз кіреді. Олар: Аққу, Бүркіт және Лира. Бұл шоқжұлдыздардың барлығы да өте жарық және ашық аспаннан оңай табуға болады. Яғни [[үшбұрыш]]ты осы шоқжұлдыздардың ең жарық жұлдыздары құрайды. Аққудың ең жарық жұлдызы – [[Денеб]], [[Бүркіт]]тікі – [[Альтаир]], [[Лира]]ныкі – [[Вега]].<br /> <br /> == Тағы қараңыз ==<br /> * [[Аққу шоқжұлдызындағы жұлдыздар тізімі]]<br /> <br /> [[Санат:Шоқжұлдыздар]]<br /> [[Санат:Астрономия]]<br /> [[Санат:Ғарыш]]</div>

Alphy Haydar