https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BDАқын - Түзету тарихы2026-05-09T07:48:59ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BD&diff=67205&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:05:05Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B%D1%8B%D0%BD&diff=67204&oldid=prevНұрлан Рахымжанов: 2.79.249.78 (т) өңдемелерінен Нұрлан Рахымжанов соңғы нұсқасына қайтарды2016-04-29T03:15:41Z<p><a href="/index.php/%D0%90%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%B9%D1%8B:%D2%AE%D0%BB%D0%B5%D1%81%D1%96/2.79.249.78" title="Арнайы:Үлесі/2.79.249.78">2.79.249.78</a> (<a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B_%D1%82%D0%B0%D0%BB%D2%9B%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D1%83%D1%8B:2.79.249.78&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қатысушы талқылауы:2.79.249.78 (мұндай бет жоқ)">т</a>) өңдемелерінен <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%81%D1%83%D1%88%D1%8B:%D0%9D%D2%B1%D1%80%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%A0%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%BC%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%BE%D0%B2&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қатысушы:Нұрлан Рахымжанов (мұндай бет жоқ)">Нұрлан Рахымжанов</a> соңғы нұсқасына қайтарды</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Ақын''' — поэзиялық туындыларды ([[өлең]], [[жыр-дастан]], [[поэма]]) [[ауызша]] айтып не жазып шығаратын өнер иесі, халықтың көркемдік талғамын қалыптастырып, жалғастыратын сөз шебері. <br />
<br />
<br />
Ақын ұғымының [[жырау]], [[жыршы]], [[өлеңші]] сияқты ұғымдардан ауқымы кең, ол солардың бәрін қамтиды. Ауыз әдебиетінде ақын өлең, жыр-дастандарды шығарушы да, айтып таратушы да болған.<ref>Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2</ref><br />
Халықтың сөз өнерінде ертеден қалыптасқан [[дәстүр]] бойынша шынайы ақындар өлеңді табан астында суырып салып айтқан. Ондай жағдайда өлеңді, жырды [[домбыра]] немесе [[қобыз]] сияқты [[музыка]] аспаптарына қосылып орындаған. Оларды халық әдебиетінің дәстүрлерін сақтайды деген мағынада біздің заманымызда “[[халық ақыны]]” деп атайтын болды. Қазақ халқының [[Жамбыл Жабайұлы|Жамбыл]], [[Нұрпейіс Байғанин|Нұрпейіс]], [[Кенен Әзірбаев]] т.б. ақындары көптеген мұра қалдырған. Олар жыршылық өнерді де меңгеріп, кейде ұзақ дастан-жырларды жатқа айтқан. Мұндай ақындар тек қазақ халқында ғана емес, туысқан қырғыз, қарақалпақ халықтарында да кездеседі.<br />
Ақын деп жазба әдебиетінің өкілін де атайды. Бірақ мұндағы ақынның тұлғасы мүлде басқа. Жазба әдебиет өкілдерін алсақ, бұлардың өмір шындығын бейнелеу әдісі, көркемдік ой жүйесі, қолданатын жанрлары, стиль, тіл өзгешелігі қай жағынан да жаңа, соны қасиет-сипаттар мол. Қазақ әдебиетінде жазба әдебиетінің дәстүрін жан-жақты қалыптастырып дамытуға [[Абай]]дан бастап, [[Торайғыров Сұлтанмахмұт|С.Торайғыров]], [[Ахмет Байтұрсынұлы|А.Байтұрсынұлы]], [[Дулатұлы Міржақып|М.Дулатұлы]], [[Жұмабай, Мағжан Бекенұлы|М.Жұмабаев]], [[Сәкен Сейфуллин|С.Сейфуллин]], [[І.Жансүгіров]] сияқты көптеген ақындар өз үлесін қосқан.<br />
[[File:AbaiPainting.jpg|thumb|AbaiPainting|thumb| alt=A.| ''[[Абай Құнанбайұлы]]''.]]<br />
Сөйтіп, ақын деген сөздің мағынасы өте кең, ол поэзиядағы әр түрлі тарихи кезеңдердегі, әр қилы дарын иелерін қамтиды. Соларды үлкен екі топқа бөліп, жырау, жыршы, термешілерді, өлең-жырды ауызша шығаратын, ауызша (домбырамен) суырып салып айтатын ақпа ақын сөз зергерлерін жинақтап жыршы ақын деп атауға болады. Сонда оларды жазба әдебиетінің өкілі жазушы ақыннан бөліп алып, өз алдына бөлекше шығармашылық тұлға ретінде қарауға мүмкіндік туады. Ауызекі тілде әнші ақындар, айтыскер ақын т.б. деп бөлу де қалыптасқан.<ref>“ Қазақ әдебиеті. Энциклопедиялық анықтамалық. — Алматы: «Аруна Ltd.» ЖШС, 2010 жыл.ISBN 9965-26-096-6</ref><ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
== Тағы қараңыз ==<br />
* [[Қазақтың атақты әнші-күйшілері]]<br />
==Қосымша мәліметтер==<br />
* [http://www.islamdini.ru/publ/kazahwa_makalalar/khazak_akyndarynyn_olenderi/24] —Қазақ ақындарының өлеңдері<br />
{{Stub: Қазақ әдебиеті}} <br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Қырғызстан мәдениеті]]<br />
[[Санат:Қазақстан мәдениеті]]<br />
[[Санат:Поэзия]]<br />
[[Санат:Әдебиет]]<br />
<br />
[[ky:Акын]]</div>Нұрлан Рахымжанов