Moderator: 1 түзету

2026-07-12T19:23:32Z

1 түзету

06:10, 2026 ж. маусымның 29 кезіндегі Bauyr03 деген

2026-06-29T06:10:19Z

Жаңа бет

{{Ұйым
|атауы = Institute of Smart Systems and Artificial Intelligence (ISSAI)
|альтернативті = Ақылды жүйелер мен жасанды интеллект институты
|background_color =
|атау түсі =
|логотип = ISSAI logo.png
|логотип ені = 250px
|анықтама = ISSAI логотипі
|карта1 =
|карта1 ені =
|аңыз1 =
|карта2 =
|карта2 ені =
|аңыз2 =
|мүшелік =
|орталық типі = Штаб-пәтері
|орталық = Астана
|орналасқан жері = Қазақстан
|шыққан елі = Қазақстан
|тип = Ғылыми-зерттеу институты
|тілдер = қазақ, ағылшын, орыс
|тіл =
|басшы мансабы1 = Бас директор
|басшы есімі1 = Хүсейін Атакан Варол
|басшы мансабы2 =
|басшы есімі2 =

|басшы мансабы10 =
|басшы есімі10 =
|негізін салушы1 = Назарбаев Университеті
|құрылу оқиғалары1 = Құрылды
|құрылу мерзімі1 = 2019
|негізін салушы2 =
|құрылу оқиғалары2 =
|құрылу мерзімі2 =

|негізін салушы6 =
|құрылу оқиғалары6 =
|құрылу мерзімі6 =
|ыдырау оқиғалары =
|ыдырау уақыты =
|түсініктемелер1 = Жасанды интеллект, машиналық оқыту, компьютерлік көру, табиғи тілді өңдеу және робототехника салаларында ғылыми зерттеулер жүргізеді.
|түсініктемелер2 =

|мекен-жай = Қабанбай батыр даңғылы, 53, 1 блок, Астана, Қазақстан
|сайт = https://issai.nu.edu.kz/
|ортаққор =
}}

'''Ақылды жүйелер мен жасанды интеллект институты''' ('''ISSAI''', '''NUISSAI''') — [[Астана]] қаласындағы [[Назарбаев университеті]]не қарасты ғылыми-зерттеу институты. Ол [[жасанды интеллект]] (ЖИ) саласындағы ғылыми-зерттеу мен әзірлемелерді дамытуға бағытталған. Негізгі назар компьютерлік көру, табиғи тілді өңдеу және сөйлеу технологияларына аударылады.<ref>{{Cite web|url=https://nla.nu.edu.kz/ai#:~:text=The%20Institute%20of%20Intelligent%20Systems,in%20Kazakh%2C%20English%2C%20and%20Russian |title=AI |language=en |publisher=Астана ұлттық зертханасы |accessdate=2026-04-27}}</ref>

==Тарихы==
ISSAI 2019 жылы робототехника және ЖИ саласындағы зерттеуші доктор Хүсейін Атакан Варолдың бастамасымен құрылды.<ref name="sakenova">{{Cite web|url=https://astanatimes.com/2024/07/kazakhstan-to-launch-first-kazakh-large-language-model-in-december/ |title=Kazakhstan to Launch First Kazakh Large Language Model in December |language=en |publisher=[[Astana Times]] |last=Sakenova |first=Saniya |date=2024-07-19 |accessdate=2026-04-27}}</ref> Алғашында университетке қарасты зертхана ретінде жұмыс істеген бұл құрылым 2024 жылы Назарбаев университетінің автономды ғылыми-зерттеу институтына айналды.

==Құрылымы==
2025 жылғы жағдай бойынша ISSAI құрамында шамамен 70-тен астам зерттеуші, компьютерлік инженер мен деректер ғалымы жұмыс істеді.<ref>{{Cite web|url=https://egemen.kz/article/392007-ulttyq-kod-engizilgen-zhi-dguyesi |title=Ұлттық код енгізілген ЖИ жүйесі |language=kk |publisher=[[Егемен Қазақстан]] |last=Жүнісхан |first=Айтолған |date=2025-07-25 |accessdate=2026-04-27}}</ref> Топ құрамында қазақстандық жоғары оқу орындарының түлектерімен қатар, шетелдік жетекші университеттер мен «[[Болашақ (стипендия)|Болашақ]]» халықаралық стипендиялық бағдарламасының түлектері де бар.<ref name="sakenova" />

ISSAI KAZ-LLM — [[қазақ тілі]]не арналған үлкен тілдік модельдер отбасы, [[Meta Platforms]] компаниясының LLaMA архитектурасына негізделген. ISSAI әзірлеген KAZ-LLM 2024 жылғы желтоқсанда [[Қазақстан президенті]] [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]қа таныстырылып, [[Astana Hub]]-қа табысталды.<ref>{{Cite web|url=https://astanatimes.com/2024/12/kazakhstan-embraces-future-of-ai-with-its-first-large-language-model |title=Kazakhstan Embraces Future of AI with Its First Large Language Model |language=en |publisher=[[Astana Times]] |last=Nakispekova |first=Aiman |date=2024-12-21 |accessdate=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://egemen.kz/article/407893-kazllm-qalay-dgumys-isteydi |title=КазLLM қалай жұмыс істейді? |language=kk |publisher=[[Егемен Қазақстан]] |last=Жүнісхан |first=Айтолған |date=2026-02-27 |accessdate=2026-04-27}}</ref>

==Зерттеулері мен жобалары==
ISSAI ашық дереккөздерге үлес қосып, [[Hugging Face]], [[GitHub]] және [[ModelScope]] платформаларында модельдер мен деректер жиынтықтарының кең репозиторийін жүргізіп келеді.<ref>{{Cite web|url=https://huggingface.co/issai |title=Institute of Smart Systems and Artificial Intelligence, Nazarbayev University |language=en |publisher=huggingface.co |accessdate=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://github.com/IS2AI |title=ISSAI |language=en |publisher=github.com |accessdate=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://modelscope.cn/organization/issai |title=Institute of Smart Systems and Artificial Intelligence |language=en |publisher=modelscope.cn |accessdate=2026-04-27}}</ref>

Негізгі жобалары ISSAI Playground-ында қолжетімді. Бірнеше жобасы:<ref>{{Cite web|url=https://kaz.inform.kz/news/kazakstandik-zhi-end-videoni-5-tlge-audarip-ulttik-nakishta-suret-saladi-0805bc/ |title=Қазақстандық ЖИ енді видеоны 5 тілге аударып, ұлттық нақышта сурет салады |language=kk |publisher=kaz.inform.kz |date=2025-07-17 |accessdate=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://nazarmedia.kz/issai-momentum-kazakstannyn-otandyk-zhasandy-intellekt-zhetistikteri-tanystyryldy/ |title=ISSAI Momentum: Қазақстанның отандық жасанды интеллект жетістіктері таныстырылды |language=kk |publisher=nazarmedia.kz |date=2025-12-10 |accessdate=2026-04-27}}</ref>
*Оylan — қазақ, орыс және ағылшын тілдерін қолдайтын көптілді көру-түсіну моделі;
*MangiSoz — аударма, мәтінді дыбыстау, оптикалық таңбаларды тану, және диаризация қызметтерін ұсынатын веб-платформа;
*TilSync — көптілді іс-шараларға арналған нақты уақыттағы субтитрлеу құралы.

Сонымен қатар, ISSAI 2025 жылы суперкомпьютерлерге тәуелділікті азайту мақсатында Qolda моделін әзірледі. Бұл — ноутбук пен смартфондарда жұмыс істеуге арналған 4М-параметрлі ашық бастапқы тілдік-көру моделі. Ол қазақ, орыс және ағылшын тілдерінде тиімді мультимодальды ойлауды қамтамасыз етеді және зерттеушілерден бастап студенттер мен шағын бизнеске дейін кең аудиторияға ЖИ мүмкіндіктерін қолжетімді етеді деп жоспарлады.<ref>{{Cite web|url=https://research.nu.edu.kz/en/publications/qolda-a-small-vision-language-model-for-the-kazakh-language/ |title=Qolda: A Small Vision-Language Model for the Kazakh Language |language=en |publisher=[[Назарбаев университеті]] |date=2026 |accessdate=2026-04-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://egemen.kz/article/400244-qazaq-tilin-tsifrlandyru-qadget |title=Қазақ тілін цифрландыру қажет |language=kk |publisher=[[Егемен Қазақстан]] |last=Серікқызы |first=Эльвира |date=2025-10-28 |accessdate=2026-04-27}}</ref>

Коммерциялық компоненттер негізінде жасалған Mangitas инференс сервері, ЖИ үлгілерін жергілікті ортада іске қосуға бейімделген және ұйымның жабық ішкі желісі шегінде қауіпсіз орналастыруға мүмкіндік береді.<ref>{{Cite web|url=https://astanatimes.com/2025/07/kazakhstan-develops-national-ai-technologies-that-work-offline/ |title=Kazakhstan Develops National AI Technologies That Work Offline |language=en |publisher=[[Astana Times]] |last=Omirgazy |first=Dana |date=2025-07-18 |accessdate=2026-04-27}}</ref>

ISSAI жыл сайын Жазғы ғылыми-зерттеу бағдарламасын ұйымдастырып, бакалавр және магистратура студенттеріне, сонымен қатар жоғарғы сынып оқушыларына ЖИ саласында тәжірибе жинауға мүмкіндік береді.<ref>{{Cite web|url=https://farabi.university/news/36701?lang=ru |title=ЛЕТНЯЯ НАУЧНАЯ СТАЖИРОВКА/Кафедра искусственный интеллект и Big Data |language=ru |publisher=[[Қазақ ұлттық университеті]] |date=2023-04-10 |accessdate=2026-04-27}}</ref>

==Дереккөздер==
{{Дереккөздер}}

==Сыртқы сілтемелер==
*[https://issai.nu.edu.kz/kk/home-kaz/ Ресми сайты]

[[Санат:Қазақстан ғылыми-зерттеу институттары]]
[[Санат:Қазақстан ұйымдары]]
[[Санат:Жасанды интеллект зерттеулері]]
[[Санат:Қазақстандағы жасанды интеллект индустриясы]]

← Ескі түзетулер	19:23, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Ақылды жүйелер мен жасанды интеллект институты - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

06:10, 2026 ж. маусымның 29 кезіндегі Bauyr03 деген