https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BA 2026-04-18T14:09:09Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BA&diff=49271&oldid=prev 2025-04-25T18:26:33Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B%D1%88%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BA&diff=49270&oldid=prev 2012-08-07T08:25:43Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Ақшелек''' (Anthrax) — [[жұқпалы ауру]]. Онымен барлық жануарлары, сондай-ақ, адамдар да ауырады. Ұсақ малдарда (қойда) [[топалаң]], жылқыда [[жамандат]], түйеде [[қарабез]], адамда [[күйдіргі]] немесе [[түйнеме жара]] деп аталады. Қоздырушысы — ''Вacіllus anthracіs'', [[спора]] түзетін таяқша тәрізді [[бацилла]]. Аурудың таралуына ауырған [[мал]] мен өлген малдың [[өлексе|өлексесі]] себеп болады. Сондықтан ауырған малды тез оқшаулап, өлексені жедел жою керек. Ауырып өлген малдың [[микроб|микробтары]] тарап кетпеуі үшін жарып көруге тиым салынады. Табиғи жағдайда малға ақшелек [[қан сорғыш]] жәндіктер, [[тышқан]] тектес кемірушілер (топырақ астындағы микробтың жер бетіне шығуына байланысты) арқылы жұғады. Микроб тері арқылы денеге өткен жағдайда теріде күйдіргі жара пайда болады. Ал ауру ас қорыту жолы арқылы жұқса, сол ағзалар дертке шалдығады. Көбінесе ауыру [[сепсис]] түрінде байқалып, өте жіті түрде өтеді де, малдың тез арада өліп кетуіне әкеп соғады. Алдын алу үшін СТИ-1 [[вакцина|вакцинасы]], (орыс ғалымы Н.Н.Гинсбург ашқан) емдеу үшін иммунді сарысу мен [[антибиотик|антибиотиктер]] ([[пенициллин]], [[стрептомицин]]) қолданылады.&lt;ref&gt;Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> [[Санат:Биология]]<br /> [[Санат:Зоология]]<br /> [[Санат:Ауыл шаруашылығы]]<br /> [[Санат:Терминология]]<br /> {{stub}}<br /> {{wikify}}</div>

GulzhanOmarova