https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D1%96%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BDАқкөбік хан - Түзету тарихы2026-09-06T04:12:21ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D1%96%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD&diff=127011&oldid=prevModerator: 1 түзету2026-07-12T14:47:40Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B%D0%BA%D3%A9%D0%B1%D1%96%D0%BA_%D1%85%D0%B0%D0%BD&diff=127010&oldid=prevSagzhan: /* Кіріспе бөлімін өңдеді */2026-06-30T22:47:04Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">Кіріспе бөлімін өңдеді</span></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Мемлекеттік қайраткер<br />
| түс =<br />
| Қазақша есімі = Ақкөбік алып<br />
| Шынайы есімі = Ақкөбік, Көбек<br />
| Суреті = <br />
| Атауы = <br />
| Сурет ені = <br />
| Елтаңба = <br />
| Елтаңба атауы = <br />
| Елтаңба ені = <br />
| Титулы = Алып, Батыр<br />
| Лақап аты = <br />
| Ту = <br />
| Ту2 = <br />
| Басқара бастады = <br />
| Басқаруын аяқтады = <br />
| Басқарған кезеңі = Қыпшақ-Қимақ кезеңі / Алтын Орда<br />
| Ізашары = <br />
| Ізбасары = <br />
| Тәж кигізу жорасы = <br />
| Биліктен бас тартуы = <br />
| Мұрагері = <br />
| Бірігіп басқарушы1 = <br />
| Бірігіп басқарушы1Басқара бастады = <br />
| Бірігіп басқарушы1Басқаруын аяқтады = <br />
| регент1 = <br />
| регент1Басқара бастады = <br />
| регент1Басқаруын аяқтады = <br />
| регент2 = <br />
| регент2Басқара бастады = <br />
| регент2Басқаруын аяқтады = <br />
| Премьер = <br />
| Вице-президент = <br />
| Президент = <br />
| Монарх = <br />
| Губернатор = <br />
| Вице-губернатор = <br />
| Титулы_2 = <br />
| Ту_2 = <br />
| Ту2_2 = <br />
| Басқара бастады_2 = <br />
| Басқаруын аяқтады_2 = <br />
| Ізашары_2 = <br />
| Ізбасары_2 = <br />
| Титулы_3 = <br />
| Ту_3 = <br />
| Ту2_3 = <br />
| Басқара бастады_3 = <br />
| Басқаруын аяқтады_3 = <br />
| Ізашары_3 = <br />
| Ізбасары_3 = <br />
| Титулы_4 = <br />
| Ту_4 = <br />
| Ту2_4 = <br />
| Басқара бастады_4 = <br />
| Басқаруын аяқтады_4 = <br />
| Ізашары_4 = <br />
| Ізбасары_4 = <br />
| Түсініктемелер = <br />
| Діні = Тәңіршілдік / Ислам<br />
| Азаматтығы = Дешті Қыпшақ<br />
| Туған күні = XI-XII ғасырлар<br />
| Туған жері = <br />
| Қайтыс болған күні = <br />
| Қайтыс болған жері = <br />
| Жерленді = <br />
| Династия = Қыпшақ (Тоқсоба)<br />
| Туған кездегі есімі = Ақкөбік<br />
| Әкесі = Мүйтен би<br />
| Анасы = <br />
| Жұбайы = <br />
| Балалары = Күрлеуіт, Күрең<br />
| Қызмет еткен жылдары = <br />
| Құрамында болды = <br />
| Әскер түрі = <br />
| Атағы = <br />
| Басқарды = Қыпшақ жасақтары<br />
| Шайқасы = Русь князьдіктеріне қарсы жорықтар<br />Көтен ханға қарсы шайқастар<br />
| Ғылыми аясы = <br />
| Жұмыс істеген орны = <br />
| Партиясы = <br />
| Қызметі = <br />
| Мамандығы = <br />
| Білімі = <br />
| Ғылыми дәрежесі = <br />
| Марапаттары = <br />
| Қолтаңбасы = <br />
| Монограммасы = <br />
| Сайты = <br />
| Commons = <br />
}}<br />
<br />
'''Ақкөбік Алып''' — [[XIII ғасыр]]да өмір сүрген [[қыпшақтар]]дың Тоқсаба тайпасының көсемі. Онымен Қыпшақ-Дурут тайпасының көсемі [[Көтен хан]] арасындағы қақтығыс тарихи деректерде сипатталған. Қазақ қыпшақтардың арғы атасы.<br />
<br />
== Өмірі ==<br />
Қыпшақтардың Тоқсаба тайпасынан шыққан. Тоқсаба тайпасы ең бірінші болып Шыңғыс ханға өз еркімен келіп қосылды. Тоқсабалық Витут Юрий Қоншақұлынан жеңіліс тапқан соң, Үргенішке қашып барады, алайда сол жерде Хорезмшах тарапынан өлтіріледі. Оның екі ұлы Дешті Қыпшаққа қайтып оралады, сол кезде ұлдарының бірін Юрий Қоншақұлы өлтіреді. Екінші ұлы Мүйтен Шыңғыс ханға қашып барып, оның қоластына өтеді. Шыңғыс хан әскері Хорезмшахты, Юрий Қоншақұлын талқандап Мүйтеннің кегін қайтарып береді. Тоқсаба тайпасы Шыңғыс ханның сенімді одақтастарына айналады. Мүйтен қайтыс болған соң оның орнын ұлы Ақкөбік басады.<br />
<br />
Аңыз бойынша, Көтен ханның ұлы Мангуш аң аулау кезінде Ақкөбік ханмен кездесіп, оның қолынан қаза табады. Бұл оқиға екі тайпа арасындағы бұрыннан келе жатқан бәсекелестікті күшейтіп, Көтен хан Тоқсаба тайпасына қарсы соғыс ашады. Нәтижесінде, Ақкөбік хан жараланып, оның әскері жеңіліске ұшырайды. Жеңілістен кейін Ақкөбік ханның інісі Аңсар (немесе Унсар) мыңқол ханы Бату ханға барып, Дурут тайпасына қарсы көмек сұрайды. [[Бату хан]] бұл өтінішті қабыл алып, Дуруттарға қарсы жорық ұйымдастырады, нәтижесінде көптеген дуруттар қырылып, қалғандары тұтқынға алынады.<ref>[https://pricom.kz/ruhani/kipchakskaya-mest.html Кипчакская месть]</ref><br />
<br />
Ақкөбік ханның өмірі мен әрекеттері қыпшақ тайпаларының ішкі саяси қатынастары мен моңғолдармен байланыстарының күрделілігін көрсетеді. Бұл оқиғалар XIII ғасырдағы [[Еуразия]] даласындағы этносаяси жағдайды түсінуге маңызды үлес қосады.<ref>[https://dzen.ru/a/Zd10_fyXemTLaTI6?utm_referrer=www.google.com&is_autologin_ya=true Исторические реалии в эпосе Ак-Кубек]</ref><ref>[https://e-history.kz/storage/upload/library_ru_files/iblock/317/3170e1ea0c96cb7259aa6f64d46471c3.pdf К вопросу о добровольном присоединении некоторых кипчакских племен империи Чингисхана]</ref><br />
<br />
[[Қазақтар|Қазақ халқының]] құрамындағы қыпшақтар осы Ақкөбік хан мен Тоқсаба тайпасынан тараған. Оған дәлел, қара қыпшақтардың ұранының «Тоқсаба» болуы.<br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
<br />
[[Санат:Қыпшақтар]]<br />
[[Санат:Қазақ руларының арғы бабалары]]</div>Sagzhan