https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82 2026-09-25T13:33:44Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82&diff=114924&oldid=prev 2026-06-26T06:26:07Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%9B%D0%B1%D0%B0%D1%83%D1%8B%D1%80_%D0%B6%D0%B0%D1%80%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82&diff=114923&oldid=prev 2018-12-13T15:56:58Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Мекендейтін жерлері</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Taxobox<br /> | name = Ақбауыр жарқанат<br /> | image=Otonycteris_hemprichii.jpg<br /> |image_caption=<br /> | status = LR/lc<br /> | status_system = iucn2.3<br /> | regnum = [[Жануарлар]]<br /> | phylum = [[Хордалылар]]<br /> | classis = [[Сүтқоректілер]]<br /> | ordo = [[Қолқанаттылар]]<br /> | familia = [[Vespertilionidae]]<br /> | genus = ''[[Otonycteris]]''<br /> | species = '''''O. hemprichii'''''<br /> | binomial = ''Otonycteris hemprichii''<br /> | binomial_authority = Peters, 1859<br /> | synonyms =<br /> }}<br /> '''Ақбауыр жарқанат''' ({{lang-la|Otonycteris hemprichii}}) - [[қолқанаттылар]] отрядының жалтыртұмсықты жарқанаттар тұқымдасына жатады. Денесі ірі, тұрқы 66 – 82 мм, қол сүйегінің ұзындығы 59 – 66 мм, арқасы құм түстес, бауыры ақшыл болады. Құлақ қалқаны жалпақ әрі өте ұзын, үшкір келеді. Ұясын жартастарға және тұрғын үйлердің қабырғаларындағы жарықтар мен қуыстарға салады. Көктем мен жазда еркектері жеке-жеке, ұрғашылары топталып тіршілік етеді. Жемтігін күн бата аулайды. Көбіне жемтігін жер бетінен 2 – 3 м биіктікте ұшып жүріп ұстайды. Негізінен қоңыздармен, инеліктермен және көбелектермен қоректенеді. Жылына бір рет көбейеді. Маусымның басында көбіне ұрғашысы 2 жарқанат табады.<br /> Сирек кездесетін түр, Қазақстанда таралу аймағының терістіктегі ең шеткі [[шекара]]сы өтеді. Тасты, сазды жарларды мекендейді. Республикада екі жерде – [[Сырдария]] Қаратауының баысындағы Ақ-мешіт үңгірі мен Үстірттің батыс жағындағы [[Қарамая тауы]]нан табылған. Қаратауда аса терең емес тасты жарларды мекендейді. Ақбауыр жарқанаттың тіршілігі әлі толық зерттелмеген. Саны мөн оған әсер ететін [[фактор]]лар белгісіз. Үстірт қорығында қорғалады. Қазақстанның «Қызыл кітабына» енгізілген.&lt;ref&gt;«Қазақстан»: Ұлттық энцклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, I том&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Статус==<br /> III-шы санат. Зерттелмеген, сирек кездесетін түр.<br /> <br /> ==Генофондысын сақтау үшін таксонның маңызы==<br /> [[Қазақстан]]ның оңтүстік бөлігіне енген жерорта теңізі жағалауының сирек өкілі.<br /> <br /> ==Таралуы==<br /> Қазақстанда екі жерден ғана: бірі – [[Қаратау]]дың батыс жағындағы [[Ақмешіт әулие үңгірі|Ақмешіт]] үңгірінен, екіншісі - Үстірттің батыс шыңындағы Көгесем құдығы төңірегінен табылып отыр. [[Түркіменстан|Түркімениядағы]] Үлкен Балқаш тауларынан да (Үстірттен оңтүстікке қарай 400 км) табылды.<br /> <br /> ==Мекендейтін жерлері== <br /> Қаратаудағы [[Ақмешіт әулие үңгірі|Ақмешіт]] үңгірі төңірегіндегі шөлейтті жерлер, тасты шұңқырлар, ал Үстіртте су көздеріне жақын сазды биік қыраттар. Ақмешіт үңгірінде жарқанаттардың басқа да бес түрі мен бірге тіршілік етеді. Көрші [[Түрікменстан]]да ақбауыр жарқанаттар көбіне таулар мен олардың етектерінде тіршілік етеді. Тасты, жартасты жазық жерлерде де табылған. Баухыз ауданында және Кюрендаг тауларында да мекендейді. [[Өзбекстан]]да шөлді жерлерде және тау етектерінде 1000 м биіктікке дейін өмір сүреді.<br /> <br /> ==Саны==<br /> Қазақстанда мәлімет жоқ. Таралінның басқа жерлерінде саны 30-дай ақбауыр жарқанаттың колониясы кездескен (көбею кезінде).<br /> <br /> ==Негізгі шектеуші факторлар==<br /> Белгісіз.<br /> <br /> ==Биологиялық ерекшеліктері==<br /> Ол туралы Қазақстанда мәлімет жоқ. [[Орта Азия]]да зерттеулер мынаны көрсетеді: Көктем мен жазда еркектері жеке-жеке жүрсе, ұрғашылары-шағын топ құрып өмір сүреді. Қараңғы түсе аңшылыққа шығады. Қалмақтап ұшуы құстардың ұшуына ұқсайды. Насекомдарды жер бетінен 2-3 м биіктіктен ұстайды. Оны жер бетінен 20-25 м биіктікте сирек кездестіресіз. Негізгі азықтары – [[қоңыздар]], [[инеліктер]], [[көбелектер]]. Кейде тіршілік ететін мекендерінен [[кесірткелер]]ді де ұстайды. Әр аналық көбіне 2-ден Өсім береді. Жас жарқанаттар тез өседі және шілде айында өзінше қоректерін аулауға кіріседі.&lt;ref&gt;Стрелков, 1976; 2. Стрелков, Шаймарданов, 1983; 3. Стрелков, 1985&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Қолда өсіру==<br /> Мәлімет жоқ.<br /> <br /> ==Қабылданған қорғау шаралары==<br /> Үстірт қорығында және Орта Азия мемлекеттерінің көптеген қорықтарында қорғалады.<br /> <br /> ==Қорғауды керек ететін шаралар==<br /> Анықталған жоқ.<br /> <br /> ==Зерттеу жөніндегі ұсыныстар==<br /> Биологиясын зерттеу керек.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Жарқанаттар]]<br /> [[Санат:Қазақстанның Қызыл кітабына енген сүтқоректілер]]<br /> <br /> <br /> {{zoology-stub}}</div>

Салиха