Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:08:42Z

1 түзету

15:01, 2016 ж. наурыздың 12 кезіндегі Aseke16 деген

2016-03-12T15:01:38Z

Жаңа бет

{{Тілдер
|түсі = үндіеуропа
|аты = Ағылшын тілі
|өз атауы = English, English language
|айтылуы = /ˈɪŋglɪʃ/
|елдер = [[Аустралия]], [[Канада]], [[Үндістан]], [[Ирландия]], [[Ямайка]], [[Кения]], [[Либерия]], [[Малайзия]], [[Жаңа Зеландия]], [[Нигерия]], [[Филиппин]], [[Оңтүстік Африка Республикасы]], [[Сингапур]], [[Құрама Патшалық]], [[АҚШ]], т.б. елдер
|аймақтар =
|ресми тіл = '''''Көп қолданатын'':''' [[Антигуа және Барбуда]], [[Барбадос]], [[Белиз]], [[Ботсвана]], [[Бруней]], [[Доминикан Республикасы]], [[Гамбия]], [[Гренада]], [[Гвинея]], [[Ямайка]], [[Либерия]], [[Багам аралдары]], [[Құрама Патшалық]] ''(de facto)'', [[Америка Құрама Штаты]] ''(de facto)'', [[Аустралия]] ''(de facto)'' '''''Қолданады'':''' [[Камерун]], [[Канада]], [[Гонг-Конг]], [[Үндістан]], [[Ирландия Республикасы|Ирландия]], [[Кения]], [[Кирибати]], [[Косово]], [[Лесото]], [[Малайзия]], [[Мальта]], [[Жаңа Зеландия]] ''(de facto)'', [[Пәкістан]], [[Филиппин]], [[Сингапур]] ''(de facto)'', [[Оңтүстік Африка Республикасы]], [[Зимбабве]]
|реттейтін мекеме =
|сөйлеушілер саны = 400 млн немесе 1 млрд адам
|рейтинг = 2-ші, 3-ші
|күйі =
|жойылды =
|санаты = Еуразия тілдері
|классификация =
[[Үндіеуропа тілдері|үндіеуропа әулеті]]
:[[Герман тілдері|герман тармағы]]
::[[Батыс герман тілдері|батыс герман тобы]]
:::[[Англо-фриз тілдері|англо-фриз топ тармағы]]
|жазу = [[латиница]]
|МЕСТ 7.75–97 = анг 45
|ISO1 = en
|ISO2 = eng
|ISO3 = eng
}}
[[File:EN English Language Symbol ISO 639-1 IETF Language Tag Icon.svg|thumb|left|upright|EN ([[ISO 639]]-1)]]

'''Ағылшын тілі''' ({{lang-en|English, English language}}) — [[Үндіеуропа тілдері]] жанұясының батыс [[герман тілдері|герман тобына]] жататын тіл.
Ағылшын тілі ежелгі тіл болып есептеледі, ол қазіргі [[Ұлыбритания]] аумағын ежелде басып алған [[Көне ағылшын тілі|Англосаксондар]]дың тілі, бірақ жауланған [[кельттер]]дің тілдері де әсерін тигізген.

Ағылшын тілі — [[халықаралық тіл]] (де-факто - [[лингва франка]]). Әлемдегі ең көп тараған, әрі қытай тілінен кейінгі халық саны бойынша ең көп пайдаланатын тіл. Ағылшын тілі [[Ұлыбритания]], [[Америка Құрама Штаттары]], [[Жаңа Зеландия]], [[Аустралия]] және басқа елдерде [[ана тілі]] болып есептеледі. Одан басқа көптеген мемлекеттерде ресми тілі болып саналады.

Ағылшын тілі — [[БҰҰ]]-ның алты тілінің бірі болып саналады.
Ағылшын тілі — [[дүние жүзі]]не ең кең таралған тіл. [[Үндіеуропа тілдері]]нің батыс [[герман тілдері]]не жатады. А. т. құрылымы жағынан флективті. [[Ұлыбритания]], [[АҚШ]], [[Аустралия]], [[Жаңа Зеландия|Жаңа Зеландияның]] мемлекеттік тілі болып табылады. [[Канада]]да ([[француз тілі]]мен қатар), [[Ирландия]]да (ирланд тілімен қатар) мемлекеттік қос тілдің бірі. [[БҰҰ]]-да қабылданған ресми алты тілдің негізгісі. Алты құрлыққа кең тараған бұл тілде қазір 400 млн-нан астам [[адам]] сөйлейді. [[Қазақстан]]да да 20 ғасырдың 50-жылдарынан бастап [[Абылай хан]] атында. Қазақ мемлекеттік халықаралық қатынастар және әлем тілдері ун-тінде, өзге де жоғары және орта оқу орындарында Ағылшын тілі оқытылып мамандар дайындалды. Жеке пән түрінде мектеп бағдарламаларына енгізілді. А.т-нің түп-төркіні 5-6 ғ-да құрлықтан [[Британ]] аралына қоныс аударған англ, сакс, ют тайпалары мен аралдағы байырғы кельт (бриттер) тайпаларының тілі болып саналады. А.т-нің даму тарихы ежелгі ағылшындық (7-11 ғ.), орта (12-15 ғ.) және жаңа (15 ғ-дан бері) дәуір болып үш кезеңге бөлінеді. А.т-дегі жазба ескерткіштер 7-8 ғ-дан белгілі. Ол уақытта ағылшындар руна жазуын пайдаланып, тасқа, ағашқа, сүйекке ойып жазған. 6-7 ғ-да ағылшындар арасында христиан дінінің таралуына байланысты [[Руналық жазу|руна]] жазуы қолданыстан шығып, латын әліпбиі қолданыла бастады. [[Ағылшындар]] [[латын әліпбиі]]н ілгері дамытып, оған W, J және V әріптерін қосты. 1066 ж. Англияны нормандар басып алды да, мемл. тіл — [[француз тілі]] болып, Ағылшын тілі қарапайым халықтың сөйлеу тілі есебінде сақталды. 1476 ж. Англияда ағылшын тілінде кітап басып шығару басталды. Бұл жағдай Лондон диалектісі негізінде ағылшынның жазба әдеби тілін қалыптастырды.
Ағылшын тілі британдық және американдық болып екі түрге бөлінеді. Британдық Ағылшын тілі өз ішінде шотландиялық, солтүстік, батыс, шығыс, оңтүстік диалектілерге жіктеледі. 7-11 ғ-да англо-саксон тілінде 4 [[диалект]] болған: нартумбриялық, мерсиялық, уэссек және кент.
Ағылшын тілінің басты ерекшеліктері: а) [[фонетика]] жүйесінде дыбыстарының көпшілігі біресе созылыңқы, біресе қысқа айтылады. Осыған орай, Ағылшын тілінде сөз мағынасы бірсыдырғы өзгеріске түсуі мүмкін; б) морфол. саласындағы өзгешелік: [[сын есім]] мен сан есімнің барлық жалғаулары, яғни [[септік жалғау|септіктері,]] сондай-ақ, [[зат есім]] мен [[етістік]] аффикстерінің көбі бұл күнде тарихи өзгерістерге түскен. Соған орай, Ағылшын тілінде сөз бен сөзді байланыстыратын предлогтар, артикльдер, сондай-ақ көмекші етістік сияқты жаңа тұлғалар, формалар ([[морфема]]лар) пайда болған. Ағылшын тілінің жазу ережелері мен сөздердің айтылуында айырмашылықтар бар. Орфографиялық ережелер бойынша бұрынғы және қазіргі ағылшын тіліндегі дыбыстардың өзгерістері жазуда қатаң сақталады.<ref name="source1">“Қазақ Ұлттық Энциклопедиясы”, 1 - том</ref>
.

== Ағылшын әліпбиі ==
Ағылшын әліпбиі 26 әріптен құралады:
{| border=0 cellpadding=4 cellspacing=1 style="padding:0 .5em .2em; border:1px solid #999; margin:1em 0;"
|- style="font-size:large; text-align:center; "
| A || B || C || D || E || F || G || H || I || J || K || L || M || N || O || P || Q || R || S || T || U || V || W || X || Y || Z
|- style="font-size:large; text-align:center; "
| a || b || c || d || e || f || g || h || i || j || k || l || m || n || o || p || q || r || s || t || u || v || w || x || y || z
|}

== Ағылшын тілін қолданатын негізгі елдер ==

Ағылшын тілі көптеген елдерде қолданады.Олардың қатарында негізгі осы елдер бар:

1.Ұлыбритания 

2.Англия 

3.Австралия 

4.Жаңа Зеландия 

5.Канада 

6.Ирландия 

7.АҚШ(Америка Құрама штаттары)

== Дереккөздер ==
<references/>
{{Germanic Philology}}

[[Санат:Герман тілдері]]
[[Санат:Үндіеуропалық тілдер]]

← Ескі түзетулер	19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Ағылшын тілі - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

15:01, 2016 ж. наурыздың 12 кезіндегі Aseke16 деген