https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8BАғыбай Қоңырбайұлы - Түзету тарихы2026-04-18T17:27:06ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B&diff=95381&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T19:36:52Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:36, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D2%93%D1%8B%D0%B1%D0%B0%D0%B9_%D2%9A%D0%BE%D2%A3%D1%8B%D1%80%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D2%B1%D0%BB%D1%8B&diff=95380&oldid=prev17:34, 2017 ж. қаңтардың 16 кезіндегі Kasymov деген2017-01-16T17:34:50Z<p></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Тұлға<br />
|Есімі = Ағыбай Қоңырбайұлы<br />
|Шынайы есімі = <br />
|Сурет = Agybay batyr monument in Balkhash.jpg<br />
|Сурет ені = Ағыбай батырдың ескерткіші<br />
|Сурет атауы = <br />
|Туылған кездегі есімі = <br />
|Туған күні = 1802<br />
|Туған жері = [[Ұлытау]] аймағы<br />
|Мансабы = [[батыр]]<br />
|Азаматтығы = <br />
|Ұлты = <br />
|Қайтыс болған күні = 1885<br />
|Қайтыс болған жері = Тасарал қамалы<br />
|Әкесі = <br />
|Анасы = <br />
|Жұбайы = <br />
|Балалары = <br />
|Марапаттары = <br />
|Сайты = <br />
|Басқалары = <br />
|Commons = <br />
}}<br />
'''Ағыбай Қоңырбайұлы''', '''Ағыбай батыр''' (1802-1885) — [[қазақ]] халқының тәуелсіздігі үшін күрескен әйгілі [[батыр]], қолбасшы. Қазақ ханы [[Кенесары Қасымұлы]]ның [[Ресей]] отаршылығына қарсы жүргізілген [[көтеріліс]] басшыларының бірі.<br />
<br />
== Қысқаша өмірбаяны == <br />
Ағыбай батыр жорықта жолы болғыштығы үшін «Ақжолтай батыр» атанған. Сарбаздары Абылай есімімен қатар Ағыбай батырды да ұранға<br />
айналдырған. Ағыбай батыр 1824 ж. [[Қарқаралы]] аймағында [[Ресей империясы]]ның отаршылдық саясатына қарсы көтеріліске белсене араласты. 1826-1849 ж. аралығында Ресей империясының Қарқаралы, [[Ақтау бекінісі|Ақтау]], Ақмола бекіністеріне шабуыл жасап, патша әскерлерін [[Ырғыз]], [[Тобыл (өзен)|Тобыл]] өзендері бойындағы ұрыстарда, [[Қызылжар]], [[Көкшетау]] шайқастарында ойсырата жеңген. Қырғыз манабы Орманға қарсы соғыстарда ерекше ерлік көрсеткен. 1847 ж. Кенесары ханның Кекілік тауындағы қырғыздармен ұрысында [[Наурызбай батыр]]мен бірге дұшпан шебін бұзып еткен. Кенесары өлгеннен кейін де Ресей өктемдігіне қарсылығын тоқтатпай, Сыздық төре қолы құрамында соғыс жүргізген. Ағыбай батырдың мазары [[Сарыарқа]] мен [[Бетпақдала]]ның шектескен Тайатқан-Шұнақ деген жерінде, сонда жерленген.<br />
<br />
== Ағыбай батыр қазақ әдебиетінде ==<br />
Кенесарының бас батыры Ағыбай батырдың өмір жолы қазақ тарихшылары мен қаламгерлерінің шығармаларына арқау болған. 19 ғасырдың аяғында «Ағыбай батыр» киссасы шықты. Ағыбай [[Нысанбай Жаманқұлұлы|Нысанбай жыраудың]] «Наурызбай-Қаншайым» жырының, I. Есенберлиннің «Қаһар» романының бас кейіпкері.<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref> 1914 ж. Есім төренің көмегімен [[Әлихан Бөкейханов]] [[Қазан (қала)|Қазан]] қаласынан «Қызыл қайнар Тектұрмас» деген кітабын шығарды. [[Сәкен Сейфуллин]] ''«Ақжолтай батыр»'' деген роман жазған. 1992 ж. Айыртау-Сопыда батырдың туғанына 190 жыл толуына байланысты республика дәрежесінде үлкен той етті. Ұрпақтары Ағыбайға үлкен кесене салды. Ол 1980 ж. күрделі жөндеуден өтіп, басына құлпытас қойылды.<ref>Тарихи тұлғалар. Танымдық - көпшілік басылым. Мектеп жасындағы оқушылар мен көпшілікке арналған. Құрастырушы: Тоғысбаев Б. Сужикова А. – Алматы. “Алматыкітап баспасы”, 2009 ISBN 978-601-01-0268-2</ref><br />
<br />
== Дереккөздер ==<br />
{{дереккөздер}}<br />
<br />
== Сыртқы сілтемелер ==<br />
* [http://www.zox.kz/load/aza_khandary_bileri_batyrlary/a_ybaj_batyr_o_yrbaj_ly/17-1-0-366/ Ағыбай батыр Қоңырбайұлы]<br />
* [http://mukhanov.ucoz.kz/publ/aybaj_batyr_oyrbajly_shbyrtpaly_aybaj_1802_1885/9-1-0-190/ Ағыбай батыр]<br />
<br />
[[Санат:Қазақ батырлары]]</div>Kasymov