https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D1%88-%D0%A8%D0%B8%D0%B1%D0%BB%D0%B8Аш-Шибли - Түзету тарихы2026-04-18T11:14:33ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%88-%D0%A8%D0%B8%D0%B1%D0%BB%D0%B8&diff=32435&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:14:02Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%88-%D0%A8%D0%B8%D0%B1%D0%BB%D0%B8&diff=32434&oldid=prevKasymbot: /* top */clean up, replaced: бағдад → Бағдат (3) using AWB2016-12-23T09:23:45Z<p><span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: бағдад → Бағдат (3) using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Аш-Шибли''', Әбу Бакр Дулаф б. Джахдар (б. Жафар) ([[861]] - [[946]])-Бағдаттық сопы, әл-Джунайд пен әл-Халладждың ең жақын шәкірті әрі серігі. [[Самара]]да дүниеге келеді, оның әкесі халифаның бас хаджибі, ал ағасы Александрияда әскер басы (амир әл-умара) болған. Аш-Шиблидің өзі де әл-Муваффак халифтің хаджибі болып қызмет атқарды. 40 жасқа толған кезінде ол Солтүстік [[Иран]]дағы Демауенд аймағының билеушісі (уәлиі) қызметіне тағайындалады, ол күтпеген жерден бұл қызметтен бас тартып, «күнәға батқанын мойындал», белгілі бағдаттық сопы Хайр ан-Нассадждың мәжілісінде (араб. маджлис) [[сопылықты]] қабылдады. Алғашқы кезде Аш-Шибли өзінің тез шаттануға бейім мінезіне орай әл-Халладж уағыздаған «әсіре» сопышылдықты жақтады. Алайда әл-Халладждің қуғындалуы, содан соң қатігездікпен өлтірілуі Аш-Шиблиді өз көзқарастарын өзгертуге мәжбүр етіп, әл-Джунайд пен оның маңындағыларға тән өте сақ әрекетке көшуге итермелеген сияқты. Аш-Шиблидің әл-Халладж жолынан бас тартып, оны таңдаушылар ғана білуге тиісті «құпияларды» жария еткені үшін айыптағаны туралы да деректер бар. Әл-Халладж өлтірілген соң Аш-Шиблидің мінез-құлқы мүлде өзгеше сипат алады. Оның шектен шыққан әрекеттері (қымбат киімдері мен асыл нәрселерін отқа жағуы, өзін-өзі азапқа салуы, т. б.), ерекше қызбалығы оны жынданған деп есептеуге желеу берді. Сондықтан бұл кезде басқаша ойлаушыларға және «шектен шыққан жаңалықтарға» (бида) қарсы күрес ашқан [[Бағдат]] билеушілері Аш-Шиблиге назар аудара қойған жоқ. Аш-Шиблиді оның белгілі шектен шыққандығы мен маликшілер мазһабына қатысы барлығы да құтқарған болуы мүмкін, себебі ол кезде маликшілдер басқаша ойлаушыларға қарсы күресті бастағандар қатарында болған еді. Аш-Шиблидің өмірбаянын жазушылардың деректері бойынша, ол құқық және [[Құран]] туралы ғылым салаларын білуі жағынан көрнекті білімпаздардан кем түспеді. Аш-Шиблидің, негізінен, өмірінің соңына қарай жазылған «шабыттану сәтінде айтқан сөздері» (шат-хийат) мен ишараларында «Кұдайды сүюдің» азаптары мен қуаныштары туралы, ең биік мақсат - Құдаймен жақындасу үшін пәнилік өмірден бас тарту қажеттігі жайында, шын сопы ұстануға тиісті өзін өзі басқару мен байқау жөнінде жұмбақталған түрде айтылады. Аш-Шиблидікі деп есептелетін қияли өлендердің көркемдік құндылықтары да жоғары. Оның шәкірттерінің арасындағы ең белгілілері Әли әл-Хусри мен Әбу-л-Касым ан-Насрабази. Аш-Шиблидің өмірбаянынан алынған оқиғаларды, оның сөздері мен өлеңдерін белгілі сопылық трактаттардың бәрінен де кездестіруге болады. Алайда оның танымал болуының сыры көзқарастарының бірегейлігіне байланысты емес, ойлау жүйесінің кереғарлығына, мінез-құлқының өзгешелігіне, сопышылдық тарихындағы ұлы адамдар тағдыры мен елеулі оқиғаларға қатысы барлығына байланысты. Бағдаттағы Аш-Шиблидің моласы жақсы сақталған және оған әлі күнге дейін ерекше құрмет көрсетіледі.<ref>Ислам. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС,<br />
2010 ISBN 9965-26-322-1</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Дін]]<br />
[[Санат:Ислам]]<br />
<br />
<br />
{{Islam-stub}}</div>Kasymbot