Moderator: 1 түзету

2026-07-12T19:16:00Z

1 түзету

OperationSakura6144: (GlobalReplace v0.6.5)

2024-12-11T09:35:39Z

Жаңа бет

{{Мемлекеттік қайраткер
| Қазақша есімі = Ахмет Қорғанбекұлы Бірімжанов
| Шынайы есімі =
| Суреті = Beremzhanov Ahmet.jpg
| Сурет ені = 300
| Атауы =
| Титулы = [[Бірінші Мемлекеттік Дума]] мүшесі
| Ту = Flag of Russia.svg
| Ту2 = Lesser CoA of the empire of Russia.svg
| Басқара бастады = [[10 мамыр|27 сəуір (10 мамыр)]]
| Басқаруын аяқтады = [[22 шілде|9 (22) шілде]] [[1906]]
| Ізашары =
| Ізбасары =
| Титулы_2 = [[Екінші Мемлекеттік Дума]] мүшесі
| Ту_2 = Flag of Russia.svg
| Ту2_2 = Lesser CoA of the empire of Russia.svg
| Реті_2 =
| Басқара бастады_2 = [[20 ақпан]]
| Басқаруын аяқтады_2 = [[3 маусым]] [[1907]]
| Ізашары_2 =
| Ізбасары_2 =
| Титулы_3 = [[Алашорда]] үкіметінің мүшесі
| Ту_3 = Proposed Flag of the Alash Autonomy.svg
| Ту2_3 =
| Реті_3 =
| Басқара бастады_3 = [[шілде]] [[1917]]
| Басқаруын аяқтады_3 = [[1920]]
| Ізашары_3 =
| Ізбасары_3 =
| Титулы_4 = [[Қырғыз Автономиялы Социалистік Кеңес Республикасы (1920—1925)|Қырғыз АСКР]]-дің [[заң]] [[комиссариат]]ының алқа мүшесі
| Ту_4 = Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
| Ту2_4 =
| Реті_4 =
| Басқара бастады_4 = [[желтоқсан]] [[1922]]
| Басқаруын аяқтады_4 = [[қаңтар]] [[1925]]
| Ізашары_4 =
| Ізбасары_4 =
| Титулы_5 = [[Қазақ АКСР]]-дің [[Жоғарғы сот]]ының мүшесі
| Ту_5 = Flag of the Soviet Union (1923-1955).svg
| Ту2_5 =
| Реті_5 =
| Басқара бастады_5 = ?
| Басқаруын аяқтады_5 = [[1928]]
| Ізашары_5 =
| Ізбасары_5 =
| Туған күні = 7.12.1871
| Туған жері = [[Торғай уезі]]нің [[Тосын болысы]]ның №1 ауылы
| Қайтыс болған күні = 5.1.1928
| Қайтыс болған жері = [[Ленинград]], [[Ресей КФСР]]
| Жерленді =
| Діні = [[ислам]]
| Әкесі = Қорғанбек
| Анасы = Ханша
| Жұбайы = Гүлжауһар Əлмұхамедқызы
| Мамандығы =
| Балалары = Ұлы: Батырбек Ахметұлы<br>Қызы: Іңкəр Ахметқызы
| Партиясы =[[Алаш партиясы|Алаш]]
| Білімі = [[Қазан университеті]]
| Қолтаңбасы =
| Сайты =
| Commons =
| Марапаттары =
}}

[[Сурет:Kalmenov-Birimjanov.jpg|200px|thumb|right|Мемлекеттік Думаның мүшелері: Алпысбай Қалменов және Ахмет Бірімжанов. Санкт-Петербург , 1906 ж.]]
'''Ахмет Бірімжанов''' — [[Алашорда]] үкіметінің мүшесі, 1-2 мемлекеттік Дума мүшесі, заңгер.

== Өмірбаяны ==
=== Жастық-шағы ===
1871 жылы 7 желтоқсанда [[Торғай уезі]]нің [[Тосын болысы]]ның №1 ауылында (қазіргі [[Жангелді ауданы]]) дүниеге келген. [[Арғын]] тайпасы [[Шақшақ]] руының Аю бөлімінен шыққан.<ref>http://www.tarih.spring.kz/kk/history/modern/figures/bayzhanuly/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200921133202/http://www.tarih.spring.kz/kk/history/modern/figures/bayzhanuly/ |date=2020-09-21 }}</ref>

Жастайынан зерек Ахмет Орынбор ерлер гимназиясын 1891 жылы күміс медальмен бітірсе, ал [[Қазан университеті]]нің заң факультетін 1895 жылы алтын медальмен бітірген.

=== Мемлекеттік Дума мүшелігінде ===
ЖОО бітірісімен Орынбор округтық соттың кандидаты, одан кейін Торғай уезінің бітімші соты болып істеп жүргенде, 1906-1907 жылдары Ресейдің 1-2 мемлекеттік Думасының мүшелігіне қатарынан екі рет Торғай облысы қазақтары атынан сайланады.

1906 жылы 2 шілдеде дума отырысында сөз сөйлеп, аграрлық комиссияға қазақ депутаттарын енгізуді ұсынады. Депутат [[Алпысбай Қалменов|А.Қалменев]] екеуі қазақ жерінде қоныс аударушыларды жерге орналастыру комиссияларының заңсыздықтары туралы жоғарғы үкімет билігіне сұрау салады.

[[Сурет:Группа депутатов Второй Государственной думы.jpeg|нобай|left|Екінші Мемлекеттік Дума мүшелері]]

А.Бірімжанов 2-Думада әскери дала соттарын жою туралы заң жобасын жасау комиссиясының құрамына енеді. Бұдан басқа өзге де 53 депутатпен бірлесіп, Министрлер Кеңесіне 1906 жылы 4 маусымда қазақ даласында қоныс аударушылар учаскелері мен ормандағы саяжайлардың орналасу заңсыздығы жөнінде сұрау салады.

Қазақ даласына ішкі Ресейден қоныстанушылардың жаппай шұбыруына байланысты жер, қоныс мәселесі қатты ушығып, қазақ халқының тағдырына тікелей әсер еткендіктен, қазақ зиялыларын қатты толғандырып, оны Дума мінбері арқылы жеңілдетіп шешуге әрекеттенген іс-қимылдары еді. Алайда Дума таратылып, бұл іс-әрекеттер нәтижесіз болып, Дума мүшесі ретінде А.Бірімжанов қазақ өлкесінде қызмет істеуіне рұқсат етілмей, 1917 жылға шейін [[Бузулук]] қаласында сот тергеушісі болған.

=== Ақпан төңкерісінен кейін ===
Ақпан төңкерісінен соң алғашында Уақытша өкіметтің Торғай уезінің комиссары, онан кейін [[Қостанай уезі]]нің комиссары болған. Сол жылдары елде белең алған қоғамдық-саяси және [[Алаш қозғалысы]]на араласа бастайды.

1917 жылы 2-8 сәуірде Орынборда және сол жылғы 20-25 тамызда Ақтөбеде өткен Торғай облысы қазақтарының сиезіне қатысып, соңғысында жаңа сот жүйесінің жобасын әзірлеу жөніндегі комиссияның құрамына кіреді. Торғай облыстық біріккен мұжық-қазақ сиезіне де қатысады.

Шілдеде өткен Жалпықазақтық сиезде Торғай облысынан Құрылтай жиналысына депутаттыққа ұсынылады да, желтоқсандағы сиезде Торғай облысынан Алашорда үкіметінің мүшелігіне өтеді.

=== Кеңес өкіметі кезінде ===
Кеңес өкіметі кезінде заң орындарында жауапты қызметтер атқарған. Қазақ АКСР-дің заң комиссариатының алқа мүшесі және өмірінің соңына шейін Қазақстанның Жоғарғы сотының мүшесі болған.

1927 жылы 5 қаңтарда Ленинградта қайтыс болған. Ақтық сапарға [[Әлихан Нұрмұхамедұлы Бөкейхан|Ә.Бөкейханов]], Ә.Сейдалин, [[Ленинград]]та оқып жүрген қазақ студенттері [[Мұхтар Омарханұлы Әуезов|М.Әуезов]], [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан|Ә.Марғұлан]], ұлы Батырбек және татар зиялылары шығарып салған.<ref>Саяси түсіндірме сөздік. – Алматы, 2007. ISBN 9965-32-491-3</ref>

== Отбасы ==
Бірімжановтың арғы аталары атақты Арғын-Шақшақ [[Шақшақ Жәнібек батыр|Жәнібек Қошқарұлы]] батыр және [[Шеген би]]. Өз әкесі — [[Қорғанбек Бірімжанов|Қорғанбек]]. Шешесі — Қыпшақ Наурызбай бидің қызы Ханша. Ал арғы атасы — Шеген бидің қызы Айман, [[Ыбырай Алтынсарин]]нің шешесі.<ref>«Алаш» қозғалысы. Алматы, 2008. ISBN 9965-32-715-7</ref>

*Інісі '''[[Ғазымбек Қорғанбекұлы Бірімжанов|Ғазымбек]] (1896-1938)''' - қоғам қайраткері, алашшыл азамат.
*Әйелі '''Гүлжауһар''' - [[Әбілқайыр хан (Кіші жүз)|Әбілқайыр ханның]] шөбересі. Гүлжауһардың әкесі Әлмұхамед Сейдалин - білімі бойынша заңгер, [[Ырғыз уезі]]нің басшы-сұлтаны және [[Орыс географиялық қоғамы]]ның мүшесі
*Ұлы '''[[Батырбек Ахметұлы Бірімжанов|Батырбек]] (1911-1985)''' - химик, аспирант. [[Қазақ ұлттық университеті|Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің]] химия факультетінің деканы.
*Қызы '''[[Іңкәр Ахметқызы Бірімжанова|Іңкәр]] (1915-2002)''' - мұғалім, ғылым докторы, [[Қазақ ұлттық медицина университеті|АММИ-ның]] қалыпты физиология кафедрасының меңгерушісі.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Алаш Орда}}

[[Санат:1871 жылы туғандар]]
[[Санат:Жангелді ауданында туғандар]]
[[Санат:1927 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Ресей Мемлекеттік Думасының депутаттары]]
[[Санат:Қазақстан мемлекет қайраткерлері]]
[[Санат:Қазақстан заңгерлері]]
[[Санат:Қазан университеті түлектері]]

← Ескі түзетулер	19:16, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Ахмет Қорғанбекұлы Бірімжанов - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

OperationSakura6144: (GlobalReplace v0.6.5)