Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:24:59Z

1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: «Ауғанстан саясаты» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

2015-02-01T06:33:38Z

«Ауғанстан саясаты» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)

Жаңа бет

{{Байрақтар
|атауы = Ауғанстан
|субъект =
|орталық = 
|аудан =
|аумақ =
|мемлекет =Ауғанстан
|сурет = Flag of Afghanistan.svg
|анықтама =
|қабылданған = 4 қаңтар 2004
|жойылды =
|қайта қабылданған =
|күшін жойды =
|қолдануы =
|пропорция = 2:3
|авторлар =
|автор =
|идея =
|жоба =
|түзетулер =
|суретші =
|дизайн = Тігінен орналасқан қара, қызыл және жасыл түсті тудың орасында орналасқан Ауғанстан елтаңбасы.
|кеңесші =
|символика =
|сурет1 =
|анықтама1=
|пропорция1 =
|сурет2 =
|анықтама2 =
|пропорция2 =
|автор2 =
|сурет3 =
|анықтама3 =
}}
'''Ауғанстан туын''' ({{lang-ps|د افغانستان بيرغ}}, {{lang-fa|بيرق افغانستان}}) Ауғанстан Ислам Республикасы 2004 жылдың 4 қаңтарында қабылдады.

Ту қара, қызыл және жасыл түсті жолақтардан құралады. Дәл ортасында, яғни қызыл түстің ортасында [[Михраб]] — [[мешіт]] қабырғасындағы [[Мекке]]ге бағытталған қуыс белгіден тұратын елтаңба белгіленген. Қазіргі ту Ауғанстан патшалығында 1930-1973 жылдар аралығында желбіреген туға ұқсас келеді. Айырмашылығы — мешіттің жоғарында Шаһаданың қосылуы.

Ауғанстан 20 ғасырда мемлекеттік туына ең көп өзгерту еңгізген мемлекет болып табылады.<ref>http://flagspot.net/flags/af_his.html</ref>Хотаки династиясы кезіннен яғни 1709 жылдан бастап Ауғанстан тарихында 20 әртүрлі ту болыпты.

== Тарихи тулар ==
{| border=1 cellpadding=2 style="border: 1px #AAAAAA solid; border-collapse: collapse;"
| bgcolor=#cccccc | '''<div style="text-align: center;"> Қолданылған жылдар </div>'''
| bgcolor=#cccccc | '''<div style="text-align: center;"> Ту </div>'''
| bgcolor=#cccccc | '''<div style="text-align: center;"> Пропорция </div>'''
| bgcolor=#cccccc | '''<div style="text-align: center;"> Үкімет </div>'''
| bgcolor=#cccccc | '''<div style="text-align: center;"> Аңғартпа </div>'''
|-
|<div style="text-align: center;">1709–1738</div>
|[[File:Black flag.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Хотаки династиясы</div>
|
|-
|<div style="text-align: center;">1747–1842</div>
|[[File:Flag_of_the_Durrani_Empire.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">[[Дуррани мемлекеті]]</div>
|[[Ахмад шаһ Дуррани]] басқарған уақыттағы және династиясының туы
|-
|<div style="text-align: center;">1826–1880</div>
|<div style="text-align: center;"> Бұл кезеңде ресми ту болмады.</div>
|
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан әмірлігі</div>
|1880 жылға дейін Баракзай династиясың туы болған жоқ.
|-
|<div style="text-align: center;">1880–1901</div>
|[[File:Flag of Afghanistan pre-1901.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан әмірлігі</div>
|Абдуррахман хан басқарған уақыттағы ту.
|-
|<div style="text-align: center;">1901–1919</div>
|[[File:NF 1892 - 1919.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">3:5</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан әмірлігі</div>
|Хабибулла хан басқарған уақыттағы ту.Хабибулла әкесінің туына қазіргі Ауғанстан елтаңбасының негізін қалаған белгіні қосты.
|-
|<div style="text-align: center;">1919–1926/29</div>
|[[File:Flag of Afghanistan (1919-1928).svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан әмірлігі</div>
|Аманулла хан басқарған уақыттағы ту. Әкесінің туына октаграмма бейнесіндегі сәулелерді қосып, тудың өлшемін ұлғайтты.Ауғанстан 1926 жылы патшалық болды.
|-
|<div style="text-align: center;">1926–1928</div>
|[[File:Flag of Afghanistan (1926–1928).svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан патшалығы</div>
|Аманулла хан басқарған уақыттағы екінші ту. Хан октаграмманы алқагүлмен алмастырып, Ауғанстан елтаңбасына аздаған өзгертулер еңгізді.
|-
|<div style="text-align: center;">1928</div>
|[[File:Flag of Afghanistan July 1928-September 1928.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">3:5</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан патшалығы</div>
|Аманулла хан басқарған уақыттағы үшінші ту. Қара, қызыл және жасыл түстерден құралған тудың қара түсі бұрынғы туларды, қызыл түсі Үшінші ағылшын-ауған соғысындағы қантөгісті, ал жасыл түсі болашаққа үміт артудың нышаны.
|-
|<div style="text-align: center;">1928–1929</div>
|[[File:Flag of Afghanistan 1928-1929.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан патшалығы</div>
|Аманулла хан басқарған уақыттағы төртінші ту. Жаңа белгіде патшалықтың жаңа бастамасының нышаны екі қарлы таудың ортасында батып бара жатқан күн бейнеленген.
|-
|<div style="text-align: center;">1929</div>
|[[File:Flag of Afghanistan 1929.svg|108px|border]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан патшалығы</div>
|Хабибулла Калакани (Бұрын Бачай Сакао атымен танымал болған) басқарған уақыттағы ту. Қызыл, қара және ақ түстерден құралған ту XIII ғасырдағы Моңғолдардың қол астындағы қазіргі Ауғанстанның туымен бірдей болған.
|-
|<div style="text-align: center;">1929–1930</div>
|[[File:Flag of Afghanistan 1929 to 1930.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан патшалығы</div>
|Надир шах Мұхаммед басқарған уақыттағы ту. Қара, қызыл және жасыл түстерден құралған ту қайтадан орнына келді. Тудағы екі қарлы таудың ортасында батып бара жатқан күннің белгісі Аманулла ханның туындағы октаграммамен ауыстырылды.
|-
|<div style="text-align: center;">1930–1973</div>
|[[File:Flag of Afghanistan 1930.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан патшалығы</div>
|Надир шах Мұхаммед басқарған уақыттағы екінші ту, бұл туды оның баласы Задмр шах Мұхаммед те қолданды. Тудың түстері өзгірген жоқ, алайда октаграмма алынып, белгі үлкейтілді. Белгімен мешіттің арасына Надир шах Мұхаммед династиясы бастау алатын ١٣٤٨ жыл (Ислам күнізбесі бойынша 1348 жыл, Григориан күнтізбесі бойынша 1929 жыл) салынған болатын.
|-
|<div style="text-align: center;">1973–1974</div>
|[[File:Flag of Afghanistan 1973.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан республикасы</div>
|Ауғанстан республикасындағы алғашқы ту. Бұрынғы туға өте ұқсас, айырмашылығы — ١٣٤٨ жыл жазуы алынды.
|-
|<div style="text-align: center;">1974–1978</div>
|[[File:Flag of Afghanistan 1974.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан республикасы</div>
|Ауғанстан республикасындағы екінші ту. Бұрынға тудағы түстер өзгермегенімен олардың мағыналары өзгерді: қара түс қиын-қыстау замандарды, қызыл түс тәуелсіздік үшін қантөгісті, ал жасыл түс ауыл шаруашылығының гүлденуін білдіреді. Тудың сол жақ жоғарында жаңа белгі - кеудесінде мінбар, айналасында бидай және күн сәулесі бейнеленген қанатын жайған бүркіт бейнеленген.
|-
|<div style="text-align: center;">1978</div>
|[[File:Flag of Afghanistan (1978).svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан демократиялық республикасы</div>
|Мемлекеттік төңкеріс кезінде мемлекет басшысы өлтіріліп, Кеңес одағының көмегімен зайырлы социалистік мемлекет құрылды. Тудың дизайны өзгермегенімен бүркіт бейнесі алынып тасталынды.
|-
|<div style="text-align: center;">1978–1980</div>
|[[File:Flag of Afghanistan 1978 to 1979.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">1:2</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан демократиялық республикасы</div>
|Бұл ту XX ғасырдағы социалистік мемлекеттердің туларының жалпы дизайны қызыл алаңнан және сол жақ жоғарында сары белгіден құралады. Алқагүл бейнесінің жоғарына жұлдыз (ұлттың бес этникалық тобын білдіреді) және ортасына арабтың өрме жазуымен жазылған Khalq (халық) жазуы қосылды. Бұл ту Нұр-Мұхаммед Тараки басқарған Ауғанстан халықтық-демократиялық партиясының Халық фракциясының да туы болды.
|-
|<div style="text-align: center;">1980–1987</div>
|[[File:Flag of Afghanistan (1979-1987).svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">1:2</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан демократиялық республикасы</div>
|1979 жылдың желтоқсанында Парчам фракциясы Халық фракциясын құлатқасын ту өзгерді. Жаңа басшылық қара, қызыл және жасыл түстерінен құралатын ту қайтадан орнына келді. Батып бара жатқан күннен (мемлекеттің бұрынғы атауы - Хорасан “Күншығыс елі” дегенді білдіреді), мінбе және кітаптан (Карл Маркстың Коммунистік партияның манифесі немесе Капиталы деп есептелінеді), ұлттық түстердегі баудан, өнеркәсіптің нышаны - тісті доңғалақ және коммунизмның белгісі қызыл жұлдыздан құралған жаңа белгі пайда болды.
|-
|<div style="text-align: center;">1987–1992</div>
|[[File:Flag of Afghanistan (1987).svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">1:2</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан республикасы</div>
|Алдыңғы тумен ұқсас келген бұл тудың айырмашылығы — Тісті доңғалақ жоғарыдан төменге ауысты, қызыл жұлдыз және кітап алынып тасталынды және жасыл алаң көкжиекпен ұқсас болу мақсатымен майыстырыды.
|-
|<div style="text-align: center;">1992</div>
|[[File:Flag of Afghanistan (1992).svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">1:2</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан Ислам Республикасы</div>
|Прокеңестік тәртіп құлағанан кейін уақытша құрылған ту. Жоғарғы жолақта арапша тәкбір (Аллаху Әкбар), ал ортаншы жолақта Шаһада орналасқан.
|-
|<div style="text-align: center;">1992–1996</div>
|[[File:Flag of Afghanistan (1992-1996; 2001).svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">1:2</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан Ислам Республикасы / Солтүстік Альянс</div>
|Шаһада логотипте жазылып, логотиптің жоғарына "دا افغانستان اسلامی دولت" (Ауғанстан Ислам Республикасы).
|-
|<div style="text-align: center;">1996–1997</div>
|[[File:Flag of Afghanistan 1996-1997.svg|108px|border]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан Ислам Әмірлігі</div>
|
Талибандар қозғалысының ақ түсті туы.
|-
|<div style="text-align: center;">1997–2001</div>
|[[File:Flag of Taliban.svg|108px|border]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан Ислам Әмірлігі</div>
|1997 жылы Талибан туына Шадаһаны қосты.
|-
|<div style="text-align: center;">2001–2002</div>
|[[File:Flag of Afghanistan (2001-2002).svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">1:2</div>
|<div style="text-align: center;">Ауған уақытша әкімшілігі</div>
|
|-
|<div style="text-align: center;">2002–2004</div>
|[[File:Flag of Afghanistan (2002-2004).svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">1:2</div>
|<div style="text-align: center;">Ауған өтпелі әкімшілігі</div>
|Ту қара, қызыл және жасыл тігінен орналасқан жолақтардан құралады. Бұл түстер 1920 және 1990 жылдар аралығындағы Ауғанстан туларында болды. Тудың ортасында [[Михраб]] — [[мешіт]] қабырғасындағы [[Мекке]]ге бағытталған қуыс белгіден тұратын елтаңба белгіленген. Бұл ту 1930 және 1973 жылдар аралығындағы Ауғанстан патшалығының туына өте ұқсас. Айырмашылығы — мешіттің жоғарына шаһада қосылып, Ұлыбритания бодандығынан шыққан ١۲۹٨ жыл (Ислам күнізбесі бойынша 1298 жыл, Григориан күнтізбесі бойынша 1919 жыл) жызылды. Алтын түсті елтаңбамен өрнектелген бейресми ту да бар.
|-
|<div style="text-align: center;">2004–</div>
|[[File:Flag of Afghanistan.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан Ислам Республикасы</div>
|Алдыңғы туға өте ұқсас. Айырмашылығы - "دا افغانستان اسلامی دولت" "Ауғанстан Ислам Республикасы" жазуы қысқаша "افغانستان" ''Ауғанстан'' жазуымен алмастырылды..
|}

==Үкіметтік тулар==
{| border=1 cellpadding=2 style="border: 1px #AAAAAA solid; border-collapse: collapse;"
| bgcolor=#cccccc | '''<div style="text-align: center;">Қолданылған жылдар'''</div>
| bgcolor=#cccccc | '''<div style="text-align: center;">Ту'''</div>
| bgcolor=#cccccc | '''<div style="text-align: center;">Пропорция'''</div>
| bgcolor=#cccccc | '''<div style="text-align: center;">Үкімет'''</div>
| bgcolor=#cccccc | '''<div style="text-align: center;">Аңғартпа'''</div>
|-
|<div style="text-align: center;">1931–1973</div>
|[[File:Royal Standard of the King of Afghanistan (1931–1973).svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан патшасы</div>
|Ауғанстан патшасының патшалық байрағы.
|-
|<div style="text-align: center;">2004–</div>
|[[File:Standard of the President of Afghanistan.svg|border|108px]]
|<div style="text-align: center;">2:3</div>
|<div style="text-align: center;">Ауғанстан президенті</div>
|Ауғанстан президентінің байрағы.
|-
|}

==Дереккөздер==
{{reflist}}

==Сыртқы сілтемелер==
*{{FOTW|id=af|title=Ауғанстан}}
*[http://www.afghantribes.com/flags Afghantribes: Ауған мемлекеттік туларының хронологиясы {{ref-en}}]
*[http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v10f1/v10f103b.html Encyclopedia Iranica: Ауғанстан тулары {{ref-en}}]
*[http://www.vexilla-mundi.com/afghanistan_flag.html Ауғанстан туы{{ref-en}}]
*[http://www.afghandesk.com/gallery/afghan_flags.html Ауғанстан тулары{{ref-en}}]

[[Санат:Мемлекеттік тулар]]
[[Санат:Ауғанстан саясаты]]

← Ескі түзетулер	19:24, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Ауғанстан туы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: «Ауғанстан саясаты» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)