Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:27:16Z

1 түзету

1nter pares: 1nter pares Ауғанстан — Қазақстан қатынастары бетін Ауғанстан-Қазақстан қатынастары бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады)

2026-02-18T18:26:47Z

1nter pares Ауғанстан — Қазақстан қатынастары бетін Ауғанстан-Қазақстан қатынастары бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады)

Жаңа бет

{{Халықаралық қатынас
| Атауы = Ауғанстан-Қазақстан арақатынасы
| Сурет = Afghanistan Kazakhstan Locator.svg
| Ел1 = Ауғанстан
| Ел2 = Қазақстан
| Түс1 = green
| Түс2 = orange
}}
'''Ауғанстан-Қазақстан қатынастары''' — [[Қазақстан|Қазақстан Республикасы]] мен [[Ауғанстан]] арасындағы екіжақты дипломатиялық қатынастар. Екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылғы 12 ақпанда құрылды. Бұдан басқа, 2004 жылғы 15 сәуірде Қазақстан мен Ауғанстан Ислам мемлекеті арасындағы өзара қарым-қатынас пен ынтымақтастық негіздері туралы шартқа қол қойылды.

== Тарихы ==
1930 жылдары қазақтар Сталиндік режимнің қудалауына ұшырады және [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]-дан қашқандардың көпшілігі Ауғанстанға қоныс аударды. Мыңдаған қазақтар елде соғыс қимылдары басталғанға дейін Ауғанстанда тұруды жалғастырды.<ref>{{Cite web|url=https://melimde.com/azatardi-itajfa-lja-olkesi-ashar-aufanstanfa-jappaj-immigraciy.html?page=4|title=Сондықтан М. Тәтімовтың мәліметінде көрсетілгендей, біздегі жаппай ұжымдастыру науқанының қарсаңында Монғолия мен Қытайда шамамен 375 000-дай ғана қазақ қалған еді|website=Melimde.com|access-date=12 November 2021}}</ref>

Ресми екіжақты қатынастар 1992 жылы 12 ақпанда басталды. Ауғанстан 1993 жылы Алматыда елшілік ашты, ал Қазақстан оны 2003 жылы Кабулда ашты.<ref>{{Cite web|url=https://dk.kz/ref_2785|title=Қазақстан Республикасы мен Ауғанстан Ислам Республикасы - Поздравления на казахском языке.|website=Dk.kz|access-date=12 November 2021}}</ref>

1996 жылы Ауғанстандағы азаматтық соғыс кезінде Қазақстан Орталық Азия және Ресей бойынша көршілерімен шұғыл кездесу өткізді. Келіссөздер [[Біріккен Ұлттар Ұйымы|БҰҰ]] қарарының негізін қалады.<ref>{{Cite web|url=https://www.akorda.kz/kz/events/akorda_news/meetings_and_receptions/auganstan-islam-respublikasynyn-prezidenti-mohammad-ganidin-kazakstanga-resmi-sapary-ayasynda-keneitilgen-kuramdagy-kelissozder-otti|title=Ауғанстан Ислам Республикасының Президенті Мохаммад Ғанидің Қазақстанға ресми сапары аясында кеңейтілген құрамдағы келіссөздер өтті — Қазақстан Республикасы Президентінің ресми сайты|website=Akorda.kz|access-date=12 November 2021}}</ref>

2011 жылғы мамырда Қазақстан НАТО-ның [[Халықаралық қауіпсіздік күштері|ISAF]] миссиясы аясында Ауғанстанға әскер жіберуге дауыс берді (бірақ Қазақстан [[НАТО]]-ның құрамына кірмейді). Ол ISAF-қа қосылған [[Орталық Азия|Орталық Азияның]] алғашқы посткеңестік мемлекеті болды.<ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-kazakhstan-taliban-idUSTRE74L0K920110522|title=Taliban warns Muslim Kazakhstan on entering Afghan war|date=22 May 2011|access-date=12 November 2021|website=Reuters.com}}</ref>

Екі ел арасындағы тауар айналымы 2014 жылы 336,7 млн АҚШ долларын құрады.<ref>{{Cite web|url=https://articlekz.com/en/article/21515|title=Development of kazakhstani relations with Afghanistan at the present stage|website=Articlekz.com|access-date=12 November 2021}}</ref>

2017 жылғы жағдай бойынша Қазақстан Ауғанстанға 20 миллиард доллар гуманитарлық көмек көрсетті.<ref>{{Cite web|url=https://inbusiness.kz/kz/news/kazakstannyn-auganstanga-korsetken-komegi-maktauga-turarlyk|title=Қазақстан жаңалықтары бүгін: inbusiness.kz сайтында соңғы ақпарат|website=Inbusiness.kz|access-date=12 November 2021}}</ref>

Қазақстан Ауғанстанғаға азық-түлік, бірінші қажеттіліктегі тауарлар түрінде гуманитарлық көмек көрсетеді (2002 жылы 3 мың тонна азық — түлік бидайы; 2008 жылы — 2 мың тонна бидай; 2009 жылы сәуірде — 1,3 мың тонна құрғақ сүт; 2010 жылғы сәуірде — 6 мың тонна күріш; 2011 жылғы сәуірде-5 мың тонна күріш. тонна. күріш жармасы; 2013 жылы-60 тонна қарақұмық жармасы және 160 мың литр өсімдік майы;2014 жылғы наурызда-6 млн. Апаттарға және ҚР Үкіметінің өтінішіне байланысты, 2014 жылғы қыркүйекте Бадахшан және Джаузжан провинцияларына азық-түлік және киім-кешек түрінде 775 мың АҚШ долларына шұғыл көмек көрсетілді. АҚШ. 2016 жылғы қазанда АИР Үкіметінің өтініші бойынша гумпом көмегінің кезекті партиясы келді; 2015 жылғы желтоқсанда — содырлардың шабуылынан зардап шеккен Кундуз қаласының тұрғындары үшін 23 өсімдік майы вагоны мен 4 қажетті тауар вагоны келіп түсті).

2008 жылғы шілдеде Қазақстан АИР Қаржы министрлігінің шотына 2,38 млн. АҚШ доллары: Саманган провинциясында мектеп салуға (160 мың АҚШ доллары)), Бамиан провинциясындағы ауруханалар (570 мың доллар) және Талукан — Құндыз — Шерхан-Бандар асфальтталған жолын жөндеу (1,65 млн.). Автожолды жөндеу 2011 жылғы қазанда аяқталды, мектеп құрылысы 2012 жылы аяқталды, ауған тарапының кінәсінен тоқтатылды, аурухана құрылысы 2016 жылғы қазан айында қайта жанданды.

2016 жылғы қазан айында ҚР Үкіметі Ауған ұлттық армиясының қорына 2 млн. АҚШ армияны қолдауға (2012 жылы НАТО саммитінде уәде етілген) Чикаго). Қазақстан Орталық Азия елдері арасында Ауғанстанның ірі доноры болып табылады.

2021 жылғы тамызда "Талибан" қозғалысының көтерілісшілері Кабулды басып алып, үкіметті құлатқаннан кейін, Қазақстан Сыртқы істер министрлігі "Талибан" режимін Ауғанстанның заңды үкіметі деп танымайтынын мәлімдеді. Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев өз елінің Ауғанстаннан келетін кез келген ықтимал қауіптерден қорғану қабілетін нығайтатынын мәлімдеді. БҰҰ-ның Ауғанстандағы миссиясы қыркүйек айында өз базасын Қазақстанға көшірді.<ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2021/09/un-mission-to-afghanistan-relocates-to-kazakhstan/|title=UN Mission to Afghanistan Relocates to Kazakhstan|website=Thediplomat.com|access-date=12 November 2021}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kt.kz/eng/international_affair/foreign_ministr_kazakhstan_did_not_recognize_taliban_1377920268.html|title=Foreign Ministry: Kazakhstan did not recognize Taliban | Kazakhstan Today|website=Kt.kz|access-date=12 November 2021}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/central-asias-biggest-state-kazakhstan-to-bolster-defence-capabilities-amid-afghan-crisis/articleshow/86525603.cms?from=mdr|title=Central Asia’s biggest state Kazakhstan to bolster defence capabilities amid Afghan crisis|first=Dipanjan Roy|last=Chaudhury|access-date=12 November 2021|newspaper=[[The Economic Times]]}}</ref>

Мемлекет басшысының бастамасымен 2009 жылдан бастап еліміздің оқу орындарында 1 мың ауған студенттерін оқыту бойынша ҚР-АИР мемлекеттік білім беру бағдарламасы іске асырылуда, оған 50 млн. АҚШ. Қазіргі уақытта ҚР-да 750-ге жуық адам оқиды (оның ішінде 100-ге жуық полиция мен шекарашылар). 2016 ж. Шілдеде 100 ауған студенттерін кезекті іріктеу жүзеге асырылды (2015 ж.ҚР-да шекарашы тыңдаушылар тобы, 2016 ж. — дәрігерлер тобы оқуын аяқтады). Мемлекеттік бағдарлама одан әрі жалғасатын болады (қазіргі уақытта тараптар білім беру саласындағы ынтымақтастық туралы 2009 жылғы Келісімге осы мәселе бойынша жеке хаттаманың мәтінін келіседі).

[[Сурет:Delegation of Afghanistan during visit to Kazakhstan (2023-08-03).jpg|нобай|оңға|Талибан үкіметін ресми түрде мойындамағанына қарамастан 2023 жылғы 3 тамызда [[Астана]]да Қазақстан-Ауғанстан бизнес-форумы өтті және делегация құрамында Ауғанстан Сауда және өнеркәсіп министрі Нуриддин Азизи да болған.]]

Үкіметін ресми түрде мойындамағанына және Талибанды террористік ұйым қатарына енгізгеніне қарамастан, 2023 жылғы 3 тамызда Астанада ауған-қазақ бизнес-форумы өткізілді. Форумға 200 ауғандық делегат келген және оның барысында 200 миллион долларға жуық келісім-шартқа қол қойылды.<ref name="azattyq">{{Cite web|url=https://rus.azattyq.org/a/32541226.html|title=Активисты критикуют Астану за соглашения с подконтрольным талибам Афганистаном|lang=ru|author=ТОЙКЕН, Сәния|publisher=[[Азаттық радиосы]]|date=2023-08-09|accessdate=2023-10-05}}</ref> Форумға қатысқан қонақтар қатарында Ауғанстан Сауда және өнеркәсіп министрі {{iw|Нуриддин Азизи|Нуриддин Азизи|en|Nooruddin Azizi}}<ref>{{Cite web|url=https://m.forbes.kz/actual/v_astanu_pribyila_delegatsiya_talibov/? |title=В Астану прибыла делегация талибов |language=ru |website=[[Forbes]] |date=2 August 2023 |access-date=5 October 2023}}</ref>, [[Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі|Қазақстан Сауда және интеграция министрі]] [[Серік Мақашұлы Жұманғарин|Серік Жұманғарин]]<ref>{{Cite web|url=https://www.azattyq.org/a/32532141.html|title=Министр қазақ-ауған форумында: Астана Ауғанстанмен байланысты сақтауға мүдделі|lang=kk|publisher=[[Азаттық радиосы]]|date=2023-08-03|accessdate=2023-10-06}}</ref> және оның орынбасары [[Қайрат Қалмұқаметұлы Төребаев|Қайрат Төребаев]]<ref>{{Cite web|url=https://informburo.kz/novosti/kakix-investorov-iz-kazaxstana-zdut-v-afganistane|title=Каких инвесторов из Казахстана ждут в Афганистане|lang=ru|publisher=informburo|date=2023-08-03|accessdate=2023-10-06}}</ref> болды. Сол жылғы 29 желтоқсанда Сыртқы істер министрлігінің өкілі Айбек Смадияров Талибанның Қазақстанда тыйым салынған ұйымдар тізімінен алып тасталғанын айтты. Kazinformға берген сұхбатында ол бұл шешімнің [[Біріккен Ұлттар Ұйымы]]ның революциясына байланысты жасалғанын айтты да, БҰҰ-ның Талибанды террористік ұйым ретінде көрмейтінін айтып кетті.<ref>{{Cite web|url= https://rus.azattyq.org/a/32751896.html |title= Астана намерена вычеркнуть «Талибан» из списка запрещённых в Казахстане организаций |lang= ru |publisher= [[Азаттық радиосы]] |date= 2023-12-29 |accessdate= 2024-03-09}}</ref>

7 қазандағы [[Герат жер сілкіністері (2023)|Гераттағы жер сілкіністерінен]] зардап шеккендерді қолдау үшін президент Қасым-Жомарт Тоқаев азық-түлік, шатырлар, дәрі-дәрмектер, киім-кешек және басқа да қажетті заттарды қоса алғанда, гуманитарлық көмек жеткізілетінін, сондай-ақ құтқарушылар мен иттерді жіберу туралы хабарлады.

== Тағы қараңыз ==
[[Ауғандықтар|Қазақстандағы ауғандықтар]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Ауғанстанның халықаралық қатынастары]]

← Ескі түзетулер	06:27, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Ауғанстан-Қазақстан қатынастары - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

1nter pares: 1nter pares Ауғанстан — Қазақстан қатынастары бетін Ауғанстан-Қазақстан қатынастары бетіне жылжытты (айдатқыш қалдырмады)