https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BAАударма сөздік - Түзету тарихы2026-09-08T11:59:47ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA&diff=53693&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:56:14Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%83%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%BC%D0%B0_%D1%81%D3%A9%D0%B7%D0%B4%D1%96%D0%BA&diff=53692&oldid=prevBatyrbek.kz: нақтылау2015-01-05T12:20:05Z<p>нақтылау</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Аударма сөздік''' — лингвистикалық (тілдік) [[сөздік]]тің бір түрі. Аударма сөздік екітілді немесе көптілді (мысалы, ағылшынша-орысша-қазақша) болып келеді. Аударма сқздіктің негізгі объектісі белгілі бір тілдегі сөздер мен тұрақты сөз тіркестерін екінші тілге тәржімалау. Тұңғыш [[Аударма]] сөздік үлгілері еткен ғасырдың II жартысынан бастап жарық көре бастады(Алекторов A. Е., Краткий казахско-русский словарь, Приложение к книге "К мудрости ступенька", М., 1891; БокинТ., Русско-киргизский словарь, [[Верный]], [[1913]]; Катаринский В. В. Краткий русско-киргизский словарь, Оренбург, [[1897]]; Радлов В. В. Опыт словаря тюркских наречии, 4-изд., СПб., 1888-1905). Осы ғасырдың 20-ж. бастап орысша-қазақша сөздіктер жасауға айырықша мән берілді. 1925-26 ж. бірнеше Аударма сөздіктер (Казахско-русский словарь, [[Қызылорда]], 1925; Орысша-қазақша әскерлік атаулары, Қызылорда, 1926), ал 1936 ж. [[Латын Әліпбиі|латын әліпбиі]] негізінде "Қазақша-орысша сөздіктер" ұдайы шығарылып тұрды. [[Аударма]] сөздіктің бірнеше түрлері бар: бір тілдің сөздік құрамына, [[лексика]]лық байлығына негізделіп, сөздің негізгі мағынасы, семантикалық құрылымы, сөздің грамматикалық тұлғалымар арқылы түрленуі, стильдік ерекшеліктері, сөзтіркесімділік қабілеті, осы сөз дәйек болатын тұрақты тіркестер жан-жақты қамтылатын екітілді сөздіктер; ғылымның белгілі бір саласына қатысты терминдік атаулардың екінші тілдегі баламасы көрсетілетін сапалық терминологиялық сөздіктер\ сөздік құрамының белгілі бір шектеулі бөлігі ғана қамтылатын, арнайы бір топқа (Мысалы , мектеп оқушыларына, тілді жаңа үйренушілерге) арналған [[тілашар]] сөздіктер және т. б. Аударма сөздік лексикография ғылымының принциптеріне сәйкес жасалады. Сөздер әліпби тәртібімен беріліп, оның тұсына стильдік белгілер (көне, тарихи, эмоциялық экспрессия) қойылады немесе түсініктемелер жазылады, сондай-ақ техникалық әдістер (таңба-белгілер, курсив, қалың бояулы жазу) пайдаланылады.<br />
<br />
Көздеген мақсаты мен ғылым [[мазмұн]]ы жағынан маңызды, әрі елеулі сөздіктердің бірі [[1954]] ж. шыққан 50000 сөзді қамтитын "Орысша-қазақша сездік" (жалпы редакция басшысы — Н. Сауранбаев). [[Аударма]] сөздіктің тағы бір түрі — әр түрлі ғылымдар саласында қолданылатын аталымдар тізілімінен тұратын екітілді (көптілді) салалық терминологиялық сөздіктер. Алғашқы терминологиялық сөздік 1931 жарық керді ([[Атаулар]] сөздігі, Қызылорда, 1931). 1952 жылдан бастап салалық аударма терминологиялық сөздік ұдайы шығарыла бастады. Шет тілден қазақ тіліне тәржімалануы негізінде жасалған екітілді Аударма сөздіктің де практикалық маңызы үлкен. Лексикография сапасында "Арабша-қазақша түсіндірме сөздік" (Н. Оңдасынов, А., 1989); "Парсыша-қазақша сөздік" (Н. Оңдасынов, А„ 1974); "Ағылшын-қазақ сөздігі" (С.Ахметова, М.-А., [[1960]]); "Қазақша-ағылшынша сөйлесу" (Ж. Қалиев, Ә. Есентемірова, А., 1966); "Немісше-қазақша сөздік" (М. Тәттімбаева, А., [[1977]]) типтес сөздіктер бар. Қазақ тілінің мемлекеттік [[мәртебе]] алуына байланысты 1989—1990 ж. арасында көптеген екітілдік, көптілдік, терминологиялық, екітілді [[фразеология]]лық, [[түсіндірме]] сөздіктер жарық көрді.<br />
Аударма сөздіктер екінші тілді оқып-үйренуге, тілдерді оқыту, үйрету процесінің тиімді жолға қойылуына, сондай-ақ [[тәржіман]]ың ғылым -практикалық жұмыстарының жоғары деңгейде қалыптасуына [[Игілікті іс|игілікті]] ықпап етеді.<ref>Қазақ тілі. Энциклопедия. Алматы: Қазақстан Республикасы Білім, мәдениет және денсаулық сақтау министрлігі, Қазақстан даму институты, 1998 жыл, 509 бет. ISBN 5-7667-2616-3</ref><br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Қазақ тілі]]</div>Batyrbek.kz