Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:25:27Z

1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Cat-a-lot: Аласталуда... Санат:Оқулық

2015-10-19T04:21:58Z

Жаңа бет

[[Атом]]ның өзі де күрделі [[бөлшек]] екенін, ал [[ядро]] мен электрондардан тұратынын білдік. Енді осы [[электрон]]дар ядроның төңірегінде қандай [[заңдылық]]тармен орналасатынына тоқталайық.

Атомның ядро заряды қанша болса, ондағы электрондар саны да сонша болады дедік. Алайда, осы электрондардың барлығы ядроға бірдей [[күш]]пен тартылмайды, олар ездерінің [[энергия]] қорының шамасына қарай ядродан әр түрлі [[қашықтық]]та орналасады. Энергия қорлары шамалас электрондар ядродан бірдей қашықтықта орналасады, осы [[деңгей]]лерді энергетикалық деңгейлер деп атайды. Ол N [[Әріп|әрпімен]] белгіленеді, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 сан мәндерін қабылдайды, N-нің мәні элементтің орналасқан периодының нөмірімен анықталады. Әрбір энергетикалық [[деңгей]]дегі электрондар саны
'''N = 2n2''' [[формула]]сымен анықталады.

Мұндағы N— электрондар саны, n - бас квант саны; егер n = 1 болса, N = 2; n = 4, N = 2 • 42 = 32 электрон болады.

[[Ядро]]ға жақын орналасқан электрондар ядроға жаксырақ тартылады, ал одан алшақтаған сайын [[тартылу күші]] өлсірейді.

Периодтық жүйеден [[сутек]] пен [[гелий]] элементтерінің I периодта орналасқанын көреміз, яғни олардың электрондарының [[энергия]] қорлары бірдей болғандықтан бір энергетикалық [[деңгей]]де жатады. Мысалы, сутек атомы үшін +1 1-е, ал гелий атомы үшін +2 2е, сонда бірінші энергетикалық деңгей электрондармен толып бітеді. Бірінші энергетикалық деңгейдің сыйымдылығы 2-ге тең, сондықтан ол аяқталған [[қабат]] болады. Келесі [[элемент]] литий екінші периодтың элементі. Оның ядросының сыртында екі энергетикалық деңгей бар, олардың ішкісі гелийдің [[құрылыс]]ын қайталайды, ал үшінші электрон екінші деңгейге орналасады. Екінші периодта n = 2, олай болса N = 2n2 [[формула]]сы бойынша N=2 * 22 = 8, ендеше екінші периодта 8 элемент орналаса алады.

Сонымен екінші периодтың соңғы элементі [[неон]]да сыртқы энергетикалық [[деңгей]] аяқталған 8 электронды қабат түзеді.

Үшінші энергетикалық деңгейде натрийден [[аргон]]ға дейін осы [[заңдылық]] қайталанады, олардың ішкі екі қабаты неонның электрондық құрылысына [[сәйкес]] келеді.

[[Аргон]] атомында үшінші деңгей 8 электронмен толып бітеді. Энергетикалық деңгейлері аяқталған элементтер тұрақты келеді.

Енді [[калий]] атомындағы келесі [[электрон]] төртінші энергетикалық деңгейге орналасады, бұл деңгейдің элементтерінің ішкі үш қабаты аргонның электрондық [[құрылыс]]ын қайталайды.

Әрбір [[период]] сілтілік металдан басталып, [[бекзат]] газбен аяқталып тұр (I периодтан басқасы). Период бойынша солдан оңға қарай сыртқы деңгейдегі электрондар саны 1-ден 8-ге дейін артады, сыртқы деңгейдегі электрондардың [[ядро]]ға тартылуы ішкі [[деңгей]]дегі электрондардың тартылуынан нашарлау келеді де, олар көпшілік элементтердің [[қосылыс]]тарындағы валенттіліктерін анықтайды, сондықтан олар валенттілік электрондар деп аталады.

'''Сонымен, период дегеніміз сілтілік [[Металдар|металдан]] басталып, бекзат газбен аяқталатын электрондық деңгейлер сандары бірдей элементтердің, [[көлденең]] қатары.'''

'''Tоп дегеніміз сыртқы деңгейлеріндегі электрондар сандары бірдей [[қасиет]]тері ұқсас элементтердің тік [[қатар]]ы.'''<ref>Химия: Жалпы білім беретін мектептің сыныбына арналған оқулық. Усманова М.Б., Сақариянова Қ.Н. –Алматы: Атамұра, 2009. - 216 бет. ISBN9965-34-887</ref>
==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

{{Суретсіз мақала}}

[[Санат:Химия]]

{{Chem-stub}}

← Ескі түзетулер	18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Атомның электрондық құрылысы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Нұрлан Рахымжанов: Cat-a-lot: Аласталуда... Санат:Оқулық