Атасу қонысы - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-07-12T14:47:43Z

1 түзету

10:15, 2026 ж. ақпанның 4 кезіндегі Салиха деген

2026-02-04T10:15:03Z

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:14:50Z

1 түзету

Kasymbot: /* top */clean up, replaced: Марғұлан, Әлкей Хақанұлы → Әлкей Хақанұлы Марғұлан using AWB

2016-11-02T17:35:39Z

‎top: clean up, replaced: Марғұлан, Әлкей Хақанұлы → Әлкей Хақанұлы Марғұлан using AWB

Жаңа бет

[[File:Атасу-алтын жүзік.jpg|thumb|Атасу қонысынан табылған
алтын жүзік. Б.з.б. 15 - 14 ғ.]]
'''Атасу қонысы''' – қола дәуірінен сақталған біздің заманымыздан бұрын 14 –12 ғасырлардағы ірі елді мекен орны.

[[Қарағанды облысы]] [[Шет ауданы]] [[Қызылтау (Кәрім Мыңбаев ауылдық округі)|Қызылтау]] ауылының оңтүстік-шығысында 35 км жерде, Атасу өзеніне құятын [[Мыңбай]] сайының бойында орналасқан. [[Орталық Қазақстан]] археологиялық экспедициясы 1952 ж. (жетекшісі [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан|Әлкей Марғұлан]]), 1975 – 82 ж. (жетекшілері [[Мир Қадырбаев]], [[Жолдасбек Құрманқұлов]]) зерттеген.<ref>Маргулан А.Х. и др., Древняя культура Центрального Казахстана, А.-А., 1966;</ref>

Атасу қонысында 27 үй мен қораның орны бар. Ол жерден 3 төртбұрышты, дөңгелек пішінді 12 ғимарат және мыс балқытуға арналған 7 шеберхана орны табылды. Үлкен үйлер екіге бөлінген. Бір жағы – тұрғын үй, екінші бөлігі – шеберхана. Атасу қонысы орталығында ғибадатхана болған. Үйлер арасынан ішін таспен шегендеген құдықтар, көзе ыдыстар күйдіретін пештер ашылды. Атасу қонысы тұрғындары негізінен мыс балқытып, қоладан бұйым құю, мал бағу, егін егу, аң аулаумен айналысқан. Қола дәуірінің соңғы кезеңінде өмір сүрген тұрғындарының үйлері шошала сияқты дөңгелек, құрастыруға оңай болған. Олар да қолдан сайман жасаған, негізінен мал шаруашылығымен айналысқан.<ref>Кадырбаев М.К., Курманкулов Ж., Культура древних скотоводов и металлургов Сары-Арки, А., 1992.</ref>

Атасу қонысынан кен үгіп, [[мыс]] балқытып, құюға арналған құрал-саймандар мен қалыптар, топырақ қопсытатын тас кетпен, түрен, тастан, қоладан, сүйектен жасаған жебе ұштары, өрнек салынған саз ыдыстар, мал сүйектері, саз ыдыстар бетін тегістейтін, өрнек салатын құралдар, қола пышақтар, орақ, сүңгі, т.б. көптеген бұйымдар табылды.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>
== Сілтемелер==
*[http://www.shuak.kz/kaz/index.php?option=com_content&view=article&id=47:2009-11-26-08-34-44&catid=34:2009-11-25-19-48-42&Itemid=57 Қола дәуірі]
== Дереккөздер==
<references/>
{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
{{wikify}}

[[Санат:Мәдениет]]
[[Санат:Археология]]
[[Санат:Қазақстан тарихы]]

← Ескі түзетулер	14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
-[[File:Атасу-алтын жүзік.jpg|thumb|Атасу қонысынан табылған
+'''Атасу қонысы''' – [[қола дәуірі]]нен сақталған біздің заманымыздан бұрын XIV-XII ғасырлардағы ірі елді мекен орны, [[Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі]]не енген археология ескерткіші.
-алтын жүзік. Б.з.б. 15 - 14 ғ.]]
-'''Атасу қонысы''' – қола дәуірінен сақталған біздің заманымыздан бұрын 14 –12 ғасырлардағы ірі елді мекен орны.
-[[Қарағанды облысы]] [[Шет ауданы]] [[Қызылтау (Кәрім Мыңбаев ауылдық округі)|Қызылтау]] ауылының оңтүстік-шығысында 35 км жерде, Атасу өзеніне құятын [[Мыңбай]] сайының бойында орналасқан. [[Орталық Қазақстан]] археологиялық экспедициясы 1952 ж. (жетекшісі [[Әлкей Хақанұлы Марғұлан|Әлкей Марғұлан]]), 1975 – 82 ж. (жетекшілері [[Мир Қадырбаев]], [[Жолдасбек Құрманқұлов]]) зерттеген.<ref>Маргулан А.Х. и др., Древняя культура Центрального Казахстана, А.-А., 1966;</ref>
+== Орналасқан жері ==
-Атасу қонысында 27 үй мен қораның орны бар. Ол жерден 3 төртбұрышты, дөңгелек пішінді 12 ғимарат және мыс балқытуға арналған 7 шеберхана орны табылды. Үлкен үйлер екіге бөлінген. Бір жағы – тұрғын үй, екінші бөлігі – шеберхана. Атасу қонысы орталығында ғибадатхана болған. Үйлер арасынан ішін таспен шегендеген құдықтар, көзе ыдыстар күйдіретін пештер ашылды. Атасу қонысы тұрғындары негізінен мыс балқытып, қоладан бұйым құю, мал бағу, егін егу, аң аулаумен айналысқан. Қола дәуірінің соңғы кезеңінде өмір сүрген тұрғындарының үйлері шошала сияқты дөңгелек, құрастыруға оңай болған. Олар да қолдан сайман жасаған, негізінен мал шаруашылығымен айналысқан.<ref>Кадырбаев М.К., Курманкулов Ж., Культура древних скотоводов и металлургов Сары-Арки, А., 1992.</ref>
+== Сипаты ==
-Атасу қонысынан кен үгіп, [[мыс]] балқытып, құюға арналған құрал-саймандар мен қалыптар, топырақ қопсытатын тас кетпен, түрен, тастан, қоладан, сүйектен жасаған жебе ұштары, өрнек салынған саз ыдыстар, мал сүйектері, саз ыдыстар бетін тегістейтін, өрнек салатын құралдар, қола пышақтар, орақ, сүңгі, т.б. көптеген бұйымдар табылды.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref>
+== Дереккөздер ==
-== Сілтемелер==
+{{дереккөздер}}
-*[http://www.shuak.kz/kaz/index.php?option=com_content&view=article&id=47:2009-11-26-08-34-44&catid=34:2009-11-25-19-48-42&Itemid=57 Қола дәуірі]
 == Дереккөздер==
-<references/>
-{{Stub: Қазақ мәдениеті}}
-{{wikify}}
-[[Санат:Мәдениет]]
+[[Санат:Қарағанды облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]
-[[Санат:Археология]]
+[[Санат:Қазақстан қоныстары]]
-[[Санат:Қазақстан тарихы]]
+[[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]]

← Ескі түзетулер	19:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)