Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:08:08Z

1 түзету

07:12, 2015 ж. қарашаның 18 кезіндегі Nkiukr деген

2015-11-18T07:12:28Z

Жаңа бет

{{Infobox language
|name = Армян тілі
|nativename = Հայերեն ''Hayeren''
|pronunciation =[hɑjɛˈɾɛn]
|states =[[Армения]], [[Ресей]], [[АҚШ]], [[Франция]], [[Иран]], [[Грузия]], [[Сирия]], [[Аргентина]],[[Түркия]], [[Ливан]], [[Украина]], [[Иордания]], [[Қазақстан]], [[Өзбекстан]], [[Канада]], [[Грекия]], [[Түркіменстан]], [[Израиль]], [[Палестина]], [[Ирак]], [[Венгрия]], [[Болгария]], [[Абхазия]], [[Чехия]], [[Мысыр]], [[Кипр]], [[Эстония]], [[Гондурас]], [[Румыния]], [[Қырғызстан]], [[Тәжікстан]], [[Үндістан]]<ref name="ethnologue.com">[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=hye Ethnologue report for language code: hye]</ref>
|speakers = 5,9 млн<ref name="ethnologue.com"/> - 6,7 млн.<ref name="Armenian language">|http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35305/Armenian-language</ref>
|ref=e17
|date=2001
|familycolor = Indo-European
|protoname = [[Proto-Armenian language|Proto-Armenian]]
|ancestor2 = [[Old Armenian]]
|ancestor3 = [[Middle Armenian]]
|dia1 = [[Western Armenian]]
|dia2 = [[Eastern Armenian]]
|nation = {{Үлгі:ARM}}
|minority={{CYP}}<br>{{POL}}<br>{{ROM}}
|agency = Армения ұлттық ғылыми академиясы
|script = Армян әліпбиі
|iso1=hy
|iso2b = arm
|iso2t=hye
|lc1=hye|ld1 = қазіргі армян тілі
|lc2=xcl|ld2 = орта армян тілі
|lc3=axm|ld3 = көне армян тілі
|lingua=57-AAA-a (31 varieties)
|notice=IPA
}}
[[Сурет:Manuscript arm 5-6AD.jpg|left|thumb|190px|Армян манускрипті, V—VI ғғ]]
'''Армян тілі''' (հայերեն, ({{IPA|hɑjɛɾɛ́n}}) — Үнді-Еуропа тілдерінің ішіндегі ең көне жазбалы тілдерінің бірі<ref>[http://www.philology.ru/linguistics1/bruk-ivanov-78.htm С. И. Брук, Вяч. Вс. Иванов, (Большая советская энциклопедия. — Т. 30. — М., 1978. — С. 467—470)]</ref>. Басқа тілдердің ішінде ең жақыны - грек тілі<ref> Encyclopedia of linguistics,Strazny Ph.,New York, Fitzroy Dearborn,2005</ref>. Қазіргі заманда жойылған [[Фриг тілі|фригий]], [[Фрак тілі|фракий]], [[Дак тілі|дакий]] және [[Пеон тілі|пеоний тілдерімен]] бірге [[палеобалкан тілдер тобы]]на жатады.

Армян тілі — [[Армения]]да, [[Ресей]]де, [[АҚШ]]та, [[Франция]]да, [[Иран]]да, [[Грузия]]да, [[Сирия]]да, [[Аргентина]]да,[[Түркия]]да, [[Ливан]]да, [[Украина]]да, [[Иордания]]да, [[Қазақстан]]да, [[Өзбекстан]]да, [[Канада]]да, [[Грекия]]да, [[Түркіменстан]]да, [[Израиль]]де, [[Палестина]]да, [[Ирак]]та, [[Венгрия]]да, [[Болгария]]да, [[Абхазия]]да, [[Чехия]]да, [[Мысыр]]да, [[Кипр]]да, [[Эстония]]да, [[Гондурас]]та, [[Румыния]]да, [[Қырғызстан]]да, [[Тәжікстан]]да, [[Үндістан]]да тұратын армяндардың тілі.

Армян тілінде әр түрлі мәлімет бойынша 5,9 млн-нан 6,7 млн адам сөйлейді<ref name="Armenian language">|http://www.britannica.com/EBchecked/topic/35305/Armenian-language</ref>.

Армян әдеби тілінің тарихы
# көне (5-11 ғасыр),
# орта (11-17 ғ.),
# жаңа дәуір (17 ғ-дан бастап) аталатын 3 кезеңге бөлінеді.

Көне дәуіріндегі армян тілі - көне армян тілі, ал оның жазба ескерткіштерінің тілі - грабар.

Орта дәуіріндегі арммян тілі - орта арям тілі деп аталады.

Жаңа дәуірде қазіргі армян тілі қалыптасып, 19 ғ-дың аяқ шенінде онда жаңа армян әдеби тілінің белгілері пайда болған. Жаңа армян әдеби тілінің шығыс және батыс делінетін екі нұсқасы бар, олардың әрқайсысы көптеген диалектіні қамтиды. Армения халықы осының ашхарабар деп аталатын шығыс нұсқасында сөйлйді.

Армян тілінде 6 дауысты, 30 дауыссыз [[фонема]] бар. Грамматикалық род категориясы жойылып кеткен. [[Септік]] жалғаулары жетеу. Морфологиясының дені [[агглютинативті тіл|агглютинативті]], аналитизм элементтері де ұшырайды.

== Тағы қараңыз ==
* [[Армения]]
* [[Армяндар]]

== Дереккөздер ==
<references/>
* Қазақ Совет энциклопедиясы/Бас редакторы М.Қ.Қаратаев - Алматы, 1972, 1 том

[[Санат:Алфавит бойынша тілдер мен диалекттер]]
[[Санат:Тілдер]]
[[Санат:Армения мәдениеті]]

← Ескі түзетулер	19:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Армян тілі - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

07:12, 2015 ж. қарашаның 18 кезіндегі Nkiukr деген