https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B 2026-04-18T09:26:05Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B&diff=67401&oldid=prev 2025-04-25T19:05:07Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BF%D1%88%D1%8B&diff=67400&oldid=prev 2014-05-12T15:46:47Z

<p>clean up, replaced: Бес жүз бес сөз.—Алматы → Бес жүз бес сөз.— Алматы, Рауан, 1994. → Рауан, 1994 жыл. using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>Бұрынғы кезді былай қойғанда, қазірдің өзінде тілімізде ''«азғырушы»'', ''«әзәзіл»'' мағыналарында ''«арапшы»'' сөзінің қолданылуын өте сирек құбылыс дей алмаймыз. Соған қарамастан бұрынғы не соңғы түсіндірме сөздіктерде ұмыт қалғаны таңдандырады. [[Юдахин Константин Кузьмич|К. К. Юдахин]] құрастырған сөздікте — көрсетілген мағыналарда —''«арапчы»'' тұлғасында айта кетуді міндет деп білдік.<br /> <br /> ''«Арапшы»'' сөзінің арғы тегі - төркіні түркі тілдері деп топшылаймыз және екі түбір сөз, бір қосымшадан құралғандығына мына тілдік деректер айғақ болғандай. Ертедегі түркі жазба ескерткіштерінің бірінде: ''ар'' — алдау, азғыру, өтірік айту дегенді оқимыз.<br /> Бұдан біз бірінші түбір — ''«ар»'' екенін байқадық. Екінші түбір сөзді (''«ап»''-ты) берісі [[моңғол тілі|моңғол тілдері]], әрегірек барсақ тунгус-маньчжур тобындағы тілдерден табамыз. [[Бурят тілі]]нде: ''аб''— (кейде ''«аба»'')—арбау, сиқырлы күш маньчжур тобына жататын [[эвенкі тілі]]нде: ''апта'' — сиқырлау, дуалау дегенді ұғындырады. Сөздікте эвенкі тіліне [[якут тілі]]нен ауысқандығы белгіленген. Ертедегі моңғолдардың жазба тіліндеі ''аб'' — сиқырлық, көз байлаушылық мағыналарында болғандығын оқимыз.<br /> <br /> Сөйтіп бірінші түбір ''«ар»'', екіншісі ''«ап»'' екендігі айдан анық. Тіпті ертедегі түркі жазба ескерткіштерінде екеуінің қос сөз қалпында қолданылғаны жөнінде де дерек бар: ''ар-йув'' — алдау, адастыру. Осы қос сөздің екінші сыңары [[қазақ тілі]]ндегі қолданыста ''«ап»'' қалпына айналуы тандандырмаса керек. Әрі қос сөз кейін келе қазақ тілінде біріккен сөзге айналып<br /> ''«арап»'' тұлғасы пайда болған. Ең соңындағы ''-шы'', баршаға аян, белгілі бір кәсіппен айналысатын адамдарды білдіруде қосылатын жұрнақ. Сөйтіп, ''«арапшы»'' тұлғасының, қазіргі тұрғыдан алғанда, қазақша мағынасы — ''«алдаушы»'', ''«сиқыршы»'' дегенді білдіреді екен.&lt;ref&gt;Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Сөздік]]<br /> [[Санат:Әдебиет]]</div>

ArystanbekBot