https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BD 2026-04-18T16:16:27Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BD&diff=50521&oldid=prev 2025-04-25T18:26:42Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BD&diff=50520&oldid=prev 2014-06-06T07:33:04Z

<p>clean up, replaced: сөздігі/ → сөздігі /, - Алматы: → — Алматы:, &quot;Сөздік-Словарь&quot; → «Сөздік-Словарь», 2009. ISBN → 2009 жыл. ISBN using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Аран немесе ауызжұтқыншақ''' — ас (азық) қорыту жүйесінің дененің бас аумағында орналасқан бөлімі. Ауызжұтқыншақ екі бөлімнен: ауыз қуысынан және жүтқыншақтан [[тұрады]]. Ауыз қуысын ({{lang-grc|cavum oris}}, {{lang-grc|cavum}} — қуыс, {{lang-grc|оr}} — ауыз) — жоғарғы және төменгі ерін, ұрт, тіс, қызыл иек, қатты және жұмсақ тандай, тіл, сілекей бездері [[құрам|құрайды]]. Ауыз қуысында ас механикалық өндеуден (шайнау, сілекеймен жібіту, араластыру) өтеді және сілекей ферменттерінің әсерінен қорытыла бастайды. Жұтқыншақ ({{lang-la| рһагупх}}) — пішіні қүйғышқа (воронкаға) ұқсаған етті-жарғақты түтікше ағза. Ол ауыз қуысын өңешпен жалғастырып, ауыз қуысында өндеуден өткен асты (азықты) өңешке еткізеді. Жұтқыншақтың қабырғасы үш [[қабық]] тан: ішкі - кілегейлі [[қабық]] тан, ортаңғы — етті [[қабық]] тан, сыртқы - адвентиция кабығынан құралған. Жұтқыншақ — [[ас қорыту]] және тыныс алу жүйелеріне ортақ мүше. Оның ішкі кілегейлі қабырғасында ас (азық) және ауа жүретін екі жол айқасып орналасады. Ас (азық) жолының кілегейлі қабығы көпқабатты жалпақ эпителиймен, ал тыныс жолы — бірқабатты кепқатарлы кірпікшелі эпителиймен астарланған. Ас (азық) жұтылған кезде тыныс жолы — мұрын қуысы жағынан жұмсақ таңдаймен, көмекей тесігі — көмекей бөбешігімен (тілшікпен) жабылады. Ас (азық) жұтылғаннан соң, жүмсақ тандай төмен түсіп, бөбешік (бөбешіктің негізін серпімді шеміршек [[құрам|құрайды]]) алға қарай серпіліп, ауа жүретін тыныс жолы ашылады.&lt;ref&gt;Биоморфология терминдерінің түсіндірме сөздігі / — Алматы: «Сөздік-Словарь», 2009 жыл. ISBN 9965-822-54-9&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Биоморфология]]<br /> [[Санат:Биология]]<br /> [[Санат:Морфология]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

ArystanbekBot