https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B 2026-04-18T11:20:23Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B&diff=12977&oldid=prev 2025-04-25T17:54:57Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:54, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D0%B0%D0%BF%D0%B0%D1%82%D1%8B&diff=12976&oldid=prev 2014-10-11T13:10:03Z

<p>«<a href="/index.php/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB_%D1%82%D0%B5%D2%A3%D1%96%D0%B7%D1%96" title="Санат:Арал теңізі">Арал теңізі»</a> деген санатты қосты (<a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%9F:HOTCAT&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="УП:HOTCAT (мұндай бет жоқ)">HotCat</a> құралының көмегімен)</p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Aralsee.gif|200px|thumb|Арал теңізі]]‎<br /> [[Сурет:Aralzee.jpg|200px|thumb|Арал теңізі]]‎<br /> '''Арал апаты''' – Арал теңізінің тартылуына байланысты [[Орта Азия]] мен [[Қазақстан]]ның үлкен аймағындағы адамдарға, [[табиғат]]қа, [[өсімдік]]тер мен жан-жануарлар дүниесіне келген [[экология]]лық, әлеуметтік-экономикалық үлкен апат. Соңғы 40 жылда сол өңірдегі суармалы жер көлемінің ұлғаюы, суды қажет ететін кәсіпорындардың көбеюі, [[Арнасай]], [[Шардара]], [[Сарықамыс]] сияқты көптеген жасанды су [[қойма]]ларының пайда болуы – Арал айдынының аумағын, көлемін, тереңдігін азайтты. Ауаның [[ылғалдылық|ылғалдылығы]] (жаз, күз айларында 9%-ға дейін) азайып, жазы құрғақ та ыстық (шілдеде 45ӘС-қа шейін, 1985), қысы суық (47ӘС-қа шейін, 1986) болатын жылдар мен күндер көбейді. [[Өзен]] жағалауындағы суармалы егістерде (негізінен [[мақта]] мен [[күріш]]) және өнеркәсіп орындарында пайдаланылған сулар [[Арал теңізі]]не құйылып, теңіз түбіне 1 млрд. тоннадан астам улы шөгінділерді әкелді. Сөйтіп су тұздылығының артуы (1 литрде 35 мг, 1996) нәтижесінде су түбіне шөккен тұз [[шөгінді]]лері пайда болды. Көлемі 4 млн. гектарға жуық жалаңаштанған теңіз түбінен көтерілген (жыл сайын теңіз түбінен көтерілетін 70 млн. тонна) улы шөгінділер тұзды шаңға айналып, жайылымдар мен егістіктерді улап, үлкен апат әкелді. Бағалы балықтардың түрлері (''[[бекіре]], [[сазан]], [[шоқыр]], [[қаяз]], [[ақмарқа]], [[алабұға]]'', т.б.) құрып кетті. Осыған орай, теңіз жағалауындағы балық зауыттары, ауыл кеме көлігі кәсіпорындары, мал, егін, балық шаруашылығымен айналысатын шаруашылықтар, [[Барсакелмес]] аралындағы [[хайуанат]]тар қорығы, Возрождение аралындағы кәсіпорындар жабылды. Арал апаты аймағынан жүздеген мың адам өскен жерін тастап, өзге өлкелерге қоныс аударуға мәжбүр болды. [[Ғарыш]]тан қарағанда, теңіздің жиегінен 400 км-ге дейін созылған «тұзды бұлт» өсімдік пен жануарлардың түрлерін азайтты. Бұрын теңіз маңында мекендеген су құстары түгелге жуық, Қазақстанның «[[Қызыл кітап|Қызыл кітабына]]» енген жануарлардың кейбір түрлері (''[[итала қаз]], [[бұлдырық]], [[жидек]], арал [[шағала]]сы, [[ондатр]]'', т.б.) құрып кетті. Арал апаты сол өңірдегі 60 мыңға жуық тұрғынының денсаулығына зиянды әсерін тигізді.<br /> &lt;ref name=source1&gt;[[Қазақ энциклопедиясы]] I том&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> * [http://викисфера.рф/wiki/Высыхание_Аральского_моря Высыхание Аральского моря]<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан табиғаты]]<br /> [[Санат:Арал теңізі]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Sibom