https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_%28%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC%29 2026-09-08T10:14:44Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_(%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC)&diff=127139&oldid=prev 2026-07-12T14:47:41Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">14:47, 2026 ж. шілденің 12 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D1%80%D0%B0%D0%BB%D1%82%D3%A9%D0%B1%D0%B5_(%D0%BA%D3%A9%D0%BD%D0%B5_%D2%9B%D0%BE%D1%80%D1%8B%D0%BC)&diff=127138&oldid=prev 2024-10-30T05:51:37Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{мағына|Аралтөбе}}<br /> [[Сурет:Gdańsk HotGS 02.jpg|thumb|right|250px|Аралтөбеден табылғын &quot;Алтын адам&quot;.]]<br /> '''Аралтөбе''' – [[Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштерінің мемлекеттік тізімі|Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері тізімі]]не енген [[сарматтар]] дәуіріне жататын археологиялық ескерткіш. <br /> <br /> == Орналасқан жері == <br /> [[Жылыой ауданы]], [[Ақкиізтоғай]] ауылынан шығысқа қарай [[Ақмешіт қорымы|Ақмешіт]] ғибадатханасының оңтүстік-батысында Құлшаната бейітіне таяу орналасқан.<br /> <br /> == Тарихи деректер, сипаты ==<br /> Қорымды [[1989 жыл|1989]] жылы Батыс Қазақстан археологиялық экспедициясы (жетекшісі З. Самашев) ашқан. [[1999 жыл|1999]] жылы алғашқы зерттеу нәтижесінде үш зират қазылды. Бұрын тоналған алғашқы екі зираттан мәйіт қаңқалары мен шыны моншақ, жебе, қанжар сынықтары табылды. Қорымның үш зираты тоналмаған. Зират түбіне шалқасынан, басы оңтүстікке қаратып жатқызылған мәйіттің жанынан жүзден аса жебе салған қорамсақ, қыш құмыра және темір қылыш табылған. Бұл ескерткіштің құндылығы – бұрын-соңды сарматтар дәуірінің (б.з.б.'' 4'' – б.з. ''2'' ғ-лар) ескерткіштерінде қылыш емес, тек семсер мен қанжарлар ғана табылатын, ал қылыштың пайда болу кезеңі [[Еуропа]]да аландар кезеңімен (''4–5'' ғ-лар), ал [[Азия]]да көне түркі тайпаларының әскери істерінің дамуымен байланысты қарастырылатын. Демек, қайқылау қылыштың шығу кезеңі біраз тереңдетіліп, оны аландар емес, осы көне Атырау өңірінде өмір кешкен сармат тектес халықтардың тарихымен тікелей байланыстыруға мүмкіндік туып отыр. <br /> <br /> Үшінші қазылған зираттың да отандық археология үшін әкелер жаңалығы мол болды. Ол – осы арадан Қазақстан тарихы үшін үшінші алтын адамның табылуы еді, дәлдеп айтсақ, аталмыш зираттан сол баяғы сармат дәуіріне жататын ерлі-зайыпты адам мен олардың аяқ жағынан екі жылқы және қыран тақылеттес құс қаңқалары кездесті. Кезінде біраз тоналған бұл зираттың басқаларға қарағанда ерекшелігі әлгі адамдардың, әсіресе, отағасының кеуде киімі өте бай асыл бұйым – алтын әшекейлермен безендірілген. Шашын түйген байламшасы, жанында жатқан қару-жарақ, қорамсақ жиектері, асатаяқ тұтқасындағы самұрық бейнесіне шейін алтынмен апталып, оймышталған. Шалбарының екі қапталы, балағының төменгі жиегі бағалы металмен жиектеліп, көмкерілген. Ал әйелі жанында сырға, сақина, басқа да әшекей бұйымдар сақталған.&lt;ref&gt;http://taisoigan.kz/tarikh-lketanu/article_post/aralt-beni-altyn-adamy АРАЛТӨБЕНІҢ АЛТЫН АДАМЫ&lt;/ref&gt; <br /> Тоналғанға дейін жерленген адамдардың киім-кешегі өте бай асыл бұйымдармен, көркем әшекейлермен безендірілген, қару-жарақтан басқа абыздың асатаяғы, т.б. болған.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Қазақстан археологиялық ескерткіштері]]<br /> [[Санат:Атырау облысының жергілікті маңызы бар тарих және мәдениет ескерткіштері]]</div>

Салиха