Moderator: 1 түзету

2025-04-25T17:59:58Z

1 түзету

Arystanbek: 5.250.142.248 (т) өңдемелерінен Batyrbek.kz соңғы нұсқасына қайтарды

2016-05-29T06:25:20Z

5.250.142.248 (т) өңдемелерінен Batyrbek.kz соңғы нұсқасына қайтарды

Жаңа бет

{{otheruses}}
'''Арал''' — су қоршаған жер, атау. Су тасқыны кезінде де судан жоғары болып тұрады.

Арал — түгелдей сумен қоршалған құрлықтың бір бөлігі. Құрлыққа қарағанда аралдың ауданы шағын келеді. Жаратылысына қарай құрлықтық және дербес, ал тұрған ортасына қарай мұхиттық, теңіздік және өзендік болып бөлінеді. Жер шарындағы аралдардың жалпы аумағы 9,9 млн. км²-ге тең немесе Еуропа құрлығының ауданымен шамалас келеді. Дүние жүзіндегі ең үлкен арал – Гренландия (2,18 млн. км²). Қазақстандағы ең үлкен арал – Арал теңізіндегі [[Барсакелмес]] аралы болған еді.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: География және геодезия. — Алматы: «Мектеп» баспасы, 2007 жыл. — 264 бет. ISBN 9965-36-367-6</ref>
[[Сурет:Тюленьи острова.jpg|250px|нобай|оңға|[[Түлен аралдары]]]]

== Арал түрлері ==
Аралдарды мынадай түрлерімен ажыратады:
* [[Құрылық]]ты (құрылықтан бөлініп тұрған);
* [[Жанартау]]лық;
* [[Маржан]]ды;
* Ағызылған;
* [[Өзен]]дік;
* Жасанды аралдар.

== Аумағы {{formatnum:30000}} км² асқан аралдар ==
[[Сурет:Greenland edcp relief location map.jpg|250px|нобай|оңға|Гренландия]]
{| class="sortable" border="1" cellpadding="2"
! рет. №
| '''Атауы
| Аумағы в км²
| '''Елі'''
|-
! 1
| [[Гренландия]]
| 2,175,600
| [[Дания]]
|-
! 2
| [[Жаңа Гвинея]]
| 790,000
| [[Папуа Жаңа Гвинея]] және [[Индонезия]]
|-
! 3
| [[Калимантан]] ([[Борнео]])
| 737,500
| [[Бруней]], [[Индонезия]] және [[Малайзия]]
|-
! 4
| [[Мадагаскар (арал)|Мадагаскар]]
| 587,041
| [[Мадагаскар|Мадагаскар Республикасы]]
|-
! 5
| [[Баффин Жері]]
| 507,451
| [[Канада]]
|-
! 6
| [[Суматра]]
| 425,000
| [[Индонезия]]
|-
! 7
| [[Хонсү]]
| 227,414
| [[Жапония]]
|-
! 8
| [[Ұлыбритания (арал)|Ұлыбритания]]
| 219,000
| [[Құрама Патшалық]]
|-
! 9
| [[Виктория (арал)|Виктория]]
| 217,291
| [[Канада]]
|-
! 10
| [[Элсмир]]
| 196,236
| [[Канада]]
|-
! 11
| [[Сулавеси]]
| 174,600
| [[Индонезия]]
|-
! 12
| [[Оңтүстік арал (Жаңа Зеландия)|Оңтүстік арал]]
| 150,737
| [[Жаңа Зеландия]]
|-
! 13
| [[Ява (остров)|Ява]]
| 126,700
| [[Индонезия]]
|-
! 14
| [[Солтүстік арал (Жаңа Зеландия)|Солтүстік арал]]
| 114,050
| [[Жаңа Зеландия]]
|-
! 15
| [[Ньюфаундленд (арал)|Ньюфаундленд]]
| 108,860
| [[Канада]]
|-
! 16
| [[Куба (арал)|Куба]]
| 105,007
| [[Куба]]
|-
! 17
| [[Лусон]]
| 104,688
| [[Филиппиндер]]
|-
! 18
| [[Исландия (арал)|Исландия]]
| 102,828
| [[Исландия]]
|-
! 19
| [[Минданао]]
| 94,630
| [[Филиппиндер]]
|-
! 20
| [[Ирландия (арал)|Ирландия]]
| 84,406
| [[Ирландия Республикасы]] және [[Құрама Патшалық]]
|-
! 21
| [[Хоккайдо]]
| 78,073
| [[Жапония]]
|-
! 22
| [[Сахалин]]
| 76,400
| [[Ресей]]
|-
! 23
| [[Гаити (арал)|Гаити]]
| 74,700
| [[Гаити]] және [[Доминикан Республикасы]]
|-
! 24
| [[Банкс]]
| 70,028
| [[Канада]]
|-
! 25
| [[Шри-Ланка (арал)|Шри-Ланка]]
| 65,268
| [[Шри-Ланка]]
|-
! 26
| [[Тасмания]]
| 60,637
| [[Аустралия]]
|-
! 27
| [[Девон (арал)|Девон]]
| 55,247
| [[Канада]]
|-
! 28
| [[Солтүстік арал (Жаңа Жер)|Солтүстік арал]], [[Жаңа Жер]]
| 48,904
| [[Ресей]]
|-
! 29
| [[Отты Жер]]
| 47,992
| [[Аргентина]] және [[Чили]]
|-
! 30
| [[Александр I Жері]]
| 43,200
| [[Антарктида]]
|-
! 31
| [[Аксел-Хайберг]]
| 43,178
| [[Канада]]
|-
! 32
| [[Мелвилл]]
| 42,149
| [[Канада]]
|-
! 33
| [[Саутгемптон]]
| 41,214
| [[Канада]]
|-
! 34
| [[Маражо]]
| 40,100
| [[Бразил]]
|-
! 35
| [[Шпицберген]]
| 39,044
| [[Норвегия]]
|-
! 36
| [[Кюсю]]
| 36,555
| [[Жапония]]
|-
! 37
| [[Жаңа Британия]]
| 36,514
| [[Папуа Жаңа Гвинея]]
|-
! 38
| [[Тайвань]]
| 35,801
| [[ҚХР]]
|-
! 39
| [[Хайнан]]
| 33,572
| [[ҚХР]]
|-
! 40
| [[Уелс Принс аралы]]
| 33,339
| [[Канада]]
|-
! 41
| [[Оңтүстік арал (Жаңа Жер)|Оңтүстік арал]], [[Жаңа Жер]]
| 33,275
| [[Ресей]]
|-
! 42
| [[Ванкувер (арал)|Ванкувер]]
| 31,285
| [[Канада]]
|-
! 43
| [[Тимор]]
| 30,777
| [[Тимор-Лесте]] және [[Индонезия]]
|}

== Дереккөздер ==
<references/>

[[Санат:Аралдар]]

← Ескі түзетулер	17:59, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Арал - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Arystanbek: 5.250.142.248 (т) өңдемелерінен Batyrbek.kz соңғы нұсқасына қайтарды