https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B-%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%BB%D1%96_%D0%A7%D1%8B%D0%BD%D0%B3 2026-04-20T05:06:03Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B-%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%BB%D1%96_%D0%A7%D1%8B%D0%BD%D0%B3&diff=17283&oldid=prev 2025-04-25T17:59:32Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:59, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%BF%D0%B0%D0%BB%D1%8B-%D1%81%D1%96%D2%A3%D1%96%D0%BB%D1%96_%D0%A7%D1%8B%D0%BD%D0%B3&diff=17282&oldid=prev 2016-03-23T17:06:40Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">top: </span>clean up, replaced: туылған → туған using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''&quot;Апалы-сіңілі екі қыз&quot; көтерілісі''' (Hai Bà Trưng|𠄩婆徵) - [[Қытай]]дың [[Хань әулеті]]не қарсы [[лаквьеттер]]дің (вьетнамдықтардың арғы тегі) жалпы халықтық көтерілісі (б.з.40-43 жылдар). Көтеріліс вьетнамдықтарды қытайландыруға және қанаудың күшеюіне байланыстышықты. Негізгі қорғаушы күші шаруалар болды. Көтерілісшілерге ақсүйек тұқымынан шыққан апалы-сіңілі '''Чынг Чак''' (Trưng Trắc|徵側) және '''Чынг Ни''' (Trưng Nhị|徵貳) деген екі қыз басшылық етті&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/sach/dvsktt/dvsktt03.html|title=Đại Việt Sử Ký Toàn Thư - Kỷ Thuộc Hán|publisher=Institute of Social Studies Vietnam|date=1993|accessdate=October 19, 2011|language=Vietnamese|archiveurl=http://www.webcitation.org/6AMl2IZqD|archivedate=2012-09-02}}&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> Чынг апалы-сіңілі қыздар б.з. 12 жылдар шамасында әскери қызметкерінің отбасында туған. Әкелері Мелинь (Mê Linh|麊泠) елді мекенінің префекті болған. Бір күні префекттің үйіне қонаққа көрші ауылдың префекті келеді, оның баласы Тхи Шань қыздардың үлкенін - Чакты жақсы көріп қалып, көп ұзамай екеуі үйленеді.<br /> <br /> 247 жыл бойы Қытайдың Хань әулеті навьеттерге (вьетнамдықтардың арғы тегі) еріксіз қытайландыру саясатын өткізіп жатқан. Тхи Шань (үлкен апасының күйеуі) Хань империясына қарсы шығып, қытайлықтардың қолынан қаза тапты.<br /> <br /> Тхи Шаньның қайтыс болғаны екі апалы-сіңілі Чынгтерді көтеріліс бастауына себепболады. Б.з. 39 жылы Чак пен Ни Чынгтар өз ауылынан қытай әскерлерін қуып шығады. Осы оқиға халыққа дем беріп, екі қыздың бастауымен бур-екі айда 65 қаланы қытайлықтардан босатады. 2 жылдан астам Чак Чынг тәуелсіз мемлекеттің монархы болып, қыатйлықтардың шабуылдарын қайтарып отырды.<br /> <br /> 42-43 жылдары Хань империясы дайындалып, күш жинап тағы шапқыншылыққа шығып, көтерілісті басады.<br /> <br /> Бұл көтеріліс жайлы халық аузында аңыз көп. Аңыз бойынша, қытайлық еркек әскерлері шабуылға тыржалаңыш шешініп шығады, вьетнам әйелдері ұялып қысынып, майдан даласынан қашып кеткен. Әйелдердің ерлігі туралы да әңгіме көп. Тағы бір аңыз бойынша, Фунг Тхи Тинь - армияның капитан әйел, екіқабат болып шабуылға қарсы шыққан. Сол шайқас арасында, қолында найзаны қысып ұстап, босанады. Босанып болғаннан кейін, баласын құндақтап, өзі қайтадан майданға шығады.<br /> [[Сурет:Hai Bà Trưng Temple, Hanoi.JPG|thumb|left|260px|Ханойдағы апалы-сіңілі Чынг құрметіне салынған ғибдатхана]]<br /> 43 жылдағы шайқастың соңына дейін ерлікпен соғысқан Чынгтар ақырында жеңілетіндігіне көзі жетіп, өз-өзін Дэй өзеніне тастап, суға батып өледі. Әлдегі капитан Фунг Тхи Тинь алдымен өз нәрестесін бауыздап, сосын өз-өзін өлтіреді.<br /> <br /> 43 жылы қытайлықтар Вьетнамды қайтадан басып алады.<br /> <br /> Чынг апалы-сіңілі қыздарды [[Вьетнам]]да қатты құрметтейді. Жылда 6 қаңтарда [[Ханой]]да Чынг апалы-сіңілі қыздардың құрметіне мемлекеттік мейрам өтеді&lt;ref&gt;[http://vietnam.vnanet.vn/vnp/ru-RU/13/71/71/20964/default.aspx Праздник храма сестер Чынг — Иллюстрированный журнал Вьетнам&lt;!-- Заголовок добавлен ботом --&gt;]&lt;/ref&gt;. Қыздардың құрметіне Ханойда бір ауданды атаған, ірі көшелерге атын берген.<br /> <br /> Бұл оқиғаның сол кездегі шежірешілерінің жазуының арқасында тарихшылар Вьетнам туралы көп мәлімет білді. Солардың бірі - қытайлықтардың басқыншылығының алдында Вьетнамда [[матриархат]] болған.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> == Сыртқы сілтемелер ==<br /> * [http://www.viettouch.com/trungsis/ Trung sisters] Tuyet A. Tran &amp; Chu V. Nguyen<br /> {{commonscat-inline|Category:Trưng Sisters|Чынг апалы-сіңілі}}<br /> <br /> [[Санат:Вьетнам]]<br /> [[Санат:Қытай]]</div>

ArystanbekBot