Moderator: 1 түзету

2025-04-25T19:14:14Z

1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: Бах → Йоганн Себастиан Бах using AWB

2015-04-06T16:04:10Z

clean up, replaced: Бах → Йоганн Себастиан Бах using AWB

Жаңа бет

{{Музыкант
|Есімі = Брукнер, Антон
|Атауы =
|Сурет = Брукнер.jpg
|Сурет ені =
|Сурет тақырыбы =
|Фон =
|Туылған кездегі есімі =
|Толық аты =
|Туылған күні = 04.09.1824
|Туылған жері ={{AUT}}, Ансфельден
|Қайтыс болған күні = 11.10.1896
|Қайтыс болған жері = {{AUT}}, Вена
|Белсенділік жылдары =
|Мемлекет = [[Австрия]]
|Мамандықтары = [[музыкант]], австриялық [[сазгер]]
|Дауыс түрі =
|Аспаптары = [[рояль]], [[фортепиано]], [[орган]]
|Жанрлары = [[симфония]]
|Лақап аты =
|Ұжымдары =
|Қызметтес болған =
|Лейблдері =
|Марапаттары =
|Сайты =
}}
'''Антон Брукнер''' ([[1824]]-[[1896]])<ref>Л.Раппопорт. Антон Брукнер. Государственное музыкальное издательство. Москва - 1963</ref> - әйгілі [[австрия]]лық [[сазгер]], органшы және [[педагог]].

== Өмірбаяны ==
* [[1824]] жылы [[4 қыркүйек]]те Ансфельден ([[Австрия]]дағы [[Дунай]] өзенінің жанындағы Линц қаласының жанында) [[деревня]]сында туған. [[Әке]]сі ауылдық [[мұғалім]] болған, негізгі жұмысымен қатар [[орган]]шы және жергілікті [[шіркеу]]де [[хор]] жетекшісі қызметтерін қоса атқараған. Антон отбасындағы он бір [[бала]]ның біріншісі болғандықтан үй шаруашылығына ерте аралсады. Оның музыкалық дарындығы да ерте оянады, шіркеу хорында ән айтады. Әкесі оны [[рояль]]да және [[сыбызғы]]да, ал немере ағасы Иоганн Баптист Вейс органнан және сырнайда ойнауды үйретеді. Сол немере ағасы оны [[Моцарт]]пен таныстырады. Антон 10 жасында органшы ретінде Вейстің орнын басады. Осы жылы оның алғашқы шағын шығармасы - органдық музыкаға арналған кіріспесі шығады.
* [[1837]] жылы әкесі қайтыс болып Антон үшін бағынышсыз тұрмыс - бейнеткеш өмір басталады. Линц және Энс қалаларының аралығында орналасқан әулие Флориан монастырына хор әншісі болып кіреді. Сан-Флорианада беталысы екі жылдық мұғалімдікті бітіруге дайындалған ол, жүйелі түрде қатынамаса да белгілі органшы Антон Каттингер және сыбызғышы Франц Груберден (Бетховен квартетін алғашқы орындаған әйгілі ансамбльді ұйымдастырған Шуппациганың оқушысы) музыкадан сабақ алады, көп дауысты литургиялық оқуды және григорандық діни әнді түпкілікті оқып біледі.
* [[1840]]-[[1841]] жылдары халық мұғалімі дайындығын оқып бітіреді. Оқумен бірге Антон Иоганн Август Дюррибергердің музыка бойынша оқыған лекциясына қатысады. Кейінірек өзінің алған музыкалық білімі үшін Дюррибергерге міндетті екенін білдіреді.

== Қызметтік жолдары ==
* Мұғалімдік дайындықты бітіріп, 17 жасында Фрейштадқа жақын Виндхааг деревнясында ауылдық мұғалімнің көмекшісі қызметін алады. Ол жерде негізгі жұмысынан тыс уақыттарда [[Йоганн Себастиан Бах]]тың шығармаларын оқып, көрші қалаларда органда ойнайды. Әсіресе каникул кездерінде музыкаға көп көңіл бөліп, рояльда он, органда үш сағаттан отырып күнделікті музыкамен айналысады. Үйлену тойларында оркестрді басқарады.
* [[1845]] жылы кезекті [[емтихан]]ды өте жақсы тапсырған ол өзі оқыған Сан-Флорианадағы монастырда мұғалімдік қызметті алады. Онда органшының көмекшісі қызметін атқарады. Бұл оның жоғарлауы болды.
* Сан-Флорианада өзінің алғашқы шығармалары: 4 қолға арналған фортепианалық пьесалары, әйелдер хорын, [[кантата]]лар (діни мәнді мақтау өлең), псалмалар (діни жыр) және салтанатты мессаларды (Missa solemnis) жазады.

== Кәсіпқой музыкант атануы және шығармашылық жолдары ==
* * [[1856]] жылы Линц қаласында органшы қызметінің орнына болған байқауда Брукнер жеңіп шығады, оның ойнауы соншалықты таңқаларлық әсер қалдырады. Сөйтіп 32 жасында Линц қаласында органшы қызметін алып, ақырында кәсіпқой [[музыкант]] болады.
* * [[1858]] жылы [[Вена]] қаласының кешкілік газетінде ("Wiener Zeitung") Рудольф Вейнвурмның Брукнер туралы атақты органшы және суырып салма ақын екендігі жазылған мақала шығып, оның атағы Вена қаласына белгілі болады.
* * Линц шіркеуіндегі қызметімен қоса хор басқарушылыққа да көп көңіл бөледі. [[1868]] жылы Линцте әншілердің бірінші Жоғарыавстриялық мерекесінде оның хор қоғамы "Frohsinn" брукнерлік "Germanenzug" әнін орындап, екінші сыйлықты жеңіп алады. Осыдан кейін абыройы арта түскен Брукнерге хор өнерін оқуға [[Швеция]]дан және [[Норвегия]]дан балалар әкелінеді.
* Бірнеше жылдар бойы Венаға жылына екі рет барып белгілі теорияшыл Симон Зехтерден сабақ алады. [[1861]] жылы композиция мұғалімі Отто Китцлерден оқып, теориялық білімін тәжірибелік тұрғыда жетілдіреді.
* [[1868]] жылы Венаға қоныс аударған Брукнер Вена [[консерватория]]сында сабақ береді.
* [[1871]] жылы [[профессор]] атағын алады; оқушыларының арасында - кейіннен атақтары шыққан [[Малер, Густав]], [[Артур Никиш]] және [[Фридрих Клозе]] сынды композиторлар болды. Сонымен қатар әулие Анна Мұғалімдер университетінің оқытушысы болып істейді..
* [[1896]] жылы [[11 қазан]]да қайтыс болады, Сан-Флорианға әкелініп жерленеді

== Шығармалары ==
* [[1863]] жылы Линцте "Тангейзер", [[1864]] - "Лоэнгрин", ал [[1865]] жылы [[Мюнхен]]де - "Тристан и Изольда" шығармалары қойылады.
* Алғашқы үлкен шығармалары Линцте пайда болады:
** [[1864]] жылы аралас хор мен оркестрдің солисіне арналған - d-moll - бірінші месса;
** [[1866]] жылы (екінші шығарылымы [[1882]] жылы) сегіз дауысты аралас хорға және үрлемелі оркестрге арналған - e-moll - екінші месса;
** [[1867]]-[[1868]] жылдары аралас хор мен оркестрдің жеке солисіне арналған f-moll - үлкен үшінші месса.
* [[Симфония]]лық музыка саласында увертюра жазудан бастайды: [[1863]] жылы g-moll [[увертюра]]сы, содан кейін f-moll симфониясы.
* [[1863]]-[[1864]] жылдары № 0 (Die Nullte) атымен белгілі екінші d-moll симфониясы.
* [[1865]]-[[1866]] жылдары алғашқы c-moll симфониясы.
* Екінші симфония - [[1893]] жылы
* Үшінші симфония (ре-минор):
** алғашқысы - [[1873]] жылы;
** екінші [[редакция]]сы -[[1876]]-[[1877]] жылдары;
** үшінші редакциясы - [[1889]] жылы.
* Төртінші симфония (ми-мажор):
** алғашқысы - [[1874]] жылы;
** екінші редакциясы - [[1878]]-[[1880]] жылдары;
** алғашқы орындалуы - Вена, [[1881]] жылы [[20 ақпан]].
* Жетінші симфония:
** шығуы - [[1881]]-[[1883]] жылдары;
** алғашқы орындалуы - [[1884]] жылы - Лейпцигте, [[1885]] жылы - [[Мюнхен]]де.
* Сегізінші симфония (до-минор):
** жобасы - [[1885]] жылы;
** партитурасы -[[1886]]-[[1887]] жылдары;
** екінші редакциясы - [[1889]]-[[1890]] жылдары;
** алғашқы орындалуы - Вена - [[1892]] жылы.
* Тоғызыншы симфония (де-минор):
** бірінші бөлімі - [[1891]]-[[1892]] жылдары;
** "Скерцо" - [[1893]]-[[1894]] жылдары;
** "Аdagio" - [[1894]] жылдың [[қазан]]ы мен [[1894]] жылдың [[қараша]]сы аралығы;
** алғашқы орындалуы - Вена, [[1903]] жылы [[11 ақпан]].

== Дереккөздер ==
<references/>

[[Санат:Сазгерлер]]

← Ескі түзетулер	19:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Антон Брукнер - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

ArystanbekBot: clean up, replaced: Бах → Йоганн Себастиан Бах using AWB