https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B1%D1%82%D0%B0%D1%80 2026-04-18T20:55:28Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B1%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=89571&oldid=prev 2025-04-25T19:26:31Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%BD%D0%B0%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%B1%D1%82%D0%B0%D1%80&diff=89570&oldid=prev 2015-10-23T06:43:09Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Ana.png|right|thumb| alt=A.|170 px|[[&quot;Анаэробтар&quot;]]]]<br /> '''Анаэробтар''', ''анаэробты микроорганизмдер'' — қоршаған ортада бос [[оттегі]] жоқ кезде өмір сүруге және көбеюге қабілетті [[микроорганизмдер]]&lt;ref&gt;О.Д.Дайырбеков, Б.Е.Алтынбеков, Б.К.Торғауытов, У.И.Кенесариев, Т.С.Хайдарова Аурудың алдын алу және сақтандыру бойынша орысша-қазақша терминологиялық сөздік. Шымкент. “Ғасыр-Ш”, 2005 жыл. ISBN 9965-752-06-0&lt;/ref&gt;; атмосфералық оттегі болмайтын жерде тіршілік етуге бейім [[микроағзалар]]. <br /> <br /> <br /> Анаэробтарға көптеген [[бактериялар]], [[инфузориялар]] кейбір таспа құрттар, аскарид және аздаған ұлулар жатады.&lt;ref&gt;Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Биология / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2007. - 1028 б. ISBN 9965-08-286-3&lt;/ref&gt;<br /> <br /> '''Анаэробты организмдер''', анаэробтар ({{lang-el|an}} – сыз, сіз, емес қосымшасы, {{lang-el|aеer}} – ауа және {{lang-el|bіos}} – тіршілік) – оттексіз ортада өсіп-өніп, тіршілік ететін [[организм]]дер. <br /> <br /> <br /> 1861 жылы Л.Пастер май [[қышқыл]]ын ашытатын бактерияны тапқаннан кейін анаэробты организмдер терминін ғылымға енгізген. Анаэробты организмдер негізінен [[прокариот]]ты организмдер арасында кең тараған. Ал эукариотты организмдер арасында ашытқы саңырауқұлақтарында, буынаяқтылардың ішегінде өмір сүретін қарапайымдарда, ал көп [[клетка]]лы организмдер ішінде ішек [[паразит]]терінде (атап айтқанда таспа [[құрт]]тар мен [[аскарида]]ларда) кездеседі. Анаэробты организмдер тіршілік ететін ортасында оттектің болу не болмауына байланысты олигатты анаэробты организмдер және факультативті анаэробты организмдер болып бөлінеді. Олигатты анаэробты организмдер – тіршілігі мүлдем оттексіз жүретін организмдер. Оларға май қышқылы бактериясы және сіреспе бактериялары жатады&lt;ref&gt;Пульмонология терминдерінің орысша-қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы: Ана тілі. 1996. ISBN 5-630-00473-5&lt;/ref&gt;. <br /> <br /> Көп клеткалы [[жануар]]лар арасында олигатты анаэробты организмдер кездеспейді. Факультативті анаэробты организмдер – табиғатта оттектің бар-жоғына қарамай тіршілік ететін организмдер (мысалы, ашытқы [[саңырауқұлақ]]тары, іш сүзегі, топалаң қоздырғыштары, т.б.). Анаэробты организмдер негізінде құрамында оттек бар органикалық қосылыстарды (спиртті, сүт қышқылын, май қышқылын, т.б.), ал кейбір түрлері минералды қосылыстарды ([[сульфат]]тарды немесе нитраттарды) ыдыратып, осы процесс кезінде бөлініп шыққан оттекті өзінің тіршілік әрекетінде пайдаланады. Анаэробты организмдер аэробты организмдер сияқты табиғаттағы зат айналу процесіне, органикалық және минералды заттардың өзгеруіне үлкен әсер етеді. Олар [[спирт]] және [[сүт]] қышқылын ашыту процесінде кеңінен қолданылады. Кейбір анаэробты организмдер асқа, тағамға түссе, тез өсіп-өніп, адам мен жануарларды уландыруы, ал ауру тудырғыш (патогенді) анаэробты организмдер түрлі жұқпалы ауруларды ([[сіреспе]], [[ботулизм]] газды [[гангрена]], т.б.) таратуы мүмкін.&lt;ref&gt;Қазақстан Республикасының табиғаты, 7 том&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Медициналық микробиология]]<br /> [[Санат:Микроағзалар]]<br /> [[Санат:Микробиология]]<br /> [[Санат:Пульмонология]]</div>

Нұрлан Рахымжанов