https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B 2026-04-18T13:03:13Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B&diff=18355&oldid=prev 2025-04-25T18:00:34Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:00, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D1%81%D0%BA%D0%B0_%D0%B6%D0%BE%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B&diff=18354&oldid=prev 2016-01-27T10:13:15Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{мағына|Аляска (айрық)}}<br /> {{Тау<br /> |Түрі = Жота<br /> |Атауы = Аляска жотасы<br /> |Шынайы атауы = <br /> |Сурет = Peaks of the Alaska Range (1).jpg <br /> |Сурет ені = <br /> |Сурет атауы = Аляска жотасындағы таулы шоқылар <br /> |lat_dir=N|lat_deg=63|lat_min=04|lat_sec=10 <br /> |lon_dir=W|lon_deg=151|lon_min=00|lon_sec=26 <br /> |region = USA<br /> |CoordScale = <br /> |Орналасуы = {{USA}} <br /> |Тау жүйесі = Кордильера<br /> |Пайда болған кезеңі = <br /> |Аумағы = <br /> |Ұзындығы = 1000<br /> |Ені = <br /> |Ең биік шыңы = Мак-Кинли<br /> |Биіктігі = 6194<br /> |Карта = <br /> |Позициялық карта 1 = Жер<br /> |ПозКарта 1 ені = <br /> |crosses180 = <br /> |Позициялық карта 2 = <br /> |ПозКарта 2 ені = <br /> |Ортаққордағы санаты = <br /> }}<br /> '''Аляска жотасы ''' — [[Солтүстік Америка|Солтүстік Америка]]ның [[Тынық мұхит]] жағалауында, [[Аляска түбегі]]нің оңтүстік бөлігін қамтып жатқан таулар сілемі, Солтүстік Америкадағы ең биік жер. Ұзындығы 1000 км, абсолюттік биіктігі 6194 м ([[Мак-Кинли]] тауы). <br /> <br /> == Геологиялық құрылымы ==<br /> [[Сурет:MountMcKinley BA.jpg|thumb|left|200px| Ең биік жері - Мак-Кинли тауы]]<br /> Жота жас тауларға жатады. Негізі [[интрузивті тау жыныстары]] шөгінділерінен түзілген. Беткейлері тік, қатты тілімденген. Қойнауы кен байлықтарына бай. Мұнда [[алтын]], [[бериллий]], [[көмір]], [[темір]], [[платина]], [[сынап]], [[қорғасын]] және [[мұнай]] кендері көптеп кездеседі.<br /> <br /> == Климаты ==<br /> [[Сурет:Alaska Range Glacier.jpg|thumb|left|200px|Аляска жотасындағы мұздық]]<br /> Аляска жотасы түбектегі негізгі климаттық және суайрық жотасы болып саналады. Оңтүстіктегі өте ылғалды беткейлерін (800 м-ге дейін) шыршалы-жапырақты орман, одан жоғарысын мәңгі қар мен мұздықтар басқан. Солтүстігіндегі ылғалдылығы аздау болып келген беткейлерін (1000-1100 м) таулы [[тундра]] алып жатыр. Ендік бағытта доғаша орналасқан тау жоталары өте биік болып келеді. Олардың орташа биіктігі 3500 м. Сондықтан Аляска жотасының солтүстік және оңтүстік беткейлерінің климатында үлкен айырмашылық бар. [[Қаңтар]] айындағы орташа температура солтүстік беткейлерде — 24-30 °С болса, оңтүстік беткейлерінде — 9-11 °С. Жазы қоңыр салқын. [[Шілде]] айының орташа температурасы 12-14 °С. Жотаның оңтүстік беткейлерін [[Алеут аралдары]]мен қоса “мәңгі күз” аймағы деп те атайды. Ондағы жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 1800-4800 мм. Жотаның Фэруэтэр сілемінде жылдың 312 күні жауын-шашынды (6000 мм-ге дейін) болады. Аляска жотасын дүние жүзіндегі ең ұзын Хаббард (145 км) және ауданы жағынан ең үлкен Маласпина (2,2 мың км²) мұздықтары басқан. <br /> <br /> == Жануарлары ==<br /> Жотаны ең ірі [[бұлан]], [[америкалық бизон]], [[қасқыр]], карибу бұғысы, [[сұр аю]], күдірқодас (овцебык) мекендейді, ал суларында ең ірі [[қызыл балық]] тіршілік етеді. <br /> <br /> == Сыртқы сілтемелер ==<br /> [http://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:3:0::NO::P3_FID:1397815 Аляска жотасы]<br /> <br /> [[Санат:Аляска таулары]]<br /> [[Санат:Солтүстік Америка таулары]]</div>

Batyrbek.kz