https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%BB%D0%B6%D1%8B 2026-04-18T07:48:14Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D0%B6%D1%8B&diff=67373&oldid=prev 2025-04-25T19:05:07Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">19:05, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D0%B6%D1%8B&diff=67372&oldid=prev 2014-05-12T16:00:39Z

<p>clean up, replaced: Бес жүз бес сөз.—Алматы → Бес жүз бес сөз.— Алматы, Рауан, 1994. → Рауан, 1994 жыл. using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Алжы (алжу)'''. Қазіргі түсінігімізде — жасы жетіп, қартайғанда ақылдан, дұрыс ойлау қабілетінен айырылуды аңғартады. ''«Алшынның бір алжыған шалын келемеж қылып кетейін деп едім десеңші»'' ([[Ы. Алтынсарин]]).<br /> <br /> Бұл тұлғалас сөзді тек түркі тілдерінен ғана емес, [[Моңғолдар|Моңғол]], тунгус-маньчжург тобындағы тілдерден де табамыз. Бірақ мағыналары әр қилы болса да, онша алшақ кетпейді. Түркі тілдерінің бірі — якутша: ''алджан'' — бұзылу, бүліну дегенді білдірсе, [[Моңғол тілі]]нде: ''алжаах'' — қажу, шаршау мағыналарында қолданылады, [[Бурят тілі]]нде де бұл тұлғалы сөз Моңғол тіліндегі мағынаны береді. Көрсетілген деректерге сүйеніп, «алжы» сөзінің алғашқы мағынасы [[якут тілі]]ндегі «бұзылу», «бүліңу» немесе Моңғол, бурят тілдеріндегі .«қажу», «шаршау» десек, өте асығыс болатын түрі бар. Бұлардың қайсысы болса да, туынды болар деген ойға итермелейтін тағы бір тіл дерегіне тап боламыз. [[Маньчжур тілі]]нде: ''алджа'' — айырылу, айырылысу сияқты мағынаға нұсқайды. Көрсетілген тілдердегі ''«алжы»'' сөзімен байланысты мағыналардың қай-қайсысы да бірінен-бірі өте жырақ кетпейді. Алғаш жас организмнің ескіре келе бүліну, бұзылу (якут тілінде), шаршау, қажуы (Моңғол тілінде)<br /> заңды, осылардың жиыны — ақылдан айырылуға (маньчжур тілінде) әкеліп соқтыратыны даусыз құбылыс. Макьчжур тілінде бүл тұлғалас сөздің тағы бір мағынасы — өзгеру, өзгеріске түсу. Келтірілген тілдік деректер «алжы» сөзінің алғашқы мағынасы — өзгеру деп топшылауға мүмкіндік береді. Осы «өзгерістен» «алжы» сөзінің Моңғол, якут, [[қазақ тілі|қазақ тілдеріндегі]] басқа мағыналары туындаған дей аламыз.&lt;ref&gt;Бес жүз бес сөз.— Алматы: Рауан, 1994 жыл. ISBN 5-625-02459-6&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Сөздік]]<br /> [[Санат:Әдебиет]]</div>

ArystanbekBot