https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%BA%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B6Акустикалық каротаж - Түзету тарихы2026-04-18T22:27:53ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%BA%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B6&diff=19575&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:01:50Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:01, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%BA%D1%83%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B6&diff=19574&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Аныктамалық басылым.- Алматы: 2003 → Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл using AWB2014-05-15T05:58:25Z<p>clean up, replaced: Аныктамалық басылым.- Алматы: 2003 → Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Акустикалық каротаж''' - [[тау жынысы]]тар арқылы өтетін [[ультрадыбыс]]ты және дыбысты [[диапазон]]дағы серпінді толқын сипаттарын зертгеуге негізделген [[каротаж]] түрі. Серпінді толқындарды туындату және тіркеу шаралары акустикалық каротаж зондылары көмегімен жүзеге асырылады. Үш элементті акустикалық каротаж зонды бір дыбыс тудырушыдан, екі қабылдағыштан, немесе керісінше, екі дыбыс тудырушыдан және бір кабылдағыштан тұрады.<br />
<br />
Дыбыс тудырушы зондтан туындаған серпінді толқындар тау жынысытардан өткеннен кейін қабылдағыш зондтар көмегімен тіркеліп отырады. Қума серпінді толқынның алғашқы және ең басты легінің жылдамдығын өлшеу үшін сол толқынның бірінші және екінші қабылдағыштарға келіп жету уақыты (t<sub>1</sub> және t<sub>2</sub>) тіркеледі. Осы нәтижелерді пайдалана отырып, уақыт аралығы (<math> Dt = t_1 - t_2 </math>) және аралық жылдамдық (<math> n_p= \frac {l}{Dt} </math>) анықталады, мұндағы l— екі қабылдағыштың ара қашықтығы.<br />
<br />
Акустикалық каротаждың бұл түрі «''жылдамдықты саралаудың акустикалық каротажы''» деп аталады, оның <math> k_n = \frac {(Dt -Dt_k)}{(Dt_c - Dt_k)} </math> , мұнда: k<sub>n</sub> — тау жынысытың кеуектілігі, Dt<sub>k</sub> және t<sub>c</sub> тау жынысы қаңқасына және тау жынысытағы кеуектерді тоғытқан сұйыққа тиесілі аралық уақыт көрсеткіштері.<br />
<br />
«''Толастауды саралаудың акустикалық каротажы''»<br />
деп аталатын акустикалық каротаждың екінші түрі тербелістер амплитудасын (А<sub>1</sub> және А<sub>2</sub>) тіркейді,<br />
сөйтіп тау жынысытың зонд элементтері аралығына сәйкес келетін өңіріне тиесілі [[энергия]]ның тұтылу коэффицентін (толастау параметрін) анықтайды: <math> a = \left ( \frac{I}{l} \right ) \ln \left ( \frac {A_1}{A_2} \right ) </math>.<br />
<br />
Акустикалық каротаж әдісі тау жынысы қабаттары қимасындағы жарықшақты-ұралы белдемдерді даралауға және қойнауқаттың сұйықтармен немесе газдармен қанығу сипатын анықтауға қолданылады. Бүгінгі қолданылып жүрген апаратуралар 6 түрлі параметрлерді тіркеуге қабілетті, олар — t<sub>1</sub>, t<sub>2</sub>, Dt, A<sub>1</sub>, A<sub>2</sub>, a.<ref>Мұнай және газ геологиясы танымдық және кәсіптік-технологиялық терминдерінің түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым. — Алматы: 2003 жыл. ISBN 9965-472-27-0</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
{{wikify}}<br />
<br />
[[Санат:Бұрғылау]]<br />
[[Санат:Геология]]<br />
[[Санат:Мұнай және газ]]<br />
<br />
<br />
{{Geology-stub}}</div>ArystanbekBot