Moderator: 1 түзету

2025-04-25T17:56:03Z

1 түзету

AlibekKS: 2.132.177.103 (т) өңдемелерінен Zhumalina соңғы нұсқасына қайтарды

2016-02-26T05:12:31Z

2.132.177.103 (т) өңдемелерінен Zhumalina соңғы нұсқасына қайтарды

Жаңа бет

{{Тарихи мемлекеттер
|атауы = Аккад
|өз атауы =
|статусы = патшалық
|әнұраны =
|байрақ =
|байрақ_сипаттамасы =
|елтаңбасы =
|елтаңба_сипаттамасы =
|карта = Map of Akkad.svg
|size = 300px
|сипаттамасы =

|p1 = Киш (Шумер)
|flag_p1 =
|image_p1 =
|p2 =
|flag_p2 =
|image_p2 =
|p3 =
|flag_p3 =
|image_p3 =
|p4 =
|flag_p4 =
|image_p4 =
|құрылуы = б.з.д.2316 жыл
|ыдырауы = б.з.д 2137 жыл

|s1 = Кутии
|flag_s1 =
|image_s1 =
|s2 =
|flag_s2 =
|image_s2 =
|s3 =
|flag_s3 =
|image_s3 =
|s4 =
|flag_s4 =
|image_s4 =
|ұраны =
|астана = Аккадэ
|қалалары =
|тілі = [[Аккад тілі]], [[Шумер тілі]]
|валютасы =
|қосымша_параметр =
|параметр_мазмұны =
|аумағы =
|халқы =
|басқару_формасы = Монархия
|династиясы =
|басқарушылар_титулы =
|басқарушы1 = Саргон I (Шарруккин)
|басқарушы_жылы1 = б.з.д. 2316 жыл- б.з.д. 2261 жыл
|басқарушылар_титулы2 = әлемнің төрт құбыласының билеушісі
|басқарушы2 = Римуш
|басқарушы_жылы2 = б.з.д. 2261 жыл- б.з.д. 2252 жыл
|басқарушылар_титулы3 = ел билеушісі
|басқарушы3 = Маништушу
|басқарушы_жылы3 = б.з.д. 2252 жыл- б.з.д. 2237 жыл
|басқарушылар_титулы4 = ел билеушісі
|басқарушы4 = Нарамсин
|басқарушы_жылы4 = б.з.д. 2237 жыл-б.з.д. 2200 жыл
|басқарушылар_титулы5 = ел билеушісі
|басқарушы5 = Шаркалишарри
|басқарушы_жылы5 = б.з.д. 2200 жыл- б.з.д. 2176 жыл
|басқарушылар_титулы6 = ел билеушісі
|басқарушы6 = Игиги
|басқарушы_жылы6 = б.з.д. 2176 жыл- 2173 жыл
|діні =
|қосымша_параметр1 =
|параметр_мазмұны1 =
|Кезең1 =
|Уақыт1 =
|Жыл1 =
|Кезең2 =
|Уақыт2 =
|Жыл2 =
|Кезең3 =
|Уақыт3 =
|Жыл3 =
|Кезең4 =
|Уақыт4 =
|Жыл4 =
|Кезең5 =
|Уақыт5 =
|Жыл5 =
|Кезең6 =
|Уақыт6 =
|Жыл6 =
|Кезең7 =
|Уақыт7 =
|Жыл7 =
|Кезең8 =
|Уақыт8 =
|Жыл8 =
|Кезең9 =
|Уақыт9 =
|Жыл9 =
|Кезең10 =
|Уақыт10 =
|Жыл10 =
|Кезең11 =
|Уақыт11 =
|Жыл11 =
|қосымша_параметр2 =
|параметр_мазмұны2 =
|дейін =
|д1 =
|д2 =
|д3 =
|д4 =
|д5 =
|д6 =
|д7 =
|кейін =
|к1 =
|к2 =
|к3 =
|к4 =
|к5 =
|к6 =
|к7 =
|ескерту =
}}
==Аккад патшалығы==
'''Аккад патшалығы''' — [[семиттер|семиттердің]] көне заманда [[Месопотамия |Месопотамияда]] құрған алғашқы мемлекеті. Негізін біздің заманымыздан бұрын 2330 жылдар шамасында Аккад қаласының билеушісі [[Саргон І]] қалаған. Әуелі ол [[Киш|Киштің]] билеушісін талқандап, Аккад княздігін құрды. Одан кейін Умма патшасы Лугальзагесиге соққы беріп, Оңтүстік Месопотамияны жаулап алды. Саргон І-нің және оның ұрпақтарының тұсында семиттер билеген алғашқы мемлекет аумағы солтүстік және батыс ([[Жерорта теңізі]]) бағыттарында кеңи түсті. Аккад патшалығы құрылған кезден бастап [[шумер тілі|шумер тілін]] [[аккад тілі]] ығыстырып шығарды. Халықтың дүниетанымында да біраз өзгерістер орын алды. Шумерліктер мен аккадтықтардың табынатын құдайлары “араласып” кетті. Бірақ мемлекет ұзақ өмір сүре алмады. Саргон І-нің кезінде-ақ жаулап алынған халықтар бірнеше рет көтеріліс жасады. Оның немересі Нарамсиннің тұсында (б.з.б. 2250 ж. ш.) ыдырай бастаған Аккад империясы көп ұзамай ұсақ мемлекеттерге бөлініп кетті. Біздің заманымыздан бұрын 2220 жылы Аккад қаласын [[гутилер]] басып алғаннан кейін, Оңтүстік Месопотамияның басты орталығы [[Вавилон]] болды.<ref>Қазақ энциклопедиясы I том</ref>

==Тарихы==
[[Сурет:Рельеф Нарамсина.jpg|нобай|солға|Нарамсин мүсіні]]
Б.з.б. XXIV ғасырда [[Қосөзен]]де орталығы Аккад қаласы болған ірі мемлекет құрылды. Оның Шаруккин (Саргон) есімді патшасы Шумер жерін қосты. Сөйтіп, [[Шумер]] - Аккад патшалығын құрды. Қосөзен жері енді өзара қырқысу соғыстарын тоқтатып, бейбіт өмір сүруге мүмкіндік алды. Бұрын шағын мемлекеттердің әрқайсысы өздеріне лайық қажетті каналдарды өздері қазатын. Енді әрі үлкен, әрі ұзын каналдар жасалды. Бұл жер шаруашылығын кеңейтіп, одан көп өнім алуға көмектесті.
Енді адамдардың көпшілігі егіншілікпен айналысты. Бұрын шағын қала мемлекеттер кезінде саудагерлердің бір қаладан екінші қалаға баруы қиын болса, енді олар бүкіл елді еркін аралай алды. Сөйтіп, сауда дамыды. Шаруккин біріккен [[Қосөзен]] халықтарынан қуатты әскери күш жасақтады. Сол күшпен [[Батыс]]та "Күміс таулар" деп аталған [[Сирия]] жеріндегі тауларға дейін жорық жасады. Ол мықты патшалық билік орнатты. Оны, тіпті "әлемнің төр құбыласының билеушісі" деп те атады.
[[Қосөзен]]дегі ірі Аккад мемлекетінің гүлденуі Нарамсин атты билеушінің тұсында болды. Оның билігінің алғашқы жылында бірнеше қала- мемлекеттер көтеріліске шықты. Ол көтерілістерді басқан соң Нарамсин жаңа жерлерді жаулап алуға кірісті. [[Батыс]]тағы [[Сирия]] жерін басып алып, [[Жерорта теңізі]]не дейін жетті. Солтүстікте [[Урарту]] жеріне дейін әскерін бастап алып барып, [[Тигр]]дың бойын тұтастай бағындырды. Оңтүстікке де жорықтар жасап, алыстағы [[Египет]]ке жол ашты. Ол жақтан асыл тастар мен алтын алдырып тұрды. Шығысындағы [[Элам]] жеріне шабуылға шығып, оның билеушісімен келісімшарт жасады. Осылайша елдің төрт құбылысындағы ірі елдері өзіне бағынышты етті. Оның бұл әрекеті ел ішіндегі және көрші елдердегі беделін арттырды. Сыртқы елдермен сауда байланыстары күшейе түсті.<ref>Ежелгі дүние жүзі тарихы-жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық (Алматы "Атамұра" 2011)</ref>

== Дереккөздер ==
<references/>
[[Санат:Ежелгі Қосөзен мемлекеттері]]
[[Санат: География]]
[[Санат: Тарих]]

← Ескі түзетулер	17:56, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Аккад - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

AlibekKS: 2.132.177.103 (т) өңдемелерінен Zhumalina соңғы нұсқасына қайтарды