https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B
Азияның этнографиялық картасы - Түзету тарихы
2026-04-18T06:57:01Z
Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы
MediaWiki 1.23.3
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B&diff=13291&oldid=prev
Moderator: 1 түзету
2025-04-25T17:55:12Z
<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">17:55, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>
Moderator
https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F%D0%BD%D1%8B%D2%A3_%D1%8D%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D1%80%D0%B0%D1%84%D0%B8%D1%8F%D0%BB%D1%8B%D2%9B_%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%8B&diff=13290&oldid=prev
Нұрлан Рахымжанов: «Азия халықтары» деген санатты қосты (HotCat құралының көмегімен)
2015-07-30T06:23:38Z
<p>«<a href="/index.php/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D0%90%D0%B7%D0%B8%D1%8F_%D1%85%D0%B0%D0%BB%D1%8B%D2%9B%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B" title="Санат:Азия халықтары">Азия халықтары»</a> деген санатты қосты (<a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%9F:HOTCAT&action=edit&redlink=1" class="new" title="УП:HOTCAT (мұндай бет жоқ)">HotCat</a> құралының көмегімен)</p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[File:Азияның этнографиялық картасы.jpg|thumb|350px|Азия этнографиялық картасы]]<br />
[[File:Azia zertteu karta.jpg|thumb|350px|Азия зерттеу картасы]]<br />
<br />
'''Азия''' – (грек asia ассириша асу - шығыс деген сөзден шыққан болуы керек) – дүниеннің жер шарындағы ең ірі бөлігі.<br />
<br />
== Жалпы мәлімет ==<br />
Ауданы 43,4 млн км²-қа жуық, (Кавказбен) яғни бүкіл құрылықтың 30%-ы. Соның ішінде түбектер мен аралдар 8 млн км² шамасында. [[Азия]]ның құрылықтағы бөлігі түгелдей солтүстік жарты шарда орналасқан. Малай архипелағы ғана экватордаң асып оңтүстік жарты шарға біраз өтеді. (110 оңтүстік ендікке дейін). [[Азия]]ның құрлықтағы шеткі межелері солтүстікте 77°43′, [[солтүстік]] еңдікте, [[оңтүстік]]те Пиай мүйісі 1°16′ солтүстік еңдікте батыста Баба мүйісі 26°10′ шығыс бойлықта; шығыста Дежнев мүйісі 169° 40′ батыс бойлықта. [[Азия]]ның солтүстігінен оңтүстікке және батыстан шыысқа созылып көп жерді алып жатуы онда табиғатжадайларының саң алуан болуына және солтүстк жарты шардағы барлық географиялық белдеулердің орын тебуіне себеп болады. Ол біртұтас [[Еуразия]] ([[Еуропа]] мен [[Азия]]) құрлығының құрамды бөлігі. [[Еуразия]]ны [[Еуропа]] мен [[Азия]] деп бөлуі ежелгі дәуірде туып, тарихы қалыптасты. Олардың арасында бір тұтас шекара жоқ. Шартты шекара [[Орал]] [[тау]]ның шығыс етегі, Жем өзеңі, [[Каспий теңізі]]нің [[солтүстік]] жағалауы. Кума манычойысы (Кавказ [[Азия]]ға жатады), Керчь бұғазыарқылы өтеді. [[Оңтүстік]] батыста ені тар Суэц мойнағы [[Азия]]ны [[Африка]]мен жалғастырады да [[Беринг бұғазы]] оны [[Америка]]даң бөледі. [[Азия]]ның солтүстік Мұзды мұхиты, Тынық және Үнді мұхиттары қоршап жатыр. Кіші [[Азия]] жағалауын Атлант мұхиттының Жерората, Мәрмер, Қара, Азов теңіздері жиектейді. [[Еуропа]]ға қарағанда [[Азия]] жағалауында шығанақтар және қойнаулар азияның Құрлықтың орталық бөліктері мұхиттардың 2-2,5 мың км қашықтықта. Ең ірі түбектері –Арабия, Үндістан, Үндіқитай [[Азия]]ның оңтүстігінде. Олар ірі ірі шығанақтармен, теңіздермен бөлінеді. Шығыс жағалауындағы Корей, Камчатка, Чукот түбектері оңтүстегі түбектерден кіші және бірі бірінен алыс оқшау жатыр. Тынық мұхиттың құрылыққа таяу бөлігінде доғаша иіліп орналасқан бірнеше аралдар тізбегі бар, олардың бастылары: Куриль-Камчатка, Сахалин-Жапон, Рюкю-Корей, Калимантан-Лусон-Тайвань және Зонд немесе Ява (Суматра, Ява, кіші Зонд тағы басқалар) Бұлар Охота, [[Жапон]], Шығыс Қытай, оңтүстік [[Қытай]] және Ява теңіздерін мұхиттан бөліп жатыр. Осы аралдар тізбегін шығыс жағында материктік беткей бірте бірте терңдеп Куриль-Камчатка (тереңдігі 10542 м), Жапон (8412 м), Рюккю (7507м) тағы басқа мұхит шұңғымаларына айналады. Азияның солтүстік жағалауы ойпатты келеді, мұнда қойнаулар мен шығанақтар аз кездеседі. Өзен сағаларында ғана шағын кірмелер бар. Ірі түбектер: Тайсыр арал, Ямал, Гыдин. [[Азия]]ның [[солтүстік]] жағалауындағы қайранда Кара, Лаптевтер, Шығыс Сібіртеңіздері мен көптеген аралдар тобы ([[Солтүстік]] [[жер]], Жаңа [[Сібір]], Врангель тағы басқа) бар.<br />
<br />
== Жер бедері ==<br />
Жер бедері [[Азия]]ның жерінің ¾ бөлігі –таулар мен таулы үстірттер; бұлар негізгі екі белдеуден тұрады. Ендік бағыттағы белдеу батыстан шығысқа қарай, кіші [[Азия]] түбегінен Тынық мұхит жағалауына дейін созылып, жатқан 2 қатар [[тау]] тізбегінен тұрады. Ал, солтүстік тізбек Оған [[Понт]], [[Эльбурс]], Түркімен-Қорасан, Гиндукуш, Қарақорым, Куньлунь, оңтүстік [[Қытай]] [[тау]]лары кіреді. [[Үндіқытай]] түбегіндегі Аннам жотасыда осы солтүстік түбекке жатады. б, оңтүстік тізбек. Оған Тавр, Загрос, Мектан, Сүлеймен, Гималай, Паткай, және Аракан таулары кіреді. Бұл тау тізбектердің аралығында бірнеше таулы қыраттармен таулы үстіреттер бар. Ендік бағыттағы белдеуге кіретін тау қыраттары мен жоталары батыстан шығысқа қарай биіктей береді де тек шығыста теңіз жағалауына жақындағанда қайтадан аласарады. Кіші [[Азия]] қыратының орта биіктігі 600-800 моны қоршап жатқан Понт, Тавр таулары 1500-2000м, [[Иран]] [[тау]]лы қыраты 800-1000м, шеткі жоталары ([[Эльбурс]], Загрос, Гиндукуш тағы басқа) 2500м, [[Тибет]] таулы қыраты 4-4,5 мың м, шеткі таулары ([[Гималай]], Куньлун) 5-6 мың м, Гималай тауларының көптеген шыңлары 7-8 мың м және одан да биік. Мұндағы [[Джомолунгма]] (Чомолунгма) - бүкіл дүние жүзіндегі ең биік шың, (8848м), Гималайдан кейінгі биік тау Қарақорым (Чогори тауы, 8611 м). Ендік белдеудің оңтүстігінде тау бөктеріндегі ойыстар онан әрі жан-жағы тау жоталарымен қоршалған кең байтақ Декан, Сирия-Араб үстірттері жатыр. Солтүстік шығыс белдеу [[Памир]]ден [[Чукот түбегі]]не дейін созылады. Бұған кіретін таулар ендік белдеуге қарағанда көне едәуір аласа Оның ең биік және басты таулары [[Тянь-шань]], Жоңғар-Алатауы, Тарбағатай, [[Алтай]], [[Хангай]], Кузнецк алатауы, Саян, Байқал маңы, Байқал сырты, Становой, Джугджур, Колыма, Анадырь жоталары.<br />
<br />
Солтүстік-шығыс белдеуден батыс пен шығысқа қарай биіктігі орташа және аласа таулары мен [[тау]]лы үстіртер тарайды, олар: солтүстікте Жоғары Яна мен Черский жоталары, орта [[Сібір]] [[тау]]лары, [[Сарыарқа]]ның аласа таулары, шығыста Орталық Азияның үсірттері [[Үлкен Хинган]], [[Кіші Хинган]], [[Бурея]], [[Манчжурия-Корей таулары]]. Құрылықтың шығыс жағалауында белдеуден оқшау [[Сихотэ-Алинь]], камчатка таулары мен [[Коряк жотасы]] созылып кетеді. Азияның жерінің 25 % -і ойпатты жазықтар. Олар көбінде теңіз және өзен шөгінділерінен пайда болған аллювийлік ойпаттар қатарына жатады. Ең үлкені батыс сібір жазығы, ол оңтүстікте [[Тұран ойпаты]]мен жалғасады. аса ірі әрі құнарлы Үнді-Ганг және Месопотамия ойпаттары Гималай мен Загрос тауларының етегіндегі, тау бөктеріндегі илістерді ал басқа ірі ойпаттар теңіз жағалауларын алып жатады. (Солтүстік Сібір ойпаты, Ұлы Қытай және манчжурия жазықтары) Азияның әр жерінде оқшау жатқан кіші-гірім ойпаттар да бар. (Анадырь-Пенжина жазықтары. Амур бойындағы, Үндіқытай түбегіндегі Зонд архипелағының батыс бөлігіндегі ойпаттар).<ref>“Қазақ Совет Энциклопедиясы”, ІV том</ref><ref>Н. Сейітов, А. Абдулин. Геология терминдерінің сөздігі.— Алматы: Қазақстан, 1996, ISBN 5-615-01738-4</ref><ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология/Жалпы редакциясын басқарған — А.Қ.Құсайынов — Алматы: "Мектеп" баспасы Ж А Қ , 2003. ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2</ref><br />
<br />
'''Азияның этнографиялық картасына түсіндірме''':<br />
<br />
== Үндіеуропа тобы ==<br />
=== Үнді тобы ===<br />
[[File:IE expansion.png|thumb|350px|Үндіеуропа тобының б.з.б. 4000-1000 жылдардағы көші-қон схемасы]]<br />
[[File:Sindi.Warrior.jpg|thumb|350px|[[Синдхтар|Синды]] [[әскер]]іне арналған скульпторы, б.з. І ғасыр]]<br />
# [[Бенгалдықтар]] <br />
# [[Ассамдықтар]] <br />
# [[Ория]]<br />
# [[Бихарлықтар]]<br />
# [[Хиндилер|Хиндустықтар]] <br />
# [[Раджастандықтар]] <br />
# [[Пенджабтықтар]] <br />
# [[Лахида]] <br />
# [[Гуджараттықтар]] <br />
# [[Бхилдер]] <br />
# [[Непалдықтар]]<br />
# [[Пахарилер]] <br />
# [[Гуджарлар]] <br />
# [[Синдхтар]] <br />
# [[Маратхилер]]<br />
# [[Кашмирліктер]] <br />
# [[Пашайлар|Кхо, шина, кохистандықтар, пашайлар]] <br />
# [[Сингалдықтар]] <br />
# [[Мальдивтіктер]] <br />
# [[Ведділер]]<br />
<br />
=== Иран тобы ===<br />
21. [[Парсылар]]<br /><br />
22. [[Талыштар]] <br /><br />
23. [[Осетиндер]] <br /><br />
24. [[Күрттер]]<br /><br />
25. [[Лурлар]] <br /><br />
26. [[Бахтиярлар]]<br /><br />
27. [[Тәжіктер]]<br /><br />
28. [[Памир маңы тәжіктер]] <br /><br />
29. [[Хазарейліктер]] <br /><br />
30. [[Чаар-аймақтар]] <br /><br />
31. [[Ауғандықтар]] <br /><br />
32. [[Белуджер]] <br /><br />
33. [[Нуристандықтар]]<br />
<br />
=== Славян тобы === <br />
34. [[Орыстар]] <br /><br />
35. [[Украиндар]]<br />
<br />
=== IV тобы === <br />
36. [[Гректер]]<br />
<br />
=== V тобы === <br />
37. [[Армяндар]] <br /><br />
38. [[Еврейлер|Биробиджан еврейлері]]<br />
<br />
[[File:Abkhaz-deputatklk.jpg|thumb|250px|[[Абхаздар]] [[1864]] ж. [[Кавказ соғысы]]нан кейін]]<br />
=== VІІ Кавказ семьясы === <br />
39. [[Грузиндер|Грузиндер және лаздар]] <br /><br />
40. [[Абхаздар]] <br /><br />
41. [[Адыгейлер]] <br /><br />
42. [[Чечендер]] <br /><br />
43. [[Таулы Дағыстан халықтары]]<br />
<br />
=== VІІІ тобы === <br />
44. [[Буриштер]] <br /><br />
<br />
=== Семит хамит тобы ===<br />
45. [[Арабтар|Араб халықы]]<br />
<br />
=== Х тобы ===<br />
46. [[Ассириялықтар|Ассириялықтар (айсорлар)]] <br /> <br />
<br />
=== ХІ тобы ===<br />
47. [[Израиль еврейлері]]<br />
<br />
== Орал тобы ==<br />
=== ХІІ Фин тобы ===<br />
48. [[Комилер]]<br />
<br />
=== ХІІІ Угор тобы ===<br />
49. [[Хантылар]] <br /><br />
50. [[Мансилер]]<br />
<br />
[[File:Nenets Child.jpg|thumb|100px|[[Ненецтер|Ненец]] бала]]<br />
=== ХІV Самодий тобы ===<br />
51. [[Ненецтер]]<br /><br />
52. [[Нгасандар]] <br /><br />
53. [[Селькуптер]]<br />
<br />
== Алтай тобы ==<br />
=== ХV Түрік тобы ===<br />
<br />
[[File:SB - Inside a Kazakh yurt.jpg|thumb|350px|[[Қазақтар]] [[киіз үй]]де [[1911]]-[[1914]] ж.]]<br />
<br />
54. [[Түріктер]] <br /><br />
55. [[Әзірбайжандар]] <br /><br />
56. [[Кашқайлар]] <br /><br />
57. [[Афшалар]] <br /><br />
58. [[Түркімендер]] <br /><br />
59. [[Қазақтар]] <br /><br />
60. [[Қырғыздар]] <br /><br />
61. [[Өзбектер]]<br /><br />
62. [[Қарақалпақтар]] <br /><br />
63. [[Ұйғырлар]] <br /><br />
64. [[Салалар]] <br /><br />
65. [[Татарлар]] <br /><br />
66. [[Ноғайлар]] <br /><br />
67. [[Құмықтар]] <br /><br />
68. [[Балқарлар]] <br /><br />
69. [[Қарачайлар]] <br /><br />
70. [[Башқұрттар]] <br /><br />
71. [[Алтайлықтар]] <br /><br />
72. [[Шорлықтар]] <br /><br />
73. [[Хакастар]] <br /><br />
74. [[Тывалар]] <br /><br />
75. [[Сахалар]] <br /><br />
76. [[Долгандар]]<br />
<br />
[[File:MongolianRoyalty.jpg|thumb|350px|[[Халхалар|Халха моңғол]] әйелі]]<br />
<br />
=== ХVІ Моңғол тобы ===<br />
77. [[Халхалар|Халха моңғолдар]] <br /><br />
78. [[Қытай моңғолдар]] <br /><br />
79. [[Буряттар]] <br /><br />
80. [[Ойраттар]] <br /><br />
81. [[Ту (моңғолдар)]] <br /><br />
82. [[Дунсян]] <br /><br />
83. [[Дахурлар]]<br />
<br />
=== ХVІІ Тунгус-маньжчур тобы ===<br />
84. [[Эвекілер]] <br /><br />
85. [[Эвендер]] <br /><br />
86. [[Нанайлар]] <br /><br />
87. [[Ульчлер]] <br /><br />
88. [[Орочілер]] <br /><br />
89. [[Удэгейлер]] <br /><br />
90. [[Орокилер]] <br /><br />
91. [[Маньчжурлар]] <br /><br />
92. [[Сибо]] <br /><br />
93. [[Орочондор]]<br />
<br />
[[File:Koreans oldest pic side.jpg|thumb|200px|[[Корейлер|Корея азаматы]], [[1863]] ж.]]<br />
=== ХVІІІ тобы ===<br />
94. [[Корейлер]]<br />
<br />
=== ХІХ тобы ===<br />
95. [[Жапондар]]<br />
<br />
=== XX тобы ===<br />
96. [[Айндар]]<br />
<br />
=== XXІ тобы ===<br />
97. [[Эскимоттар]] <br /><br />
98. [[Алеуттер]]<br />
<br />
=== XXІІ Палеоазия халықтары тобы ===<br />
99. [[Чукчалар]] <br /><br />
100. [[Коряктар]] <br /><br />
101. [[Ительмендер]] <br /><br />
102. [[Юкагилер]]<br /><br />
103. [[Нивхтер]]<br />
<br />
=== XXІІІ тобы ===<br />
104. [[Кеттер]]<br />
<br />
== Қытай-тибер тобы ==<br />
=== XXІV Қытай тобы ===<br />
105. [[Қытайлар]] <br /><br />
106. [[Дүнгендер]]<br />
<br />
=== XXV Тибет-бирма тобы ===<br />
<br />
[[File:Karen women at Kyaikkami Ye-Le Pagoda.jpg|thumb|350px|[[Карендер]]]]<br />
107. [[Тибеттіктер|Тибеттіктер, шерпектер]] <br /><br />
108. [[Цян]] <br /><br />
109. [[Неварлар|Гималай халықтар (неварлар, канаурилер, лахулилер)]] <br /><br />
110. [[Ицзу]] <br /><br />
111. [[Ханилер]] <br /><br />
112. [[Лису]] <br /><br />
113. [[Насилер]] <br /><br />
114. [[Лаху]] <br /><br />
115. [[Байлар]] <br /><br />
116. [[Бара-бодо]] <br /><br />
117. [[Нага]] <br /><br />
118. [[Качиндер|Качиндер (цзинпо)]] <br /><br />
119. [[Кукичиндер]] <br /><br />
120. [[Бирмалықтар]]<br /><br />
121. [[Карендер|Карендер және кая]]<br />
<br />
=== XXVІ Таи тобы ===<br />
122. [[Сиамдықтар|Сиамдықтар (кхон-тайлар)]]<br /><br />
123. [[Лао]]<br /><br />
124. [[Тау тайлары]]<br /><br />
125. [[Шаньдар]] <br /><br />
126. [[Тай]]<br /><br />
127. [[Чжундар]] <br /><br />
128. [[Буилер]] <br /><br />
129. [[Дун]]<br /><br />
130. [[Ли]]<br />
<br />
=== XXVІІ Мяо-яо тобы ===<br />
131. [[Мяо|Мяо (мео)]]<br /><br />
132. [[Яо|Яо (мань)]]<br />
<br />
=== XXVІІІ тобы ===<br />
133. [[Вьетнамдықтар]]<br />
<br />
=== XXІХ Мон-кхмер тобы ===<br />
134. [[Кхмерлер]] <br /><br />
135. [[Кхмерлер|Тау кхмерлер (банан, седан тағы басқалар)]]<br /><br />
136. [[Мондар|Мондар (талаин)]]<br /><br />
137. [[Тау мондары]] <br /><br />
138. [[Кхасилер]] <br /><br />
139. [[Сеноилер|Сеноилер мен семангилер]] <br /><br />
140. [[Никобарлықтар]]<br />
<br />
[[File:Birsa Munda, photograph in Roy (1912-72).JPG|thumb|250px|[[Мунда]] [[халық]] [[батыр]]ы]]<br />
=== XXХ Мунда тобы ===<br />
141. [[Сенталдар]] <br /><br />
142. [[Мунда]] <br /><br />
143. [[Корку]]<br />
<br />
=== XXХІ Дравид тобы ===<br />
144. [[Тамилдер]] <br /><br />
145. [[Телугу]] <br /><br />
146. [[Каннара]] <br /><br />
147. [[Малаялилер]] <br /><br />
148. [[Тулу|Тулу (және кодагу)]]<br /><br />
149. [[Гондтар|Гондтар (және кандхилер)]] <br /><br />
150. [[Ораондар]] <br /><br />
151. [[Брагуилер]] <br /><br />
152. [[Цейлон маврлары]]<br />
<br />
[[File:COLLECTIE TROPENMUSEUM Studioportret van een Javaanse vrouw mogelijk uit Jogjakarta TMnr 60027279.jpg|thumb|300px|[[Явалықтар|Явал әйелі]]]]<br />
== Австронезия (малайя-полинезиялық ) тобы ==<br />
=== XXХІІ Индонезия тобы ===<br />
==== а. Индонезиялықтар ====<br />
153. [[Индонезия малайялықтары]] <br /><br />
154. [[Минангкабау]] <br /><br />
155. [[Реджанг-лебон-гилер]] <br /><br />
156. [[Ачиндер|Аче (ачиндер)]]<br /><br />
157. [[Гайо|Гайо және аластар]] <br /><br />
158. [[Батакилер]] <br /><br />
159. [[Ниастар|Ниастар және ментавайлар]] <br /><br />
160. [[Кубу|Кубу және лубу]] <br /><br />
161. [[Явалықтар]] <br /><br />
162. [[Сундтар]] <br /><br />
163. [[Мадурлықтар]] <br /><br />
164. [[Балиялықтар]] <br /><br />
165. [[Даякилер]] <br /><br />
166. [[Пунандар]] <br /><br />
167. [[Минахастар]] <br /><br />
168. [[Горонталдар]] <br /><br />
169. [[Тораджилер]] <br /><br />
170. [[Мандарлар]] <br /><br />
171. [[Бугилер|Бугилер (және макасарлар)]]<br /><br />
172. [[Бутунгилер]] <br /><br />
173. [[Индонезиялықтар|Кіші зонды және молукка аралындағы индонезиялықтар]]<br />
<br />
==== ә. Филиппиндиктер ====<br />
174. [[Тагалдар|Тагалдар, илокилер, биколдар тағы басқа лусон халықтары]] <br /><br />
175. [[Висайя]] <br /><br />
176. [[Ифугао|Ифугао, набалоилар, букиднондар, тағы басқа филиппиннің тау тайпалары]]<br /><br />
177. [[Аэта]]<br /><br />
178. [[Моро]]<br />
<br />
==== б. Индонезиялық басқа халықтар ==== <br />
179. [[Малакка малайялықтары]] <br /><br />
180. [[Тай]] <br /><br />
181. [[Раглай|Тау шамдары (раглай, джарай)]]<br /><br />
182. [[Джакундер]] <br /><br />
183. [[Гаошань]]<br />
<br />
=== XXХІІІ тобы ===<br />
184. [[Андамандықтар]]<br />
<br />
=== XXХІV тобы ===<br />
185. [[Солтүстік хальмахерліктер]]<br />
<br />
=== XXХV тобы ===<br />
186. [[Елсіз аймақтар]]<br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
<br />
[[Санат:Карталар]]<br />
[[Санат:Азия халықтары]]</div>
Нұрлан Рахымжанов