Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:26:47Z

1 түзету

Дауткулова Ақмарал: /* Атаудың сөзжасамдық сипаты */

2026-02-01T19:49:22Z

‎Атаудың сөзжасамдық сипаты

Жаңа бет

'''Аджықұй''' — [[Маңғыстау облысы]], [[Қарақия ауданы]], [[Кендірліқиясай]] [[Үстірт]]інің оңтүстік батыс бөлігіндегі [[құдық]].

== Атаудың сөзжасамдық сипаты ==
Атау [[аналитикалық тәсіл]] арқылы жасалған. ''Аджы'' (сын есім) мен құй (зат есім) сөздердің бірігуінен жасалған [[гидроним]]. ''Аджы'' (көне түріктің сөзі) // ажы – суы ащы, бірақ мал ішуге жарамды құдықтарға қарата айтылып, солай жер атауы болып қалыптасып кеткен: ''Ажы'' Севортянның сөздігінде: «ащы, ащы су, шипалы су» делінген.<ref>{{кітап|авторы= Севортян Э.В. |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Этимологический словарь тюркских языков |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Москва|баспасы= Наука|жыл=1978|томы= |беттері= |барлық беті=350|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> Ал «Құй деген сөз көне түркі және моңғол тілдерінде ''құд – құды – құйы – құй'' болып келетін, қазіргі қазақ тіліндегі құдық деген мағынада қолданылатын сөзбен төркіндес, яғни құй сөзі жоғарыда айтылып өткен көне түбірінің бір түрі».<ref>{{кітап|авторы= |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Алматы|баспасы= |жыл=1974|томы= 1 |беттері= |барлық беті=696|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref> Бірқатар түркі тілдерінде құдықты құй - ''кьую'' дейді. [[Ноғай]]ша ''қуйы'', құмықша ''къую'', түрікменше ''гуйы''. Құй сөзі өкеміздегі құдық атауларында сақталып қалған: ''Ақшақұй'', ''Үшқұю'', ''Сайқұй'' т.б. құдық атаулары кездеседі. «Құд (-ық) – құй – құйы сөздеріндегі ''д'' мен ''й'' дыбыстарының алмасып келуі түркі тілдерінде бар құбылыс. Құдық дегендегі ''–ық'' жұрнағы – етістіктен зат есім тудыратын жұрнақ». Сонда атау «суы ащы құдық» деген мағынаны білдіреді.<ref>{{кітап|авторы= Б.Ә.Көшімова |бөлімі=|бөлім сілтемесі= |тақырыбы= Маңғыстау өңірі жер-су атауларының түсіндірме сөздігі. |шынайы атауы= |сілтеме= |уикитека= |жауапты= |басылым= |орны=Алматы|баспасы=" Нұрлы әлем"|жыл=2010|томы= |беттері=|барлық беті=238|сериясы= |isbn= |тиражы= }}</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан құдықтары]]
[[Санат:Қарақия ауданы географиясы]]

← Ескі түзетулер	06:26, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету
(айырмашылығы жоқ)

Аджықұй (құдық) - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

Дауткулова Ақмарал: /* Атаудың сөзжасамдық сипаты */