https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B8%D0%B4 2026-09-06T04:11:15Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B8%D0%B4&diff=125396&oldid=prev 2026-06-26T06:40:34Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">06:40, 2026 ж. маусымның 26 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D0%B8%D0%B4&diff=125395&oldid=prev 2023-10-20T19:29:27Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>{{Ауру|Name=Аденоид|Image=Gray994-adenoid.png|Caption=Аденоидтың орналасуы.|MeshID=Adenoid no}}<br /> <br /> '''Аденоид''' ({{lang-lat|adenoid}}) — көмекей безінің шамадан тыс<br /> ұлғаюы (гипертрофия).<br /> Аденоидтер әдетте 3 жастан 10 жасқа дейінгі бадал ард ан байқалады, сонымен бірге<br /> өмір сүруінің алғашқы жылында, сондай-ақ<br /> жыныстық жетілу кезеңінен кейін де болуы<br /> мүмкін. [[Мұрын]] мен [[көмекей]] талаурауын<br /> туғызатын жұқпалы [[ауру]]лар ([[шешек]], [[көкжөтел]], [[дифтерия]], [[қызамық]], [[тұмау]] және т. б.),<br /> сондай-ақ жоғарғы тыныс жолдарының күшті қабынып ауруы аденоидтердің пайда<br /> болуына әкеліп соғады.<br /> <br /> Аденоидтерге шалдыққанда мұрьшнан тыныс<br /> алу оқтын-оқтын немесе ұдайы қи ы нд айды,<br /> мұрыннан [[су]] ағуы күшейеді, кейде ол<br /> көмекейге ағып кетеді. Балалар аузын ашып<br /> ұйықтайды, қорылдайды, ұйқысы бұзылады,<br /> кейде демі жетпей булығып қалады. Аденоидтер күшейгенде баланың даусы көмескіленеді: дауыс күңгірттен, олар дауыссыз<br /> «м» және «н» әріптерін «б» және «д» әріптерінше айтады. Кейде, әсіресе тұмау асқынғанда, аденоидтер құлақ естуінің нашарлауымен ұштасады. Құлақ есту інің оқтыноқтын нашарлауы, селқостық пен асқа тәбеті<br /> шаппаушылық балалардың ұмытшақ, зейінсіз<br /> болуына әкеліп соғады да, мұның өзі кейде<br /> ақыл-ой жетілуінің бөгелуіне себепші болады.<br /> Жас шағында аденоидгерге ұшыраған балалардың ұзақ уақыт тілі шықпайды: мектеп<br /> оқушыларының сабаққа үлгеруі нашарлайды.<br /> Баланың ұдайы аузымен дем алуы салдарынан оның жағы салбырап, мұрын-ерін қыртыстары тегістеліп кетеді, тіс құрылымы<br /> бұзылады (жоғары тістері төменгілерінен<br /> едәуір алға шығыңқы болады), бет әлпеті<br /> өзгереді. Ересек балалардың бас ауруы байқалады, кейде рефлекторлық асқынулар болады — түнде қуығының несеп үстамауы,<br /> тұншығып бастырылуы және т. б. кездеседі.<br /> Мұрыннан әрең тыныс алудың ұзаққа созылуы кеуде сүйегінің дұрыс дамымауына<br /> («құс төс»), асқазан-ішек жүйесі мүшелерінің оңды жұмыс істемеуіне (асқа тәбеті<br /> шаппауы, қайта-қайта лоқсу, ұлы дәретінің<br /> қатуы немесе іш өтуі), қан азаюына және<br /> оттегі жетіспеуінен жүдеуіне («аденоидтік<br /> арықтау») әкеліп соғуы мүмкін.<br /> <br /> Емдеу үшін операция жасалады. Операциядан кейін бала 5—7 күн ерекше күтімге<br /> алуды керек етеді: ыстық тамақ, сол сияқты<br /> қатты (нан қабықтары, кепкен нан), қышқыл тағам (ашы, тұзды, қышқыл) және [[шоколад]] бермеу керек; асыр сап ойнауға және<br /> күн көзінде жүруге болмайды. Бала жатқан<br /> бөлме ішін жақсы желдетіп, еденді дымқылдан сүртіп тұру керек. Аденоидтердің алдыналу үшін жоғарғы тыныс жолдарының ауруын дер кезінде емдеу, ал мұрыннан тыныс<br /> алудың қиындауы ұзаққа созылған жағдайда — оториноларинголог-дәрігермен кеңесу<br /> қажет.&lt;ref&gt;Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> {{Тыныс алу мүшелерінің аурулары}}<br /> <br /> [[Санат:Лимфа жүйесі]]<br /> <br /> [[de:Adenoide]]<br /> [[et:Neelumandli hüpertroofia]]<br /> [[it:Tonsille#Tonsille faringee]]<br /> [[Санат:Ауыз қуысындағы аурулар]]</div>

TheNomadEditor