https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%96%D1%81-%D3%99%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80 2026-09-09T08:11:13Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%96%D1%81-%D3%99%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=51309&oldid=prev 2025-04-25T18:26:49Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:26, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D1%96%D1%81-%D3%99%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%96%D0%BD%D0%B5%D0%BD_%D1%82%D1%83%D1%8B%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D2%93%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B8%D0%BE%D1%81%D1%84%D0%B5%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B0%D2%93%D1%8B_%D0%B6%D0%B0%D2%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D2%9B_%D3%A9%D0%B7%D0%B3%D0%B5%D1%80%D1%96%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%80&diff=51308&oldid=prev 2014-12-12T19:06:59Z

<p>‎<span dir="auto"><span class="autocomment">Кіріспе бөлімін өңдеді</span></span></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>Адам іс-әрекетінің биосфераға оң әсерімен бірге күшті келеңсіз әрекеті де бар. Қоршаған орта - ауа, су, топырақ аса қарқынды ластануда. Ауаға [[Көмір қышқыл газы|көмірқышқыл газдың]] орасан мол мөлшері шығарылуда. Соның [[атмосфера]]да жинақталуынан көктемелік әсер пайда болуда. Мәселен, соңғы он жылдықта Жер температурасы 1°С-ге дерлік көтерілді. Оның [[мұздық]]тарды ерітіп, Дүниежүзілік мұхит деңгейін<br /> көтеруі, құрлықтың орасан зор аумағын су басуы мүмкін.<br /> Жылылықтың басталатынына ешкімнің күмәндігі жоқ. Алайда оның салдарына жайбарақат қараушылар көп. Климаттың жылынуы деген - бұл қуаңшылықтың әлсіреуі, ауыл шаруашылық дақылдардың түсімділігінің артуы, аштықтан құтылу.<br /> <br /> ==Бүгінгі жағдай==<br /> Бүгінгі күні Жердегі температура мүлде өте жоғары емес. [[Ғаламшар]]дың геологиялық тарихында температура 10-15°С-ге жоғары да<br /> болды. Ғаламшарда тіпті тарихи мерзімде жылырақ та болған. Бұған<br /> көптеген дәлелдер бар. Мәселен, бұдан 2 мың жыл бұрын [[Британ аралдары]]нда жүзім өсірілді. [[СКАНДИНАВИЯ ТҮБЕГІ|Скандинавия]] аралдарында бұдан мың жыл<br /> бұрын осы заманғы шекарадан 300 м жоғары жерге дәнді дақылдар<br /> екті. Ұлы Новградта «жылы жүйекшелерге» қауын өсірді. [[Алматы]]да<br /> бұдан жүз жыл бұрын құлшыныс білдірүшілер шай ағашын өсірді.<br /> Түрлі-түрлі газдарды, әсіресе [[фреондар]]ды бөліп шығарудан Жер<br /> үстіндегі барлық тіршілік иелерін өлтіріп жіберетін [[Ультракүлгін сәулелену|ультракүлгін сәуледен]] қорғайтын [[озон қабаты]] ішінара бұзылуда. Спутниктерден және<br /> халықаралық ғарыштық байланыстан (ХҒБ) бақылау көрсеткіштері<br /> [[Арктика]] және [[Антарктика]] үстінде озон тесігі пайда болғанын көрсетті.<br /> Атмосфераға әр алуан [[оксид]]тердің, ең алдымен күкірт және азот<br /> оксидтерінің орасан көп мөлшерде шығарылуынан [[қышқыл жауындар|қышқылдық жауындар]] пайда болды. Ол тек өсімдіктер әлемін ғана емес, жануарлар<br /> әлемін де жойып жібереді.<br /> ==Дүниежүзілік экологиялық шаралар==<br /> Адамның іс-әрекеті себепші болған [[биосфера]]дағы тез өткен алапатты өзгерістер ғалымдар мен қалың жұртшылықты заңды түрде<br /> абыржытады. Сондықтан 1968 жылы итальяндық экономист, қоғам<br /> қайраткері [[Аурелио Печчеи]]дің (1908-1984) бастауымен халықаралық үкіметтік емес «Рим клубы» ұйымдастырылды. Бұл ұйымның<br /> қызметі жаһандық әкологиялық проблемаларын шешу және одан<br /> сақтандыру стратегиясын жасауға бағытталған. Дүние жүзінің жетекші елдерінің үкіметі өз елі мен өңіріндегі [[экология]]лық проблемаларды шешу жөнінде шұғыл шараларды қабылдады.<br /> Клуб іс-әрекеті бүкіл дүние жүзінде экологиялық қозғалысқа кең<br /> серпіліс болып табылады. Әлемдегі көптеген елдерде «жасыл желекті»<br /> беделді партия - табиғат қорғаушылар бар. Дүниежүзілік ең белсенді<br /> экологиялық ұйым - [[«Greenpeace»]], ол 1971 жылы құрылған, адамзаттың табиғатқа қарсы жасаған экологиялық қылмыстарына карсы<br /> пәрменді қарекет (акция) өткізеді.<br /> <br /> Жалпы дүниежүзілік пәрменді шаралардың бірі - [[Киото хаттамасы]]ның қабылдануы ([[Жапония]]ның ежелгі астанасы Киото қаласының<br /> атауымен аталған). Әлемнің көптеген елдері қол қойған бұл хаттама<br /> 2005 жылдан бастап күшіне енеді. Осы хаттамаға сәйкес оған қол қойған елдер көмірқышқыл газды атмосфераға шығаруды өз еркімен шектейді, бұл Жер атмосферасының жылыну каупін азайтуға мүмкіндік<br /> береді. Атап айтқанда көмірқышқыл газдың көктемелік әсерді түзетіні<br /> мәлім.<br /> Әлемдегі көптеген елдердің жануарлар мен өсімдіктердің көптеген<br /> түрлерінің тез жойылып кетуіне мазасыздануы биологиялық алуан<br /> түрлілік туралы Конвенцияда ([[Рио-де-Жанейро]], 1992) атап көрсетілді.<br /> Бұл халықаралық конвенцияда тіршілік атаулының барлық байлығын жалпы күш жұмсап, қорғауға, сақтап қалуға шешім айтылады.<br /> Жердегі биологиялық алуан түрліктен айрылу - адамзаттың болашақтан айрылуына пара-пар.&lt;ref&gt;Биология: Жалпы білім беретін мектептің 9-сыныбына арналған оқулық, 2-басылымы, өңделген / М. Гильманов, А. Соловьева, Л. Әбшенова. — Алматы: «Атамұра» баспасы, 2009 жыл. ISBN 9965-34-927-4&lt;/ref&gt;<br /> <br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Биология]]<br /> <br /> <br /> {{Biosci-stub}}</div>

Нұрлан Рахымжанов