https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96 2026-04-18T18:00:17Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96&diff=54679&oldid=prev 2025-04-25T18:57:15Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:57, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B4%D0%B0%D0%BC_%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B5%D1%81%D1%96&diff=54678&oldid=prev 2015-01-10T17:58:14Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|right|200px|Адам денесі, Леонардо да Винчи, [[1492]]]]<br /> <br /> '''Адам денесі''' ({{lang-la|corpus humanum}}) - адамның бүкіл құрылымы болып табылады, яғни [[бас]], [[мойын]], [[бағана]], [[қол]]дар және [[аяқ]]тар. Биологтардың есебі бойынша ересек адамның денесі отыз триллион [[жасуша]]дан турады. <br /> <br /> == Адам организмінің жүйелері ==<br /> {{main|Адам анатомиясы}}<br /> Адам организмі - адам өмір сүруін қамтамасыз ету үшін бағытталған функцияларды жүзеге асыратын өзара байланысты жүйелер жиынтығы.<br /> <br /> Адам организмінде [[қаңқа|қаңқа жүйесін]], [[бұлшық ет жүесі]]н, [[жүйке жүйесі]]н, [[жүрек-қантамырлар жүйесі]]н, [[дем алу жүйесі]]н, [[ас қорыту жүйесі]]н, [[зәр шығару жүйесі]]н, [[репродуктивті жүйесі]]н, [[эндокриндік жүйесі]]н, [[иммунды жүйесі]]н және [[жабынды жүйесі]]н айқындайды.<br /> <br /> {| class=&quot;wikitable&quot;<br /> | || '''Жүйе''' || '''Зерттейтін ғылым'''<br /> |-<br /> | [[File:Human brain NIH.jpg|50px]] ||[[жүйке жүйесі]] || [[Нейрофизиология]]<br /> |-<br /> | [[File:Skelett-Mensch-drawing.jpg|50px]] || [[қаңқа|қаңқа жүйесін]]|| [[Ортопедия]] <br /> |-<br /> | [[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|50px]] || [[жүрек-қантамырлар жүйесі]] || [[Кардиология]] <br /> |-<br /> | [[File:heart-and-lungs.jpg|50px]] || [[дем алу жүйесі]] || [[пульмонология]] <br /> |-<br /> | [[File:Stomach colon rectum diagram.svg|50px]] || [[ас қорыту жүйесі]]|| [[Гастроэнтерология]]<br /> |-<br /> | [[File:Skin-no language.PNG|50px]] || [[жабынды жүйесі]]|| [[Дерматология]]<br /> |-<br /> | [[File:Gray1120.png|50px]] || [[зәр шығару жүйесі]] || [[нейрология]], [[урология]] <br /> |-<br /> | [[File:Male anatomy.png|50px]] || [[репродуктивті жүйесі]] || [[гинекология]] (әйелдер), [[андрология]] (еркектер), [[сексология]], [[эмбриология]] <br /> |-<br /> | [[File:PBNeutrophil.jpg|50px]] || [[иммунды жүйесі]]|| [[иммунология]]<br /> |-<br /> | [[File:Sobo 1909 605.png|50px]] || лимфа жүйесі || [[онкология]], [[иммунология]] <br /> |-<br /> | [[File:Illu endocrine system.png|50px]] || [[эндокриндік жүйесі]] || [[эндокринология]]<br /> |}<br /> <br /> == Адам органдарының салмақтары ==<br /> Салмағы 70 кг, бойы 170 см және денесінің ауданы 1,8 кв,м 20 — 30 жасар адамның органдарының орта есеппен алынған салмақтары:<br /> * [[бұлшық ет]]і: 30 кг = денесінің салмағынан 43% <br /> * [[қаңқа]] жілік майысыз: 7 кг = 10%<br /> * [[тері]] және [[тері асты клетчаткасы]]: 6,1 кг = 8,7% <br /> * [[қан]]: 5,4 кг = 7,7% <br /> * [[ас қорыту жүйесі]]: 2,0 кг = 2,9% <br /> * [[бауыр]]: 1,7 кг = 2,4% <br /> * қызыл [[жілік майы]]: 1,5 кг = 2,1% <br /> * [[өкпе]]: 1,0 кг = 1,4% <br /> * [[жүрек]]: 0,3 кг = 0,43% <br /> * [[бүйрек]]: 0,3 кг = 0,43% <br /> * [[қалқанша без]]: 0,02 кг = 0,03% <br /> * [[ми]]: 1,3 кг = 1,8% <br /> * [[көкбауыр]]: 0,18 кг = 0,26% <br /> <br /> ==Дене құрылысы==<br /> {{main|Адам денесінің пропорциясы}}<br /> Дамыған елдерде орта есеппен алғанда ересек ер адамның бойы 1,7—1,8 м-дей, ересек әйелдің бойы 1,6—1,7 м болып саналады. Адамның бойын [[генотип]]ке және [[фенотип]]ке байланысты.<br /> <br /> == Химиялық құрамы ==<br /> Адам денесінің органдары орта есеппен 60% [[су]]дан, 34% [[Органикалық заттар]]дан, 6% — [[бейорганикалық заттар]]дан тұрады. Органикалық заттарын құрайтын негізгі элементтер: [[көміртек]](~18%), [[оттек]](~65%), [[сутек]](~10%) және [[азот]](~3%), одан басқа [[фосфор]](~1%) және [[күкүрт]](~0,25%). Бейорганикалық заттардың құрамына 22 химикалық элементтер — [[кальций]], [[фосфор]], [[оттек]], [[натрий]], [[магний]], [[күкүрт]], [[Бор (элемент)|бор]], [[хлор]], [[калий]], [[ванадий]], [[марганец]], [[железо]], [[кобальт]], [[никель]], [[мыс]], [[мырыш]], [[молибден]], [[хром]], [[кремний]], [[йод]], [[фтор]], [[селен]] кіреді&lt;ref&gt;[http://www.alhimik.ru/kunst/man%27s_elem.html Кукушкин Ю.Н. — Химические элементы в организме человека]&lt;/ref&gt;.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> [[Санат:Адам денесі]]</div>

Kuanysh Ismailov