Адам денесі - Түзету тарихы

Moderator: 1 түзету

2026-06-26T06:40:32Z

1 түзету

Moderator: 1 түзету

2025-04-25T18:57:15Z

1 түзету

Nurtenge: Aiyerke (т) өңдемелерінен Sciencia58 соңғы нұсқасына қайтарды

2025-01-09T12:55:04Z

Aiyerke (т) өңдемелерінен Sciencia58 соңғы нұсқасына қайтарды

17:58, 2015 ж. қаңтардың 10 кезіндегі Kuanysh Ismailov деген

2015-01-10T17:58:14Z

Жаңа бет

[[Сурет:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|right|200px|Адам денесі, Леонардо да Винчи, [[1492]]]]

'''Адам денесі''' ({{lang-la|corpus humanum}}) - адамның бүкіл құрылымы болып табылады, яғни [[бас]], [[мойын]], [[бағана]], [[қол]]дар және [[аяқ]]тар. Биологтардың есебі бойынша ересек адамның денесі отыз триллион [[жасуша]]дан турады.

== Адам организмінің жүйелері ==
{{main|Адам анатомиясы}}
Адам организмі - адам өмір сүруін қамтамасыз ету үшін бағытталған функцияларды жүзеге асыратын өзара байланысты жүйелер жиынтығы.

Адам организмінде [[қаңқа|қаңқа жүйесін]], [[бұлшық ет жүесі]]н, [[жүйке жүйесі]]н, [[жүрек-қантамырлар жүйесі]]н, [[дем алу жүйесі]]н, [[ас қорыту жүйесі]]н, [[зәр шығару жүйесі]]н, [[репродуктивті жүйесі]]н, [[эндокриндік жүйесі]]н, [[иммунды жүйесі]]н және [[жабынды жүйесі]]н айқындайды.

{| class="wikitable"
| || '''Жүйе''' || '''Зерттейтін ғылым'''
|-
| [[File:Human brain NIH.jpg|50px]] ||[[жүйке жүйесі]] || [[Нейрофизиология]]
|-
| [[File:Skelett-Mensch-drawing.jpg|50px]] || [[қаңқа|қаңқа жүйесін]]|| [[Ортопедия]]
|-
| [[File:Diagram of the human heart (cropped).svg|50px]] || [[жүрек-қантамырлар жүйесі]] || [[Кардиология]]
|-
| [[File:heart-and-lungs.jpg|50px]] || [[дем алу жүйесі]] || [[пульмонология]]
|-
| [[File:Stomach colon rectum diagram.svg|50px]] || [[ас қорыту жүйесі]]|| [[Гастроэнтерология]]
|-
| [[File:Skin-no language.PNG|50px]] || [[жабынды жүйесі]]|| [[Дерматология]]
|-
| [[File:Gray1120.png|50px]] || [[зәр шығару жүйесі]] || [[нейрология]], [[урология]]
|-
| [[File:Male anatomy.png|50px]] || [[репродуктивті жүйесі]] || [[гинекология]] (әйелдер), [[андрология]] (еркектер), [[сексология]], [[эмбриология]]
|-
| [[File:PBNeutrophil.jpg|50px]] || [[иммунды жүйесі]]|| [[иммунология]]
|-
| [[File:Sobo 1909 605.png|50px]] || лимфа жүйесі || [[онкология]], [[иммунология]]
|-
| [[File:Illu endocrine system.png|50px]] || [[эндокриндік жүйесі]] || [[эндокринология]]
|}

== Адам органдарының салмақтары ==
Салмағы 70 кг, бойы 170 см және денесінің ауданы 1,8 кв,м 20 — 30 жасар адамның органдарының орта есеппен алынған салмақтары:
* [[бұлшық ет]]і: 30 кг = денесінің салмағынан 43%
* [[қаңқа]] жілік майысыз: 7 кг = 10%
* [[тері]] және [[тері асты клетчаткасы]]: 6,1 кг = 8,7%
* [[қан]]: 5,4 кг = 7,7%
* [[ас қорыту жүйесі]]: 2,0 кг = 2,9%
* [[бауыр]]: 1,7 кг = 2,4%
* қызыл [[жілік майы]]: 1,5 кг = 2,1%
* [[өкпе]]: 1,0 кг = 1,4%
* [[жүрек]]: 0,3 кг = 0,43%
* [[бүйрек]]: 0,3 кг = 0,43%
* [[қалқанша без]]: 0,02 кг = 0,03%
* [[ми]]: 1,3 кг = 1,8%
* [[көкбауыр]]: 0,18 кг = 0,26%

==Дене құрылысы==
{{main|Адам денесінің пропорциясы}}
Дамыған елдерде орта есеппен алғанда ересек ер адамның бойы 1,7—1,8 м-дей, ересек әйелдің бойы 1,6—1,7 м болып саналады. Адамның бойын [[генотип]]ке және [[фенотип]]ке байланысты.

== Химиялық құрамы ==
Адам денесінің органдары орта есеппен 60% [[су]]дан, 34% [[Органикалық заттар]]дан, 6% — [[бейорганикалық заттар]]дан тұрады. Органикалық заттарын құрайтын негізгі элементтер: [[көміртек]](~18%), [[оттек]](~65%), [[сутек]](~10%) және [[азот]](~3%), одан басқа [[фосфор]](~1%) және [[күкүрт]](~0,25%). Бейорганикалық заттардың құрамына 22 химикалық элементтер — [[кальций]], [[фосфор]], [[оттек]], [[натрий]], [[магний]], [[күкүрт]], [[Бор (элемент)|бор]], [[хлор]], [[калий]], [[ванадий]], [[марганец]], [[железо]], [[кобальт]], [[никель]], [[мыс]], [[мырыш]], [[молибден]], [[хром]], [[кремний]], [[йод]], [[фтор]], [[селен]] кіреді<ref>[http://www.alhimik.ru/kunst/man%27s_elem.html Кукушкин Ю.Н. — Химические элементы в организме человека]</ref>.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Адам денесі]]

← Ескі түзетулер	18:57, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету
(Оң жақ жоғарыда көрсетілген қатысушының (бір ғана қатысушының) арадағы бір түзетуі көрсетілмеген)
(айырмашылығы жоқ)

@@ Жол нөмірі 1: / Жол нөмірі 1: @@
 [[Сурет:Da Vinci Vitruve Luc Viatour.jpg|thumb|right|200px|Адам денесі, Леонардо да Винчи, [[1492]]]]
-'''Адам денесі''' ({{lang-la|corpus humanum}}) -  адамның бүкіл құрылымы болып табылады, яғни [[бас]], [[мойын]], [[бағана]], [[қол]]дар және [[аяқ]]тар. Биологтардың есебі бойынша ересек адамның денесі отыз триллион [[жасуша]]дан турады. Адам денесі жалпы 206 [[сүйек]]тен құралады.
+'''Адам денесі''' ({{lang-la|corpus humanum}}) -  адамның бүкіл құрылымы болып табылады, яғни [[бас]], [[мойын]], [[бағана]], [[қол]]дар және [[аяқ]]тар. Биологтардың есебі бойынша ересек адамның денесі отыз триллион [[жасуша]]дан турады.
 == Адам организмінің жүйелері ==
@@ Жол нөмірі 26: / Жол нөмірі 26: @@
 | [[File:Gray1120.png|50px]] ||  [[зәр шығару жүйесі]] || [[нейрология]], [[урология]]
 |-
-| [[File:Male anatomy 1.png|50px]] || [[репродуктивті жүйесі]] || [[гинекология]] (әйелдер), [[андрология]] (еркектер), [[сексология]], [[эмбриология]]
+| [[File:Male anatomy.png|50px]] || [[репродуктивті жүйесі]] || [[гинекология]] (әйелдер), [[андрология]] (еркектер), [[сексология]], [[эмбриология]]
 |-
 | [[File:PBNeutrophil.jpg|50px]] ||  [[иммунды жүйесі]]|| [[иммунология]]
@@ Жол нөмірі 56: / Жол нөмірі 56: @@
 == Химиялық құрамы ==
 Адам денесінің органдары орта есеппен 60% [[су]]дан, 34% [[Органикалық заттар]]дан, 6% — [[бейорганикалық заттар]]дан тұрады. Органикалық заттарын құрайтын негізгі элементтер: [[көміртек]](~18%), [[оттек]](~65%),  [[сутек]](~10%) және [[азот]](~3%), одан басқа [[фосфор]](~1%) және [[күкүрт]](~0,25%). Бейорганикалық заттардың құрамына 22 химикалық элементтер  — [[кальций]], [[фосфор]], [[оттек]], [[натрий]], [[магний]], [[күкүрт]], [[Бор (элемент)|бор]], [[хлор]], [[калий]], [[ванадий]], [[марганец]], [[железо]], [[кобальт]], [[никель]], [[мыс]], [[мырыш]], [[молибден]], [[хром]], [[кремний]], [[йод]], [[фтор]], [[селен]] кіреді<ref>[http://www.alhimik.ru/kunst/man%27s_elem.html Кукушкин Ю.Н. — Химические элементы в организме человека]</ref>.
 == Дереккөздер ==