https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96 2026-09-08T00:54:34Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=47295&oldid=prev 2025-04-25T18:25:58Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:25, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B2%D1%82%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%B1%D0%B8%D0%BB%D1%8C_%D1%82%D2%AF%D1%80%D0%BB%D0%B5%D1%80%D1%96&diff=47294&oldid=prev 2014-05-09T11:31:40Z

<p>clean up, replaced: Арын - Павлодар → Арын — Павлодар using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>[[Сурет:Vw-scirocco-modell-2010.jpg|right|thumb|Жеңіл автомобиль]]<br /> [[Сурет:Грузовик КрАЗ, Котлас.JPG|right|thumb|Жүк автомобилі]]<br /> [[Сурет:Пожарный автомобиль АВП. СПАСС, Коряжма.JPG|right|thumb|Өрт сөндіретін автомобиль]]<br /> '''Автомобиль''' - кемдегенде 4 [[доңғалақ|доңғалағы]] бар, өз энергия көзімен қозғалысқа келтірілетін [[рельс]]ті қажет етпейтін доңғалақты көліктік құрал. Сонымен катар [[троллейбус]]тер, үш доңғалақты 400 килограмм массалы көлік құралдары да автомобиль болып саналады. Әдетте автомобиль деп жеке автомобильді және автопоезді айтады.<br /> <br /> '''Газ сауытты, газбаллонды автомобиль''' - [[газсауыт]]пен және қозғағышты газбен коректендіруге арналған арнайы аппаратурамен жабдықталған автомобиль.<br /> <br /> '''Газ генераторлы автомобиль''' - қозғағышты коректендіру үшін [[жанармай]]дан (қатты отыннан) газ алатын газ генераторлы қондырғымен жабдықталған автомобиль.<br /> <br /> '''Газ турбиналы автомобиль''' - газ турбиналы қозғағышы бар автомобиль.<br /> <br /> '''Жарыс автомобилі''' - әдетте бір орынды, жоғарғы жылдамдықпен жүретін, әдейі автомобиль жарыстарына арналып жасалған, арнайы кең шиналы, шанағы төмен сүйір болатын, жоғарғы қуатты арнайы қозғағышы бар автомобиль.<br /> <br /> '''Жүк автомобилі''' - [[шанақ|шанағы]] ернеулі [[платформа]] не арнайы шанақты ([[цистерна]], [[фургон]]) жүк таситын көліктік автомобиль.<br /> <br /> '''Класы үлкен жүк автомобилі''' - жүк көтергіштігі 5-тен 15 тоннаға дейінгі жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Класы кішкене жүк автомобилі''' - жүк көтергіштігі 0,5-тен 2 т. дейінгі жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Жалпы жұмысқа арналған жүк автомобилі''' - шанағы ернеулі платформалы жүк таситын автомобиль.<br /> <br /> '''Класы өте үлкен жүк автомобилі''' - жүк көтергіштігі 15 тоннадан жоғары жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Класы өте кішкене жүк автомобилі''' - жүк көтергіштігі 0,5 тоннадан аспайтын жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Ортаңғы кластағы жүк автомобилі''' - жүк көтергіштігі 2-ден 5 тоннаға дейінгі жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Жүк-жолаушылар автомобилі''' - [[жолаушы]]лар мен жүктерді бір уақытта тасуға арналған көліктік автомобиль; әдетте бұл әмбебап шанақты жеңіл автомобиль.<br /> <br /> '''Екі өсті автомобиль''' – екі есі бар [[доңғалақ]]ты автомобиль.<br /> <br /> '''Дизельді автомобиль''' - [[дизель]]ді қозғағышы бар автомобиль.<br /> <br /> '''Мүгедектерге арналған автомобиль''' - [[мүгедек]]тер басқарып жүргізуге жеңіл, көбінесе [[баспа]]лары [[иін]]мен немесе [[тұтқа]]мен ауыстырылған, тіркес пен [[беріліс қорабы]] жартылай немесе толығынан өздігінен басқарылатын автомобиль.<br /> <br /> '''Артқы жетектегі автомобиль''' - жетекші доңғалақтары артында орналасқан автомобиль.<br /> <br /> '''Карбюраторлы автомобиль''' - қозғағышы [[карбюратор]]мен жабдықталған автомобиль.<br /> <br /> '''Классикалық принцппен құрастырылған автомобиль''' - [[қозғауыш]]ы алдында, жетекші доңғалағы артында орналасқан автомобиль.<br /> <br /> '''Үй-жай тұрмыс шаруашылығының автомобилі''' - қала шаруашылығына қажетті жабдықтары бар (мысалы, [[сыпырғыш]]ы, '''қоқыс салатын жәшігі''') арнайы автомобиль.<br /> <br /> '''Жеңіл автомобиль''' - жүргізушіні қосқанда тасымалдайтын жолаушының саны 9-дан аспайтын жолаушы автомобиль.<br /> <br /> '''Класы үлкен жеңіл автомобиль''' - [[қозғағыш литражы|қозғағышының литражы]] 3,5 литрден жоғары жеңіл автомобиль.<br /> <br /> '''Класы жоғары жеңіл автомобиль''' - қозғағышының литражы шектелмеген, ішкі отыратын орны әдетте қымбат [[жабдық]]тармен жабдықталган жеңіл автомобиль.<br /> <br /> '''Класы кішкене жеңіл автомобиль''' - қозғағышының литражы 1,2 литрден 1,8 литрге дейінгі жеңіл автомобиль.<br /> <br /> '''Класы өте кішкене жеңіл автомобиль''' - қозғағышының литражы 1,2 литрге дейінгі жеңіл автомобиль.<br /> <br /> '''Ортаңғы кластағы жеңіл автомобиль''' - қозғағышының литражы 1,8 литрден 3,5 литрге дейінгі жеңіл автомобиль.<br /> <br /> '''Кішкене литражды жеңіл автомобиль''' - өте шағын немесе шағын класты жеңіл автомобиль.<br /> <br /> '''Дәрігерлік көмек көрсетуге арналған автомобиль''' - арнайы [[медициналық аспап]]тармен жабдықталған, сырты арнайы белгілермен белгіленген және дыбыс шығаратын құрылғымен жабдықталған автомобиль.<br /> <br /> '''Көп өсті автомобиль''' - өстерінің саны екіден артық автомобиль.<br /> <br /> '''Әмбебап жүк автомобилі''' - жалпы жұмыстарды атқаруға арналған жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Өткішті төмен автомобиль''' - қаптауы қатты жолдарда және жылдың құрғақ мезгілінде жәй жолдарда пайдалануға арналған [[доңғалақ]]тары түгел жетекші емес автомобиль.<br /> <br /> '''Жеке автомобиль''' - жартылай тіркеме немесе тіркеме арбасыз жұмыс атқаратын автомобиль.<br /> <br /> '''Бумен істейтін автомобиль''' - қозғауышы бу арқылы жұмыс істейтін автомобиль.<br /> <br /> '''Жолаушылар автомобилі''' - жолаушыларды тасымалдауға арналған көліктік автомобиль.<br /> <br /> '''Алдыңғы жетелтегі автомобиль''' - алдыңғы доңғалағы жетекші автомобиль.<br /> <br /> '''Жүк көтергіштігі жоғары автомобиль''' - жүк көтергіштігін жоғарылату үшін қосымша [[белдік|белдігі]] бар белдіктерінің барлығы бірдей жетекші емес жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Өткіштігі жоғары автомобиль''' - өткіштігі әдеттегідей автомобильдің жүйелермен агрегаттарын пайдаланған 2 немесе 3 жетекші білігі бар, әдетте тәуелді аспалы доңғалақтарының ауа қысымы реттелетін, өзін-өзі сүйреп шығаратын шығырмен өткелден өтуге арналған жабдықпен жабдықталған автомобиль.<br /> <br /> '''Өрт сөндіретін автомобиль''' - [[өрт сөндіру|өртті сөндіруге]] қолданылатын жабдықтары бар арнайы автомобиль.<br /> <br /> '''Толық жетекті автомобиль''' - барлық доңғалақтары жетекші автомобиль.<br /> <br /> '''Жартылай шынжыр табанды автомобиль''' - доңғалақтарының біразы (әдетте артқылары) шынжыр табан қозғалтқышпен ауыстырылған автомобиль.<br /> <br /> '''Жартылай капотты қылып жасалған автомобиль''' - қозғаушының жартысы ным кабинада, ал екінші жартысы оның алдында орналасқан автомобиль.<br /> <br /> '''Рекордтық-жарыс автомобилі''' - арнайы қысқа қашықтықта (мысалы 1 километр немесе 1 миль) [[жылдамдық]]тан [[рекорд]] жасауға арналған, үлкен қашықтықтағы жарыстарға қатысуға жарамайтын жарыс автомобилі.<br /> <br /> '''Арнайы автомобиль''' - өзіне орнатылған арнайы жабдықты тасымалдауға арналған автомобиль (мысалы кранды, сатыны).<br /> <br /> '''Спорттық автомобиль''' - жарысты өткізу шартының талабына сәйкес құрылысына аздаған өзгерістер енгізілген көліктік автомобиль.<br /> <br /> '''Көне автомобиль''' - сериялы жасалып ендірілуі 20 жылдан кем емес, ескі автомобильдер халықаралық көне автомобильдер федерациясының (одағының) жылдық өлшемі категориясының (a, ь, с, d, е, f) біріне сәйкес келетін автомобиль.<br /> <br /> '''Техникалық көмек көрсететін автомобиль''' - бұзылған автомобильдерге техникалық көмек көрсетуге қажетті жабдықтармен жабдықталған арнайы автомобиль.<br /> <br /> '''Көліктік автомобиль''' - жүкті немесе жолаушыларды тасымалдауға арналған автомобиль<br /> <br /> '''Бетон таситын автомобиль''' - [[бетондық қоспа]]ны 30 шақырымға дейін тасымалдауға арналған жабық шанақпен жабдықталған, жүгін арт жағынан шанағын көтеріп сырғытып түсіретін арнайы автомобиль.<br /> <br /> '''Бетонды әзірлеп тасымалдайтын автомобиль''' - [[бетон]]ды әзірлеп тасымалдайтын, қозғалыс кезінде айналып тұратын [[араластырғыш жабық барабан]]ы бар, тиейтін, жүк түсіретін құрылыммен және суға арналған бәгі, араластырғыш барабанға су жіберетін жабдықтары бар арнайы жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Битум тасымалдайтын автомобиль''' - жылудан сақтайтын қабы және қыздырғышы бар, 2000с дейінге [[температура]]дағы битумды тасымалдауға арналған [[цистерна]]лы арнайы автомобиль.<br /> <br /> '''Мұнаралы автомобиль''' - 10 метрден жоғары биіктіктегі жұмыстарды атқаруға арналған, бүктеліп ашылатын көтергіш мұнарамен жабдықталған арнайы автомобиль.<br /> <br /> '''Ағаш тасымалдайтын автомобиль''' - бөрене тасымалдауға арналған құлатып түсіргіш жабдығы бар арнайы жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Сыпырынды тасымалдайтын автомобиль''' - сыпырындысы бар бактарды көтеріп-тиеп тасымалдауға арналған платформасы мен краны бар немесе жабық шанақпен және сыпырындыны тиеуге және түсіруге арналған құрылыммен жабдықталған жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Жүк тиейтін автомобиль''' - жүкті түсірген кезде шанағы еңкіштелмей бірнеше метр биіктікке көтерілетін, жүкті өздігінен түсіретін автомобиль.<br /> <br /> '''Ерітінді тасымалдайтын автомобиль''' - цистернасы бар -5°с жоғары температурадағы құрылыс ерітінділерін мөлшерлеп беруге және тасымалдауға арналған арнайы жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Тоңазытқышы бар автомобиль''' - тоңазытқыш қондырғысы бар авгомобиль-фургон.<br /> <br /> '''Жүкті өзіне тией алатын автомобиль''' - жүкті езіне тиейтін кұрылымы бар арнайы жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Жүк көтергіш ернеуі бар автомобиль''' - артқы ернеуі жолдың деңгейіне дейін түсіріліп жүк тиеп, көтеріп өзіне артатын автомобиль.<br /> <br /> '''Жүкті өзі түсіретін, жүкті аударып түсіретін автомобиль''' - [[көмір]]ді, [[руда]]ны, [[жыныс]]тарды, сусымалы және жартылай сұйық жүктерді тасымалдауға арналған металл шанақты жүкті механикалық тәсілмен түсіретін жабдығы бар арнайы автомобиль.<br /> <br /> '''Құбыр тасымалдайтын автомобиль''' - көп белдікті [[газ]], [[мұнай кұбыры|мұнай кұбырларын]] салып бекітуге арналған ершігі бар, құбыр тасымалдауыш арнайы автомобиль.<br /> <br /> '''Сүйрейтін автомобиль''' - тіркемені немесе жартылай тіркемені тіркеу үшін ілінісу кондырғысы бар, сонымен катар олардың тежеуіш жүйесінің түтіктерін және электр жабдықтарының электр өткізгіш сымдарын жалғайтын жалғауыштары бар арнайы автомобиль.<br /> <br /> '''Жабық қорапты автомобиль''' - жабық қорап іспетті шанағы бар арнайы жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Азық-түлікті және өнеркәсіп тауарларын тасымалдайтын жабық қорапты автомобиль''' - жүюі бекітуге және қалап бекітуге арналған құралдармен жабдықталған жабық қорапты автомобиль.<br /> <br /> '''Тез бүзылатын өнімдерді тасымалдауға арналған жабық қорапты автомобиль''' - жылытатын немесе изотермиялы мұздатқышы бар жабық қорапты автомобиль.<br /> <br /> '''Әмбебап жабық қорапты автомобиль''' - бекітуді қажет етпейтін, орналастыруға арнайы құрылым қажет емес температураның деңгейіне талап қоймайтын буылып түйілген оралап-байланған азық-түлік және өнеркәсіп тауарларын тасымалдайтын жабық қорапты автомобиль.<br /> <br /> '''Автомобиль-цистерна''' - сусымалы жүктерді, сұйытылған газды, сұйык заттарды тасымалдауға арналған үлкен жабық ыдыспен жабдықталған арнайы жүк автомобилі.<br /> <br /> '''Цистернасы қаңқа ретіндегі автомобиль''' - цистерна цистернасы қаңқаның, шанақтың рөлін атқаратын цистерналы автомобиль.<br /> <br /> '''Цистернасы рамалы автомобиль-цистерна''' - цистернасы рамаға бекітілген, қаңқаның рөлін атқармайтын автомобиль-цистерна.&lt;ref&gt;Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Орысша-қазақша түсіндірме жалпы сөздік: Көлік / профессор Е. Арын — Павлодар : «ЭКО» ҒӨФ. 2006.&lt;/ref&gt;<br /> ==Дереккөздер==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> <br /> [[Санат:Физика]]<br /> <br /> <br /> {{Stub}}</div>

ArystanbekBot