https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0 2026-04-18T08:04:50Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0&diff=29957&oldid=prev 2025-04-25T18:08:35Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:08, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B1%D1%8B%D0%BB%D0%B0%D0%B9%D1%88%D0%B0&diff=29956&oldid=prev 2015-04-24T13:33:44Z

<p><a href="/index.php?title=%D0%A3%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%93%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B5%D1%82%D1%82%D0%B5%D1%80/Cat-a-lot&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Уикипедия:Гаджеттер/Cat-a-lot (мұндай бет жоқ)">Cat-a-lot</a>: Тасымалдануда... <a href="/index.php/%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96" title="Санат:Қазақ әдебиеті">Санат:Қазақ әдебиеті</a> → <a href="/index.php?title=%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82:%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D3%99%D0%B4%D0%B5%D0%B1%D0%B8%D0%B5%D1%82%D1%96&amp;action=edit&amp;redlink=1" class="new" title="Санат:Қазақстан әдебиеті (мұндай бет жоқ)">Санат:Қазақстан әдебиеті</a></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Абылайша/ Абылайқос/ Абылайдың қара қосы''' - жаугершілік заманда әскери [[жорық|жорықта]], үдере көшкенде пайдаланылатын уақытша баспана түрі.&lt;ref&gt;Айбын. Энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. - 880 бет. ISBN 9965-893-73-Х&lt;/ref&gt; Абылайша құрылымдық жағынан шаншыма қосқа өте жақын: сырықтары қара қостағыдай байланыстырылмай кішігірім шаңыраққа кигізіледі; керегесі болмайды, ал пошымы [[киіз үй|киіз үйге]] ұқсас, киіз жабыны [[түндік]] пен [[үзік]]тен тұрады, туырлығы болмайды, киіз есігі бар. <br /> <br /> [[Шаңырақ|Шаңырақтың]] тоғынында сырықты өткізетін қаламдық тесігі қиғаштау тесіледі. Жерге шаншылатын түзу уықтарында иіні жоқ, әрі ұшына қарай сыптығыр (жіңішкелеу), әрі ұшталған қаламы бар, ал жерге шаншылатын жағы жуантық келеді. Шаншыма қостан айырмашылығы уық орнында жүретін сырықтары ұзын болғандықтан еңсесі биік, шаңырақ тоғынының шеңбері үлкенірек болғандықтан көлемі де үлкен болып келеді.<br /> <br /> Киіз үйдің байырғы дәуірдегі [[прототип|прототипі]] болып табылатын уақытша баспананың бұл түрі Абылай тұсындағы жаугершілікпен байланысты қайта жаңғырып, яғни ''абылайша'' аталған көрінеді. &lt;ref&gt;Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8&lt;/ref&gt;<br /> <br /> [[Жортуыл]] - жорық кезінде мұндай үйде сардарлар тұрған. Қазақ тарихының сынға түскен кезеңінде шешуші міндет атқарған қостың бұл түрі кейінгі кезеңде ерекше құрметке ие болған, ел қамы үшін қызмет етіп, қарекет етіп жүрген жандар тұтынуы оған қатысты өзіндік [[норма]]ны қалыптастырған. Яғни мұнан кейінгі уақыттарда кез келген жолаушы иен далада қос кезіксе «Абылай тіккен қара қос, Абылайдың қосын аттамайық», - деп, міндетті түрде бұрылып ат басын тіреп, сәлем беріп, ас-суынан ауыз тиіп, өзінің алып жүрген қоржынындағы жол азығынан сыбаға қалдырып кететін болған.<br /> <br /> XX ғ.-дың ортасынан бастап Абылайшаның да, шаншыма қостың да маңызы азая бастады. Дегенмен, [[мал шаруашылығы]]ның [[экстенсив]]ті түрімен шұғылданатын [[қазақ]]тар арасында ішінара сақталған. .&lt;ref&gt; Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2 &lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> <br /> {{wikify}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> {{Stub:Қазақ мәдениеті}}<br /> [[Санат:Мәдениет]]<br /> [[Санат:Киіз үй]]<br /> [[Санат:Қазақстан әдебиеті]] <br /> [[Санат:Терминология]]<br /> [[Санат: Тарих]]<br /> [[Санат: Әдебиет]]<br /> [[Санат: Әскери іс]]</div>

Нұрлан Рахымжанов