https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%90%D0%B1%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8C_%D1%88%D3%A9%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80 2026-09-09T04:35:45Z Мына уикидегі бұл беттің түзету тарихы MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B1%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8C_%D1%88%D3%A9%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80&diff=22933&oldid=prev 2025-04-25T18:04:15Z

<p>1 түзету</p> <table class='diff diff-contentalign-left'> <tr style='vertical-align: top;'> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td> <td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:04, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td> </tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div> </td></tr></table>

Moderator https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%90%D0%B1%D0%B8%D1%81%D1%81%D0%B0%D0%BB%D1%8C_%D1%88%D3%A9%D0%B3%D1%96%D0%BD%D0%B4%D1%96%D0%BB%D0%B5%D1%80&diff=22932&oldid=prev 2016-08-17T10:43:54Z

<p></p> <p><b>Жаңа бет</b></p><div>'''Абиссаль шөгінділер''' — мұхиттың [[абиссаль аймағы]]нда 2—4 км астам тереңдікте жиналатын [[теңіз]] шөгіндісі. Ол [[Тынық мұхиты|Тынық]], [[Атлант мұхиты|Атлант]] және [[Үнді мұхиты|Үнді]] мұхиттарының түбінің 40 проценттейін алып жатады. Абиссаль шөгінді теңіздегі ұсақ организмдердің ізбес жөне [[кремний]] қаңқаларынан пайда болады. Абиссаль шөгіндінің ішінде органогендік тұнбалар мен минералдық шөгінділер көбірек ұшырасады. Ұғымды 1907 жылы неміс зерттеушісі [[О. Крюммель]] енгізген. Ол Абиссаль шөгінділер қатарына негізінен 3-4 км тереңдікте түзілетін қызыл түсті тереңсулық саздар мен радиолярийлік лайларды жатқызған. Алайда бұл түсінік тереңсулы мұхит төсенішін көмкеретін барша шөгінділер мен тұнбалар үшін, соның ішінде 4-6 км тереңдікте түзілетін пелагиальдық саздарға да қолданылады. Абиссаль шөгінділер полигендік құраммен сипатталады. Олар әдетте күшті тотыққан қоңыр түсті, сирегірек [[кірпіш]] — қызыл түске боялған карбонатсыз лай түрінде кездеседі. Сондай-ақ Абиссаль шөгінділері [[мұхит]] пен теңіздің жағалаудан қашық аудандарына су ағысымен немесе [[жел]] күшімен жеткізілген ұсақ [[дисперсиялық]] [[терригендік]] және [[жанартаукластикалық]] материалдар есебінен де түзіледі. Бірақ оның құрамында темірдің (3-10% ) және [[марганец]]тің (0,23%) айтарлықтай мөлшерде болуы мүмкін. Соңғы жағдайда Абиссаль шөгінділері темірлі-марганецті конкрециялар түрінде болады. Ал оның құрамында аталған металдардың [[концентрация]]сы жоғары болса, олар [[темір]]-[[марганец]] кендерін түзе алады. Абиссаль шөгінділері құрамында органикалық заттар аз мөлшерде (0,5%-тен аз), керісінше кейбір [[микроэлемент]]тердің (Сo, Nі, Cu, Pb, Mo, т.б.) концентрациясы біршама жоғары болып келеді.<br /> <br /> ==Әдебиет==<br /> *Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> &lt;references/&gt;<br /> <br /> {{wikify}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Геология]]<br /> [[Санат:Мұхиттану]]<br /> <br /> <br /> {{stub}}</div>

Kasymov