https://kk.encyclopedia.kz/index.php?action=history&feed=atom&title=%D0%86%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B_%28%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B%29Іштен жанатын қозғалтқыштардың топтастырылуы (классификациясы) - Түзету тарихы2026-04-19T10:48:15ZМына уикидегі бұл беттің түзету тарихыMediaWiki 1.23.3https://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%86%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B_(%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B)&diff=38453&oldid=prevModerator: 1 түзету2025-04-25T18:14:44Z<p>1 түзету</p>
<table class='diff diff-contentalign-left'>
<tr style='vertical-align: top;'>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">← Ескі түзетулер</td>
<td colspan='1' style="background-color: white; color:black; text-align: center;">18:14, 2025 ж. сәуірдің 25 кезіндегі түзету</td>
</tr><tr><td colspan='2' style='text-align: center;'><div class="mw-diff-empty">(айырмашылығы жоқ)</div>
</td></tr></table>Moderatorhttps://kk.encyclopedia.kz/index.php?title=%D0%86%D1%88%D1%82%D0%B5%D0%BD_%D0%B6%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%82%D1%8B%D0%BD_%D2%9B%D0%BE%D0%B7%D2%93%D0%B0%D0%BB%D1%82%D2%9B%D1%8B%D1%88%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%B4%D1%8B%D2%A3_%D1%82%D0%BE%D0%BF%D1%82%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8B%D1%80%D1%8B%D0%BB%D1%83%D1%8B_(%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B)&diff=38452&oldid=prevArystanbekBot: clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using AWB2014-06-14T03:22:23Z<p>clean up, replaced: Пайдаланған әдебиет → Дереккөздер using <a href="/index.php?title=%D2%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D2%9B_%D0%AD%D0%BD%D1%86%D0%B8%D0%BA%D0%BB%D0%BE%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F%D1%81%D1%8B:AWB&action=edit&redlink=1" class="new" title="Қазақ Энциклопедиясы:AWB (мұндай бет жоқ)">AWB</a></p>
<p><b>Жаңа бет</b></p><div>Іштен жанатын [[қозғалтқыш]]тар, былай топтастырылады: қоспа пайда болу тәсілдеріне байланысты және қоспаның тұтануына, сығылу [[дәреже]]сінің шамасына, [[цилиндр]]дің таза зарядпен толу тәсіліне, [[отын]]ды пайдалану түріне, құрылмалықты ерекшелігіне және пайдалану мақсаты бойынша бөлінеді.<br />
<br />
''Жанушы [[қоспа]]ның пайда болу тәсілі бойынша'', былай ажыратады:<br />
<br />
а) қозғалтқыштағы сыртқы қоспаның пайда болуымен, онда, цилиндрде, жанғыш қоспамен толтырылады да, оның құрамында, отын мен [[ауа]] болады. Қоспаның пайда болуы, жұмысшы цилиндірінің сыртында өтеді. Оларға жататындары: [[Карбюраторлы қозғалтқыш|карбюраторлы]] және газды қозғалтқыштар;<br />
<br />
б) қозғалтқыштардағы ішкі қоспаның пайда болуымен, онда, цилиндр, ауа және отынмен толтырылады. Олар цилиндірде пайда болады. Оған жататыны - цилиндр.<br />
Қос тактылы процесстегі, сыртқы қоспаның құрылуы кезіндегісі, шектелген түрінде қолданылады, себебі, жанғыш қоспамен цилиндірді үрлеу кезінде - 30% дейінгі отын, пайдасыз түрде жоғалады.<br />
<br />
''Жанғыш қоспаның тұтандыру тәсілі бойынша'', былай ажыратады:<br />
<br />
а) сығылудан ([[дизель]]дер) қозғалтқыштағы тұтануы. Бұл қозғалтқыштарда, отын, сығылған ауаның, жоғарғы [[температура]]сы әсерінен, өздігінен тұтанады;<br />
<br />
б) қозғалтқышты, [[электр]] ұшқынымен ықтиярсыз тұтандыру ([[бензин]]ді және газды);<br />
<br />
''Сығылу дәрежесі бойынша'' (сығылу дәрежесі, жұмысшы денесінің [[көлем]]інің бастапқы сығылуының, [[камера]] көлемінің сығылуына қатынасы). Сығылу дәрежесіне байланысты, қозғалтқыштар жоғарғы (ε=12...18) және төменгі (ε=4...9) сығылуы болып ажыратылады.<br />
<br />
''Жұмысшы цилиндірін, жаңа [[заряд]]пен толтыру тәсілі бойынша'':<br />
<br />
а) үрлеусіз қозғалтқыштар, оларға, ауаны кіргізу немесе жанғыш қоспаларды (жаңа зарядты) кіргізу, піспек жүрісінің copy кезінде, цилиндірдегі сиретілу есебінен іске асырылады;<br />
<br />
б) қозғалтқышты үрлеумен, онда, ауа кіргізу немесе жұмысшы цилиндірге жанғыш [[қоспа]]ны кіргізу, сығымдағыштың қысым жасауымен өтеді, негізгі мақсаты - жаңа зарядты енгізу, сол арқылы, қозғалтқыштың жоғарғы қуатын алу. (Отынды қолдану түрі бойынша, қозғалтқыштар - сұйық отынмен, газ түріндегі және аралас отын болып, бөлінеді (газсұйықты қозғалтқыштар). Газсұйықты қозғалтқыштардың, негізгі отыны - жанғыш газ, ал жанғыш қоспаның тұтануына арналған тұтатқыш - сұйық отын.<br />
<br />
''Құрылмалық (конструктивті) нышаны бойынша'':<br />
<br />
а) цилиндірлерінің орналасуы бойынша: цилиндірлердің қатар орналасуының - тік, горизонталды; V-түріндегісі; жұлдызша түріндегі және т.б болып бөлінеді;<br />
<br />
б) цилиндірлер саны бойынша - бір цилиндірлі және көп цилиндірлі;<br />
<br />
в) [[піспек]] қозғалысын беру тәсілі бойынша - біліксіз, онда, піспектің қайтымды, үдемелі қозғалысы, айналушыға түрленбейді, тікелей ауаны сығуға беріледі (біліксіз [[дизель]] - сығымдағыш) немесе турбинаның газды жетегі (газдың біліксіз [[генератор]]ы) және білікті, ондағы піспек қозғалысы, [[бұлғақ]] пен айқалшық көмегімен, білікті айналдыру қозғалысы түрленеді;<br />
<br />
г) [[айналу жиілігі]] бойынша: баяу жүрісті, артық айналу жиілікті, тез жүргізгішті.<br />
<br />
Қозғалтқыштың тез жүргізгіштігін, піспектің С<sub>m</sub> [[Орташа жылдамдық|орташа жылдамдығы]] бойынша анықтайды, (м/с). Піспек жүрісін S деп, белгілеп, м; n - қозғалтқыштың иілмелі білігінің айналу жиілігі, мин<sup>−1</sup>, табамыз:<br />
<br />
С<sub>m</sub> = 2Sn/60 = Sn/30. <br />
<br />
Есептелінеді, С<sub>m</sub>=3...5 м/с кезінде - қозғалтқыш баяу жүргіш; С<sub>m</sub>=6...8 м/с - жоғары жиілікті айналу; С<sub>m</sub>=10...12 м/с - тез жүргізгішті.<br />
<br />
Есепке алу керек, піспектің аз жүрісі кезінде, бірақ, жоғарғы айналу [[Жиілік|жиілігінде]], қозғалтқыш тек қана көп айналғышты болады, бірақ, тез жүргізгішті болмай, ол да, сондай, аз айналғышты, піспек жүрісі үлкен болады, тез жүргізгішті болуы мүмкін емес.<br />
<br />
Пайдалану мақсаты бойынша - қозғалтқыштар тұрақты автотракторлы, кеме, [[тепловоз]]ды, авиациялы, ғарышты және т.б.<ref>Кабашев Р.А. ж. б. Жылу техникасы: Оқулық/ Р.А. Кабашев, А.К. Кадырбаев, A.M. Кекилбаев. -Алматы: «Бастау» баспаханасы, 2008. - 425 б. Суреттері 140 сурет. Библиографиялы тізімі 17. ISBN 9965-814-30-9</ref><br />
<br />
==Дереккөздер==<br />
<references/><br />
{{wikify}}<br />
<br />
{{Суретсіз мақала}}<br />
<br />
[[Санат:Жылу техникасы]]<br />
[[Санат:Ғылым]]</div>ArystanbekBot