Қазақстан — Пәкістан қатынастары бетінің бастапқы мәтінін қарау

{{Халықаралық қатынас|Атауы=Қазақстан-Пәкістан қатынастары|Сурет=Pakistan Kazakhstan Locator.svg|Ел2=Пәкістан|Ел1=Қазақстан|Түс1=orange|Түс2=green}}
'''Қазақстан — Пәкістан қатынастары''' — Қазақстан Республикасы мен Пәкістан Ислам Республикасы арасындағы екіжақты қатынастарға жатады. Пәкістан 1991 жылы желтоқсанда Тәуелсіздік алған кезде Қазақстанды мойындаған алғашқы елдердің бірі болды. Екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Пәкістанға ресми сапары кезінде орнатылды.<ref name="kzmfa">[http://portal.mfa.kz/portal/page/portal/mfa/en/content/policy/cooperation/asia_africa/03 Cooperation of the Republic of Kazakhstan with the Islamic Republic of Pakistan] Kazakhstan Ministry of Foreign Affairs Retrieved January 22, 2009.  {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727052822/http://portal.mfa.kz/portal/page/portal/mfa/en/content/policy/cooperation/asia_africa/03|date=July 27, 2011}}</ref> Пәкістан мен Қазақстан әлемдік проблемаларға ортақ көзқарасқа, сондай-ақ өзара түсіністікке, Ислам бауырластығына және бір-біріне деген ізгі ниетке негізделген жылы қарым-қатынасты сақтайды.<ref>{{Cite web|url=http://www.pakistanembassy.kz/Bilateral_Relations.html|title=Embassy of the Islamic Republic of Pakistan, Astana, Kazakhstan|website=www.pakistanembassy.kz|access-date=2019-08-03|archive-date=2019-11-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20191118014053/http://www.pakistanembassy.kz/Bilateral_Relations.html|url-status=dead}}</ref>

2015 жылы президент Нұрсұлтан Назарбаевтың өзі "мен Пәкістанның Тәуелсіздік қозғалысын қолдаған алғашқы елдердің бірі екенін ешқашан ұмытпаймын"деп мәлімдеді.<ref>{{Cite web|url=https://thediplomat.com/2015/08/pakistan-and-kazakhstan-look-to-increase-cooperation/|title=Pakistan and Kazakhstan Look to Increase Cooperation|last=Diplomat|first=Ankit Panda, The|website=The Diplomat|language=en-US|access-date=2019-08-03}}</ref> Қазақстан теңізге шыға алмайтын ел болғандықтан, Пәкістан Табиғи құрлықтық маршруттар мен Еуразия жүрегімен, Араб теңізімен және Оңтүстік Азиямен байланысты қамтамасыз етеді. Қазақстан Пәкістан тауарлары үшін дамушы нарық болып табылады.<ref>[http://www.epb.gov.pk/v1/news/details.php?param=MzU5d Trade Development Authority of Pakistan] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120717084656/http://www.epb.gov.pk/v1/news/details.php?param=MzU5d|date=2012-07-17}} Retrieved October 13, 2008.</ref>Екі елде де әртүрлі салаларда 35-тен астам өзара түсіністік туралы меморандумдар бар.<ref name="Pak-Kazakh rel">{{cite web|title=Pakistan-Kazakhstan Bilateral Relations: A Strategic Road Map {{!}} Stratejik Düşünce Enstitüsü|url=https://www.sde.org.tr/analysis/pakistan-kazakhstan-bilateral-relations-a-strategic-road-map-analizi-16294|website=www.sde.org.tr|access-date=17 October 2021}}</ref>

== Country Comparison ==
{| class="wikitable"
!Жалпы атауы
!Пәкістан
!Қазақстан
|-
!Ресми  атауы
!Пәкістан Ислам Республикасы
!Қазақстан Республикасы
|-
|Елтаңба
| style="text-align:center" |[[Сурет:State_emblem_of_Pakistan.svg|149x149 нүкте]]
| style="text-align:center" |[[Сурет:Emblem_of_Kazakhstan_latin.svg|130x130 нүкте]]
|-
|Байрақ
| style="text-align:center" |{{Flagicon|Pakistan|size=130px}}
| style="text-align:center" |{{Flagicon|Kazakhstan|size=130px}}
|-
|Аумағы
|881,913 км2
|2,724,900 км2 
|-
|Халқы
|212,742,631<ref>{{Cite web|url=http://www.pbscensus.gov.pk/content/provisional-summary-results-5th-population-and-housing-census-2017-0|title=Census 2017}}</ref>
|18,448,600
|-
|Халық тығыздығы
|244.4/км<sup>2</sup> 
|7/км<sup>2</sup> 
|-
|Астана
|Исламабад
|Астана
|-
|Ең үлкен мегаполис
|Карачи (14,910,352)<ref name="census2017">{{Cite web|url=http://www.pbs.gov.pk/content/provisional-summary-results-6th-population-and-housing-census-2017-0|title=PROVISIONAL SUMMARY RESULTS OF 6TH POPULATION AND HOUSING CENSUS-2017|publisher=[[Pakistan Bureau of Statistics]]|access-date=21 October 2017}}</ref>
|Алматы (2,039,376)
|-
|Басқару
|Федеративтік парламенттік республика
|Унитарлы президенттік республика
|-
|Қазіргі басшысы
|Шехбаз Шариф
|Қасым-Жомарт Тоқаев
|-
|Ресми тіл
|Урду
|Қазақ
|-
|ЖІӨ (номиналды)
|$324.73 миллиард<ref>http://statisticstimes.com/economy/countries-by-projected-gdp.php</ref>
|$164.207 миллиард
|-
|ЖІӨ (ПОҚ бойынша)
|$1.195 триллион<ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=64&pr.y=11&sy=2018&ey=2018&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512%2C556%2C513%2C514%2C518%2C558%2C564%2C524%2C534&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=#cs31|title=World Economic Outlook Database, April 2018|website=www.imf.org}}</ref>
|$534.271 миллиард
|-
|Жан басына ЖІӨ (номиналды) 
|$1,650
|$8,763
|-
|Жан басына ЖІӨ (ПОҚ бойынша) 
|$5,839
|$28,514
|-
|Адам дамуының индексі
|{{increase}} 0.562 
|{{increase}} 0.800
|-
|Әскери шығындар
|$9.6 миллиард<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/20-increase-in-pakistan-defence-budget-signals-neighbours-intent/articleshow/63966279.cms|title=20% increase in Pakistan defence budget signals neighbour's intent|last=Gurung|first=Shaurya Karanbir|date=2018-04-30|work=The Economic Times|access-date=2019-08-03}}</ref>
|$2.4 миллиард
|}

== Тарих ==
Бүгінгі Пәкістан аймағы мен Қазақстан ежелгі заманнан бері байланыста болды. Қазақстан да, Пәкістан да бір-бірімен ежелгі Жібек жолдарымен байланысты болды. Тарихи байланыстардың арқасында Орталық Азия, оның ішінде Қазақстан, қазіргі Пәкістанға үлкен әсер етеді. 1920-39 жылдары кеңестік қатыгездікке мәжбүр болған көптеген қазақтар Үндістанға қоныс аударды. Бұған жауап ретінде партияның жоғарғы басқарушы органы AIML Орталық кеңесі 1942 жылы 23 ақпанда Делиде Мұхаммед Әли Джиннаның (Пәкістанның негізін қалаушы) басшылығымен өткен отырысында қарар қабылдады, онда партия қазақ мигранттарының өмір сүру жағдайына қатты алаңдаушылық пен алаңдаушылық білдірді және сол кездегі үкіметтен тиісті шаралар қабылдауды және қазақтарды азық-түлікпен қамтамасыз етуді талап етті. Демек, олар Үндістанның солтүстік-батыс аудандарында (қазіргі Пәкістанның солтүстік аудандары) бейбіт түрде қоныстанды..<ref name="Pak-Kazakh relations">{{cite news|title=Pakistan-Kazakhstan Bilateral Relations|url=https://dailytimes.com.pk/706882/pakistan-kazakhstan-bilateral-relations/amp/|access-date=17 October 2021|work=Daily Times|date=28 December 2020}}</ref><ref>{{cite journal|last1=MALIK|first1=NADEEM SHAFIQ|title=The All India Muslim League and Central Asia|journal=Islamic Studies|date=1994|volume=33|issue=2/3|publisher=Islamic Research Institute, International Islamic University, Islamabad|pages=381–391|jstor=20840174|url=https://www.jstor.org/stable/20840174|access-date=17 October 2021}}</ref>

Пәкістан Қазақстанды мойындаған алғашқы елдердің бірі болды. Қазіргі Пәкістан мен Қазақстан мемлекеттері арасындағы дипломатиялық қатынастар Нұрсұлтан Назарбаевтың 1992 жылы Исламабадқа сапарынан кейін одан әрі нығайды, оның барысында ол екіжақты қатынастарды дамыту үшін құқықтық негіз қалаған көптеген маңызды құжаттарға қол қойды. Пәкістан мен Қазақстан да бір уақыт белдеуінде.<ref name="Pak-Kazakh rel" />

1995 жылы Пәкістан Премьер-министрі [[Бенәзир Бһутто]] Қазақстанға ел тарихындағы алғашқы мемлекеттік сапарды жасады.

2003 жылғы 8–9 желтоқсанда Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Пәкістанға ресми сапармен барды. Сапар барысында ол Пәкістан Президенті Первез Мушаррафпен, іскер топтардың өкілдерімен кездесті және [[Фейсал мешіті|Фейсал орталық мешітін]] аралады. Ел басшылары экономикалық ынтымақтастықты және өңірде бейбітшілік пен тұрақтылық аймақтарын қалыптастыру мәселелерін талқылады. Сапар қорытындысында инвестицияларды өзара қорғау және ынталандыру туралы келісім, сондай-ақ бірнеше басқа құжаттарға қол қойылды.<ref>{{кітап|тақырыбы= 2003. Президенттің бір жылы |жауапты= Құр. Ж. Қ. Түймебаев |орны= Астана |жыл= 2005 |беттері= 417—426|барлық беті= 768| isbn= 9965-27-753-2|тиражы= 3000}}</ref>

== Дипломатия ==
Пәкістан
* Астана (елшілік)

Қазақстан
* Исламабад (елшілік)

== Пәкістанның Қазақстандағы елшілері ==
1992 жылы елшілік ашылды
# Риаз Мұхаммед Хан, Риаз Мұхаммед Хан мырза (1992-1995 жж)
# Сұлтан Хаят Хан, Сұлтан Хаят Хан Мырза (1995-1999 жж)
# Рашид Ахмед, Рашид Ахмед мырза (1999-2000 жж)
# Дуррай Шахвар Куреши, Дуррай Шахвар Куреши ханым (2001-2005 жж)
# Ирфан ур Рехман Раджа, Ирфан ур Рехман Раджа мырза (2005-2010 жж)
# Ахтар Туфаил, Ахтар Туфаил мырза (2010-2013)
# Шаукат Әли Мұқадам, Шаукат Әли Мұқадам (2013 - 2014)
# Абдул Салик Хан, Абдул Салик Хан мырза (ақпан 2015-Шілде 2018)
# Имтиаз Ахмад Кази, доктор Имтиаз Ахмад Кази (2018 - 2020)
# Саджад Ахмед Сихар, Саджад Ахмед Сихар мырза (2020-қазіргі уақытқа дейін)

== Қазақстанның Пәкістандағы елшілері ==
# Т. Айтмұхамбетов (1994-99)
# Б. Нарбаев (1999-2003)
# Б. Исабаев (2003-06)
# Б. Шабарбаев (2006-01. 2018)
# А. Рахматуллин маусым 28, 2019

== Дереккөздер ==
{{Дереккөздер}}
{{Қазақстанның халықаралық қатынастары}}

[[Санат:Қазақстанның халықаралық қатынастары]]
[[Санат:Пәкістанның халықаралық қатынастары]]