Қазақстан премьер-министрі бетінің бастапқы мәтінін қарау

{{Мемлекеттік қызмет
 |қызметі          = Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі
 |шынайы атауы     = 
 |ел               = Қазақстан 
 |эмблема          = Emblem of Kazakhstan latin.svg
 |эмблема ені      = 100px
 |эмблеманың аты   = [[Қазақстан елтаңбасы]]
 |портреті         = Oljas Bektenov (2024-02-06, cropped).jpg
 |портреттің ені   = 150px
 |портреттің тақырыбы  = 
 |қазіргі          = [[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]
 |тағайындалған    = [[6 ақпан]] [[2024 жыл]]дан бері
 |басшылық етеді   = 
 |басқару түрі     = 
 |резиденция       = Үкімет Үйі, [[Астана]], [[Қазақстан]]
 |ұсынылады        = 
 |тағайындалды     = [[Қазақстан Республикасының Президенті|Президент]]
 |өкілеттігінің мерзімі = 
 |айлығы           = 
 |пайда болды      = 10 желтоқсан 1991
 |таратылды     = 
 |біріншісі     = [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] 
 |соңғысы       = 
 |сайты         = [http://www.primeminister.kz/ primeminister.kz]
}}
{{Қазақстан саясаты}}
'''Қазақстан Республикасының Премьер-Министрі''' — [[Қазақстан]] [[үкімет басшысы]]. Премьер-министр өкілеттіктерінің қатарына атқарушы органдардың жүйесін басқару және олардың қызметіне басшылық жасау кіреді.<ref>[http://www.constcouncil.kz/kaz/norpb/constrk/ ҚРК, 5 тарау] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721210622/http://www.constcouncil.kz/kaz/norpb/constrk/ |date=2011-07-21 }}</ref> Премьер-министр өзінің бүкіл қызметінде [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]]тің алдында жауапты, ал [[Қазақстан Республикасының Конституциясы|Конституция]]да көзделген жағдайларда [[Қазақстан Республикасының Парламенті|Парламент]]тің алдында жауапты.

== Тарихы ==
Премьер-министр лауазымы 1990 жылы 20 қарашада қабылданған Заңға сәйкес Министрлер Кеңесі Төрағасы лауазымының орнына енгізілді.

Қазақ КСР-нің премьер-министрі қызметін алғаш [[Ұзақбай Қараманұлы Қараманов|Ұзақбай Қараманов]] атқарған болса, Қазақ КСР-нің соңғы премьер-министрі және тәуелсіз Қазақстанның алғашқы премьер-министрі [[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]] болды.

== Өкілеттіктері ==
Премьер-Министр [[Қазақстан Республикасының Үкіметі|үкімет]] қызметін ұйымдастырып, оған басшылық жасайды және оның жұмысы үшін дербес жауап береді, үкімет қаулыларына қол қояды, үкімет қызметінің негізгі бағыттары жөнінде және оның аса маңызды барлық шешімдері жөнінде [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]]ке баяндап отырады және үкімет қызметін ұйымдастыруға және басшылық жасауға байланысты басқа да қызметтерді атқарады.

Үкімет мүшелері өз құзыреті шегінде шешімдер қабылдауда дербестікке ие, әрі өздеріне бағынысты мемлекеттік органдардың жұмысы үшін Қазақстан премьер-министрінің алдында жеке-дара жауап береді. Премьер-министр Республиканың бүкіл аумағында міндетті күші бар [[өкім]]дер шығара алады.

Үкімет жаңадан сайланған Қазақстан Республикасы Президентінің алдында өз өкілеттігін доғарады. Республиканың Премьер-Министрі жаңадан сайланған Парламент Мәжілісінің алдында Үкіметке сенім туралы мәселе қояды. Мәжіліс сенім білдірген жағдайда, егер Республика Президенті өзгеше шешім қабылдамаса, Үкімет өз міндеттерін атқаруды жалғастыра береді.

Парламент Мәжілісі немесе Парламент Үкіметке сенімсіздік білдірген жағдайда Үкімет орнынан түсетіні туралы Республика Президентіне мәлімдейді.

Орнынан түсуді қабылдау немесе қабылдамау туралы мәселені Республиканың Президенті он күн мерзімде қарайды.

Республиканың Президенті өз бастамасы бойынша Үкіметтің өкілеттігін тоқтату туралы шешім қабылдауға және оның кез келген мүшесін қызметтен босатуға хақылы. Премьер-Министрді қызметінен босату бүкіл Үкіметтің өкілеттігі тоқтатылғанын білдіреді.

== Қазақстан премьер-министрлерінің тізімі ==
{{толық мақала|Қазақстан үкімет басшыларының тізімі}}
;Премьер-министрлер
{{legend|#E6E6AA|Премьер-министр міндетін атқарушы}}
{{Ілеспе тақырыпша}}
{|  class="wikitable sortable sticky-header" style="text-align:center"
!№
!class=unsortable|Суреті
!Аты-жөні<br>{{small|(Өмір сүрген жылдары)}}
! class=unsortable colspan="2"| Қызметі
! colspan="2"| Партиясы
![[Қазақстан Республикасының Президенті|Президенті]]
!class=unsortable| Үкіметі
!Руы
|-
| colspan="10"|{{sort|1=?|2='''Қазақ КСР Премьер-министрі (1990—1991)'''}}
|-
|1
|[[Сурет:Silver - replace this image male.svg|99px]]
|{{sort|Қараманов, Ұзақбай Қараманұлы|2=[[Ұзақбай Қараманұлы Қараманов|Ұзақбай Қараманов]]<br>{{small|(1937–2017)}}}}
|20 қараша<br>1990
|14 қазан<br>1991
| style="background-color:#CE0000" |
|[[Кеңес Одағы Коммунистік Партиясы|КОКП]]
| rowspan="2" |{{sort|1=Назарбаев, Нұрсұлтан Әбішұлы|2=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>{{nowrap|(1990–1991)}}}}
|[[Ұзақбай Қараманов үкіметі|Қараманов]]
|[[Әлімұлы]], [[Шекті]]
|-
|2
|[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|99px]]
|{{sort|1=Терещенко, Сергей Александрович|2=[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br>{{small|(1951–2023)}}}}
|16 қазан<br>1991
|10 желтоқсан<br>1991
| style="background-color:#CDCDCD" |
|[[Партиясыз]]
|[[Сергей Терещенко үкіметі|Терещенко]]
|{{sort|1=—|2=Ұлты — [[Украиндар|украин]]}}
|-
| colspan="10"|{{sort|1=?|2='''Қазақстан Республикасының Премьер-министрі (1991—)'''}}
|-
|1
|[[Сурет:Sergey Tereshchenko (2016-04-01).jpg|99px]]
|{{sort|1=Терещенко, Сергей Александрович|2=[[Сергей Александрович Терещенко|Сергей Терещенко]]<br>{{small|(1951–2023)}}}}
|10 желтоқсан<br>1991
|11 қазан<br>1994
| style="background-color:#CDCDCD" |
|[[Партиясыз]]
| rowspan="16" |[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br>{{nowrap|(1991–2019)}}
|[[Сергей Терещенко үкіметі|Терещенко]]
|{{sort|1=—|2=Ұлты — [[Украиндар|украин]]}}
|-
|2
|[[Сурет:Qajygeldin 1997.jpg|99px]]
|{{sort|1=Қажыгелдин, Әкежан Мағжанұлы|2=[[Әкежан Мағжанұлы Қажыгелдин|Әкежан Қажыгелдин]]<br>{{small|(1952 туған)}}}}
|12 қазан<br>1994
|10 қазан<br>1997
| style="background-color:#8DB600" |
|[[Қазақстан халық бірлігі партиясы|Халық бірлігі]]
|[[Әкежан Қажыгелдин үкіметі|Қажыгелдин]]
|[[Уақ]], [[Шоға]]
|-
|3
|[[Сурет:Silver - replace this image male.svg|99px]]
|{{sort|1=Балғымбаев, Нұрлан Өтепұлы|2=[[Нұрлан Өтепұлы Балғымбаев|Нұрлан Балғымбаев]]<br>{{small|(1947–[[Нұрлан Балғымбаев өлімі және жерлеу рәсімі|2015]])}}}}
|10 қазан<br>1997
|1 қазан<br>1999
| style="background-color:#8DB600" |
|[[Қазақстан халық бірлігі партиясы|Халық бірлігі]]
|[[Нұрлан Балғымбаев үкіметі|Балғымбаев]]
|[[Байұлы]], [[Ысық]]
|-
|style="background-color:#E6E6AA"|—
|rowspan="2" |[[Сурет:Kassym-Jomart Tokayev (01911329) (49858644462, cropped).jpg|99px]]
|rowspan="2" |{{sort|1=Тоқаев, Қасым-Жомарт Кемелұлы|2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>{{small|(1953 туған)}}}}
|style="background-color:#E6E6AA"|1 қазан<br>1999
|style="background-color:#E6E6AA"|12 қазан<br>1999
| rowspan="2" style="background-color:#1CA9C9" |
|rowspan="2" |[[Аманат (партия)|Отан]]
|rowspan="2" |[[Қасым-Жомарт Тоқаев үкіметі|Тоқаев]]
|rowspan="2" |[[Жалайыр]], [[Күшік руы|Күшік]]
|-
|4
|12 қазан<br>1999
|28 қаңтар<br>2002
|-
|5
|rowspan="2" |[[Сурет:Imangali Tasmagambetov (2015-04-16) (cropped).jpg|99px]]
|rowspan="2" |{{sort|1=Тасмағамбетов, Иманғали Нұрғалиұлы|2=[[Иманғали Нұрғалиұлы Тасмағамбетов|Иманғали Тасмағамбетов]]<br>{{small|(1956 туған)}}}}
|28 қаңтар<br>2002
|11 маусым<br>2003
| rowspan="2" style="background-color:#1CA9C9" |
|rowspan="2" |[[Аманат (партия)|Отан]]
|rowspan="2" |[[Иманғали Тасмағамбетов үкіметі|Тасмағамбетов]]
|rowspan="2" |[[Байұлы]], [[Жаппас]]
|-
| style="background-color:#E6E6AA"|–
|11 маусым<br>2003
|13 маусым<br>2003
|-
|6
|rowspan="2" |[[Сурет:Akhmetov and Shaimiev (2006-05-30) 01 (cropped).jpg|99px]]
|rowspan="2" |{{sort|1=Ахметов, Даниал Кенжетайұлы|2=[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]<br>{{small|(1954 туған)}}}}
|13 маусым<br>2003
|8 қаңтар<br>2007
| rowspan="2" style="background-color:#1CA9C9" |
|rowspan="2" |[[Аманат (партия)|Отан]]
|rowspan="2" |[[Даниал Ахметов үкіметі|Даниал Ахметов]]
|rowspan="2" |[[Арғын]], [[Қанжығалы руы|Қанжығалы]]
|-
| style="background-color:#E6E6AA"|–
|8 қаңтар<br>2007
|10 қаңтар<br>2007
|-
|7
|[[Сурет:Karim Massimov (2011-04-01) (cropped).jpg|99px]]
|{{sort|1=Мәсімов, Кәрім Қажымқанұлы|2=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{small|(1965 туған)}}}}
|10 қаңтар<br>2007
|24 қыркүйек<br>2012
| style="background-color:#1CA9C9" |
|[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]
|[[Бірінші Кәрім Мәсімов үкіметі|I Мәсімов]]
|{{sort|1=—|2=Ұлты — [[Ұйғырлар|ұйғыр]]<ref name="masimov">{{Cite web|url= https://www.azattyq.org/a/kazakhstan-qantar-karim-massimov-journey-to-judas-nazarbayev/32383116.html |title= Назарбаевтың сенімді серігі қалай "Иудаға" айналды? Кәрім Мәсімовтің хикаясы |lang= kk |publisher= [[Азаттық радиосы]] |author= Риклтон, Крис |date= 2023-04-28 |accessdate= 2024-02-15}}</ref>}}
|-
|8
|[[Сурет:Serik Ahmetov.jpg|99px]]
|{{sort|1=Ахметов, Серік Нығметұлы|2=[[Серік Нығметұлы Ахметов|Серік Ахметов]]<br>{{small|(1958 туған)}}}}
|24 қыркүйек<br>2012
|2 сәуір<br>2014
| style="background-color:#1CA9C9" |
|[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]
|[[Серік Ахметов үкіметі|Серік Ахметов]]
|[[Арғын]], [[Қуандық]]
|-
|{{sort|1=7|2=(7)}}
|[[Сурет:Karim Massimov February 2015.jpg|99px]]
|{{sort|1=Мәсімов, Кәрім Қажымқанұлы|2=[[Кәрім Қажымқанұлы Мәсімов|Кәрім Мәсімов]]<br>{{small|(1965 туған)}}}}
|2 сәуір<br>2014
|8 қыркүйек<br>2016
| style="background-color:#1CA9C9" |
|[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]
|[[Екінші Кәрім Мәсімов үкіметі|II Мәсімов]]
|{{sort|1=—|2=Ұлты — [[Ұйғырлар|ұйғыр]]<ref name="masimov" />}}
|-
| style="background-color:#E6E6AA"|–
| rowspan="2" |[[Сурет:Bakhytzhan Sagintayev (2018-07-04) (cropped).jpg|99px]]
| rowspan="2" |{{sort|1=Сағынтаев, Бақытжан Әбдірұлы|2=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]<br>{{small|(1963 туған)}}}}
| style="background-color:#E6E6AA" |8 қыркүйек<br>2016
| style="background-color:#E6E6AA" |9 қыркүйек<br>2016
| rowspan="2" style="background-color:#1CA9C9" |
| rowspan="2" |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]
| style="background-color:#E6E6AA"|–
| rowspan="2" |[[Ошақты]]
|-
|9
|9 қыркүйек<br>2016
|21 ақпан<br>2019
|[[Бақытжан Сағынтаев үкіметі|Сағынтаев]]
|-
| style="background-color:#E6E6AA"|–
| rowspan="3" |[[Сурет:Askar Mamin (2020-01-31).jpg |99px]]
| rowspan="3" |{{sort|1=Мамин, Асқар Ұзақбайұлы|2=[[Асқар Ұзақбайұлы Мамин |Асқар Мамин]]<br>{{small|(1965 туған)}}}}
| style="background-color:#E6E6AA" |21 ақпан<br>2019
| style="background-color:#E6E6AA" |25 ақпан<br>2019
| rowspan="3" style="background-color:#1CA9C9" |
| rowspan="3" |[[Аманат (партия)|Нұр Отан]]
| style="background-color:#E6E6AA"|–
| rowspan="3" |[[Арғын]], [[Қанжығалы руы|Қанжығалы]]
|-
| rowspan="2" |10
| rowspan="2" |25 ақпан<br>2019
| rowspan="2" |5 қаңтар<br>2022
|[[Бірінші Асқар Мамин үкіметі|I Мамин]]
|-
| rowspan="6" |{{sort|1=Тоқаев, Қасым-Жомарт Кемелұлы|2=[[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]<br>(2019–)}}
|[[Екінші Асқар Мамин үкіметі|II Мамин]]
|-
| style="background-color:#E6E6AA"|–
| rowspan="3" |[[Сурет:Älihan Smaiylov (2022-01-24) (cropped).jpg|99px]]
| rowspan="3" |{{sort|1=Смайылов, Әлихан Асханұлы|2=[[Әлихан Асханұлы Смайылов|Әлихан Смайылов]]<br>{{small|(1972 туған)}}}}
| style="background-color:#E6E6AA"|5 қаңтар<br>2022
| style="background-color:#E6E6AA"|11 қаңтар<br>2022
| style="background-color:#55B4A0"  rowspan="3" |
| rowspan="3" |[[Аманат (партия)|Аманат]]
| style="background-color:#E6E6AA"|–
| rowspan="3" |[[Қаңлы руы|Қаңлы]], [[Қара қаңлы]]
|-
| rowspan="2" |11
| rowspan="2" |11 қаңтар<br>2022
| rowspan="2" |5 ақпан<br>2024
|[[Бірінші Әлихан Смайылов үкіметі|I Смайылов]]
|-
|[[Екінші Әлихан Смайылов үкіметі|II Смайылов]]
|- style="background-color:#E6E6AA"
| —
| [[Сурет:Роман Скляр (38181) (cropped).jpg|99px]]
| {{sort|1=Скляр, Роман Васильевич|2=[[Роман Васильевич Скляр|Роман Скляр]]<br>{{small|(1971 туған)}}}}
| 5 ақпан<br>2024
| 6 ақпан<br>2024
| style="background-color:#55B4A0" |
| [[Аманат (партия)|Аманат]]
| –
| {{sort|1=—|2=Ұлты — [[Украиндар|украин]]<ref>{{Cite web|url= https://yedilov.online/person/633 |title= Скляр Роман Васильевич |lang= ru |publisher= YEDILOV ONLINE |accessdate= 2024-02-15}}</ref><ref>{{Cite web|url= https://www.dw.com/ru/v-kazahstane-novyj-premerministr-olzas-bektenov-kto-on-i-cto-pri-nem-izmenitsa/a-68186033 |title= В Казахстане новый премьер. Кто он и что при нем изменится? |lang= ru |publisher= [[Неміс толқыны]] |author= Вайскопф, Анатолий |date= 2024-02-06 |accessdate= 2024-02-15}}</ref>}}
|-
|12
|[[Сурет:Olzhas Bektenov (cropped).jpg|99px]]
|{{sort|1=Бектенов, Олжас Абайұлы|2=[[Олжас Абайұлы Бектенов|Олжас Бектенов]]<br>{{small|(1980 туған)}}}}
|6 ақпан<br>2024
|—
| style="background-color:#" |
|{{sort|1=?|2=''белгісіз''}}
|[[Олжас Бектенов үкіметі|Бектенов]]
|{{sort|1=—|2=''белгісіз''}}
|-
|}

== Тағы қараңыз ==
* [[Қазақстан Республикасының Үкіметі]]
* [[Қазақстан премьер-министрінің бірінші орынбасары]]
* [[Қазақстан премьер-министрінің орынбасары]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан премьер-министрлері]]