Уанас күмбезі бетінің бастапқы мәтінін қарау

'''Уанас күмбезі''' – 18 ғасырдың ескерткіші.

[[Бәйдібек ауданы]]ның орталығы [[Шаян (Бәйдібек ауданы)|Шаян]] ауылынан солтүстікке қарай 80 км жерде, Бетпақдаланың оңтүстігіндегі оны кесіп өтетін жолдардың бірінің бойында, сондықтан шөлді зерттеушілер [[Кәрім Мыңбаев|К.Мыңбаев]] пен басқалардың еңбектерінде ол әлденеше рет сөз болады. Оның тұрғызылған уақыты беймәлім, бірақ аңызда оны 18 ғасырдың аяғында өмір сүрген қазақ руларының бірінің басшысы Уанас есімімен байланыстырады.

Құрылыстың композициясы [[Оңтүстік Қазақстан]]ның ескерткіштеріне зор ықпал еткен [[Орта Азия]]ның құрылыстарына мүлде ұқсамайды. Сондықтан ол көшпенділердің мемориалдық сәулетшілігінің мысалы ретінде ерекше назар аудартады. Күмбездің көлемді-кеңістік композициясы мұнараға ұқсас зор көлемнен және оған солтүстік-батыс жағынан жанастыра салынған қоршаудан тұрады. Мұнара ірі шикі кірпіштен (40×17×10 см) тұрғызылған және пішінді сопақтау. Жанастыра салынған қоршау (12,80×14,6 м) құлап қалған, бірақ оның бұрыштарынан төбешіктер, мұнаралардың қалдықтары байқалады. Құрылыстың архитектурасы толығымен [[Қазақстан]]ның мемориалдық сәулетшілігінің қалыптасқан бірде-бір түріне жатпайды, дегенмен оның «төртқұлақ» және «мұнара» секілді әрідегі аналогтары бар. Осы күнге дейін аздаған қазақ мұнаралары [[Сырдария]]ның төменгі сағасынан ғана табылған.

Уанас Күмбезі қазақтың мұнараға ұқсас мемориалдық сәулетшілігі жөніндегі түсінікті едәуір кеңейте түседі.<ref>Отырар. Энциклопедия. – Алматы.  «Арыс» баспасы, 2005 ISBN 9965-17-272-2</ref><ref>"Оңтүстік Қазақстан облысының энциклопедиясы"</ref>

==Дереккөздер==
<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Бәйдібек ауданы]]
[[Санат:Түркістан облысы сәулеті]]
[[Санат:Қазақстан кесенелері]]