Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев бетінің бастапқы мәтінін қарау

{{Мемлекеттік қайраткер
 | түс                  = 
 | Қазақша есімі        = Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев
 | Шынайы есімі         = 
 | Суреті               = Официальный визит Министра обороны Российской Федерации генерала армии Сергея Шойгу в Астану 01 (cropped).jpg
 | Сурет ені            = 
 | Атауы                = Ермекбаев, 2018 жыл

 | Титулы               =[[Шанхай ынтымақтастық ұйымы]]ның бас хатшысы 
 | Ту                   = 
 | Ту2                  = 
 | Басқара бастады      =1 қаңтар 2025 
 | Басқаруын аяқтады    =1 қаңтар 2027 
 | Ізашары              =[[Чжан Мин]] 
 | Титулы_2             = [[Шанхай ынтымақтастық ұйымы]] бас хатшысының орынбасары
 | Ту_2                 = 
 | Ту2_2                = 
 | Басқара бастады_2    = 1 қаңтар 2023
 | Басқаруын аяқтады_2  = 1 қаңтар 2025
 | Туған күні         = 1.1.1963
 | Туған жері         = {{туғанжері|Шымкент|Шымкентте}}, [[Түркістан облысы|Оңтүстік Қазақстан облысы]], [[Қазақ Кеңестік Социалистік Республикасы|Қазақ КСР]], [[Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы|КСРО]]
 | Қайтыс болған күні   = 
 | Қайтыс болған жері   = 
 | Жерленді             = 
 | Діні                 = 
 | Әкесі                =
 | Анасы                =
 | Жұбайы               = 
 | Балалары             = 
 | Қызмет еткен жылдары       =1984-1985; 1986-1991 
 | Құрамында болды      =[[Ангола]] [[Ангола қарулы күштері|қарулы күштері]], [[КСРО]] [[КСРО қарулы күштері|қарулы күштері]] 
 | Әскер түрі           = 
 | Атағы                = [[Сурет:18-RKGF-LG.svg|20px]] [[Генерал-лейтенант]]
 | Басқарды             = 
 | Шайқасы              = 
 | Ғылыми аясы          = 
 | Жұмыс істеген орны   = 
 | Партиясы             = 
 | Білімі               = 1. [[Мәскеу мемлекеттік экологиялық инженерия университеті|Мәскеу инженерлік-химиялық институты]] (1981)<br>2. [[КСРО Қорғаныс министрлігінің Әскери институты|КСРО Қорғаныс министрлігінің Қызыл Ту орденді Әскери институты]] (1986) <br />3. [[Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы|Қазақ мемлекеттік сәулет-құрылыс академиясы]] (1996)<br />4. [[Ұлттық қорғаныс университеті]] (2019)
 | Ғылыми дәрежесі      = [[Ғылым кандидаты|Саясаттану ғылымдарының кандидаты]]
 | Мамандығы            = 1. Қытай және ағылшын тілдерін меңгерген офицер<br>2. Инженер-экономист
 | Қолтаңбасы           = 
 | Сайты                = 
 | Commons              = Nurlan Yermekbayev
 | Марапаттары          = {{Қатар
  |{{Парасат ордені}}
  |{{Құрмет ордені}}
  |{{ҚР тәуелсіздігіне 25 жыл медалі}}
}}
{{Қатар
  |{{ҚР Конституциясына 10 жыл}}
  |{{ҚР Конституциясына 20 жыл}}
  |{{Астанаға 20 жыл медалі}}
}}
{{Қатар
  |{{ҚР ҚК 20 жыл медалі}}
  |{{Қазақстан халқы Ассамблеясына 20 жыл медалі}}
  |{{Қазақстан Республикасының полициясына 25 жыл төсбелгісі}}
}}
{{Қатар
  |{{ҚР ҰҚК 25 жыл медалі}}
  |{{ҚР ІІМ ТЖК 20 жыл медалі}}
  |[[Сурет:KZ Medal 20 years Academy KNB rib.png|40px|«ҚР ҰҚК академиясына 20 жыл» медалі]]
}}
{{Қатар
  |{{2 дәрежелі Ұлттық қауіпсіздік қалқаны медалі}}
  |{{КСРО Қарулы күштеріне 70 жыл медалі}}
}}
|Түсініктемелер=2025-2027 жылдарға осы лауазымға ертерек тағайындалып қойған<ref>{{Cite web|url= https://kaztag.kz/ru/news/ermekbaev-shy-2025-2027-zhyldar-a-bas-khatshysy-bolyp-ta-ayyndaldy |title= Ермекбаев ШЫҰ 2025-2027 жылдарға бас хатшысы болып тағайындалды |date=2024-07-04|lang=kz|work= kaztag.kz |accessdate=2024-11-10}}</ref>|Түсініктемелер_2=2025 жылы 1 қаңтарда лауазымынан автоматты түрде босатылады<ref>{{Cite web|url= https://kaztag.kz/ru/news/ermekbaev-shy-2025-2027-zhyldar-a-bas-khatshysy-bolyp-ta-ayyndaldy |title= Ермекбаев ШЫҰ 2025-2027 жылдарға бас хатшысы болып тағайындалды |date=2024-07-04|lang=kz|work= kaztag.kz |accessdate=2024-11-10}}</ref>|тақырыпша1_2=Бас хатшы|мәтін1_2=[[Чжан Мин]]|Титулы_3=[[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|Қазақстан қорғаныс министрі]]|Ту_3=Symbol of the Kazakh Ministry of Defense.svg|Ту2_3=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_3=7 тамыз 2018|Басқаруын аяқтады_3=31 тамыз 2021|Президент_3=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]<br> [[Қасым-Жомарт Кемелұлы Тоқаев|Қасым-Жомарт Тоқаев]]|Ізашары_3=[[Сәкен Әділханұлы Жасұзақов|Сәкен Жасұзақов]]|Ізбасары_3=[[Мұрат Кәрібайұлы Бектанов|Мұрат Бектанов]]|Титулы_4=[[Қазақстан Республикасының Президенті|Қазақстан президент]]інің көмекшісі – [[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі|қауіпсіздік кеңесінің]] [[Қазақстан Қауіпсіздік кеңесі#Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы|хатшысы]]|Ту_4=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_4=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_4=4 сәуір 2018|Басқаруын аяқтады_4=7 тамыз 2018|Президент_4=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_4=[[Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов|Владимир Жұмақанов]]|Ізбасары_4=Ғабит Жақыпбайұлы Байжанов|Басқара бастады_5=19 қараша 2014|Басқаруын аяқтады_5=13 қыркүйек 2016|Президент_5=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_5=[[Қайрат Пернешұлы Қожамжаров|Қайрат Қожамжаров]]|Ізбасары_5=[[Владимир Зейноллаұлы Жұмақанов|Владимир Жұмақанов]]|Титулы_6=[[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|Қазақстан дін істері және азаматтық қоғам министрі]]|Ту_6=Emblem of Kazakhstan (3D).svg|Ту2_6=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_6=13 қыркүйек 2016|Басқаруын аяқтады_6=4 сәуір 2018|Премьер_6=[[Бақытжан Әбдірұлы Сағынтаев|Бақытжан Сағынтаев]]|Президент_6=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_6=''лауазым пайда болды''|Ізбасары_6=[[Дархан Аманұлы Кәлетаев|Дархан Кәлетаев]]|Титулы_7=[[Қазақстан]]ның [[Солтүстік Корея]]дағы елшісі|Ту_7=Flag of North Korea.svg|Ту2_7=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_7=17 қазан 2012|Басқаруын аяқтады_7=19 қараша 2014|Президент_7=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_7=[[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]]|Ізбасары_7=[[Шахрат Шәкизатұлы Нұрышев|Шахрат Нұрышев]]|Титулы_8=[[Қазақстан]]ның [[Вьетнам]]дағы елшісі|Ту_8=Flag of Vietnam.svg|Ту2_8=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_8=24 шілде 2012|Басқаруын аяқтады_8=20 желтоқсан 2013|Президент_8=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_8=[[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]]|Ізбасары_8=Бекетжан Мақатжанұлы Жұмақанов|Титулы_9=[[Қазақстан]]ның [[Қытай]]дағы елшісі|Ту_9=Flag of the People's Republic of China.svg|Ту2_9=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_9=21 сәуір 2012|Басқаруын аяқтады_9=19 қараша 2014|Президент_9=[[Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев|Нұрсұлтан Назарбаев]]|Ізашары_9=[[Икрам Адырбекұлы Адырбеков|Икрам Адырбеков]]|Ізбасары_9=[[Шахрат Шәкизатұлы Нұрышев|Шахрат Нұрышев]]|Титулы_10=[[Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі|Қазақстан сыртқы істер министрінің]] орынбасары|Ту2_10=Flag of Kazakhstan.svg|Басқара бастады_10=қаңтар 2007|Басқаруын аяқтады_10=қыркүйек 2010|тақырыпша1_10=Министр|мәтін1_10=[[Марат Мұханбетқазыұлы Тәжин|Марат Тәжин]]<br> [[Қанат Бекмырзаұлы Саудабаев|Қанат Саудабаев]]|Премьер_10=[[Даниал Кенжетайұлы Ахметов|Даниал Ахметов]]|Ту_10=MFA emblem.png}}
'''Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаев''' ([[1 қаңтар]] [[1963 жыл]], [[Шымкент]]) — [[қазақстан]]дық мемлекеттік қайраткер, 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап қызметтегі [[Шанхай ынтымақтастық ұйымы|ШЫҰ]] Бас хатшысы.<ref name="шыұ">{{Cite web|url= https://azattyq-ruhy.kz/politics/72970-nurlan-ermekbaev-shyu-bas-khatshysy-kyzmetine-tagaiyndaldy |title= Нұрлан Ермекбаев ШЫҰ Бас хатшысы қызметіне тағайындалды |lang= kk |publisher= Азаттық Рухы |date= 2024-07-04 |accessdate= 2024-07-04}}</ref> Генерал-майор және генерал-лейтенант. Бұрынғы [[Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігі|қорғаныс]] (2018—2021) және [[Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігі|дін істері министрі]] (2016—2018), [[Қазақстан Республикасының Президенті|президент]] көмекшісі (2014—2016, 2018).

== Өмірбаяны ==
Нұрлан Ермекбаев 1963 жылғы 1 қаңтарда, [[Шымкент]]те дүниеге келген.

1980–1981 жылдары Ермекбаев Мәскеу химиялық машина құрастыру институты (полимерлерді,бұйымдар мен детальдарға қайта өңдеу машиналары мен технологиялары) химиялық машина құрастыру факультетіндегі оқу. Оқу кезінде оқу тобының старостасы болды.

1981 жылғы көктемде [[КСРО Қарулы Күштері]]нің қатарына шақырылды және КСРО ҚМ Әскери Қызыл Ту институтына (Шығыс факультеті) қабылданды. Оқу кезінде курстың комсомолдық ұйымының хатшысы лауазымын атқара отырып, [[БКЛЖО]]-да болды, [[КОКП]] мүшелігіне қабылданды.

Курстастарының берген мәліметіне сүйенсек, курсант кезінде, ұйымдастырушылық жұмысқа, тактика мен  жедел әскери өнердің негіздерін  үйренугежәне спортпен шұғылдануға бейімділігін танытты.

1986 жылы КСРО Қорғаныс министрлігінің Әскери Қызыл Ту институтын үздік бітірді (Институт бастығы - генерал-полковник Магомед Танкаев кезінде (бұрыңғы ВДВ 107 және 106 дивизиялары комдиві, бұрыңғы Польшадағы Солтүстік әскерлер тобының қолбасшысы) «Қытай және ағылшын тілдерін білетін офицер» мамандығын алды.

1984–1985 жылдары [[Ангола Халық Республикасы]]ндағы КСРО әскери миссиясы құрамындағы қызметтік іссапар.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=vok2Uz159CU</ref><ref>https://nomad.su/?a=2-200701110123</ref>

1986–1991 жылдары ол — Кеңес Одағының Қарулы Күштерінде Қырғыз КСР Ош облысында, Қазақ КСР  Шығыс Қазақстан және Алматы облыстарында офицерлік лауазымдарда әскери қызмет өткерді.

Қазақстан Республикасы тәуелсіздік алғаннан бастап [[1991 жыл|1991]]-[[1996]] жылдары сыртқы экономикалық ұйымдарда, оның ішінде шетелде жұмыс жасады.

1996–2001 жылдары бизнес құрылымдардағы басшылық жұмыста, Бейжің қ. «Қазақстан Халық банкі» ААҚ өкілдігін ашып, басқарды.

2001–2004 жылдары ол — Сингапурдағы, ҚХР-да дипломатиялық қызметінде болды. Сингапурдағы Қазақстан Республикасы дипломатиялық миссиясының бірінші басшысы болды.

2004–2007 жылдары – Қазақстан Республикасы Президент Әкімшілігінің жаңадан құрылған сыртқы саяси орталығын басқарды, ҚР Президентінің Кеңесшісі болды.

2007–2010 жылдары – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары.

2010–2012 жылдары – ҚР Президентінің халықаралық мәселелер жөніндегі көмекшісі болды.

Әр жылдары стратегиялық құжаттарды, оның ішінде, сыртқы саясат тұжырымдамасын әзірлеу жөніндегі жұмыс тобының қызметін басқарды. Ұлттық қауіпсіздік стратегиясын, Қарулы Күштердің құрылуы мен дамуының тұжырымдамасын әзірлеуге қатысты.

2012–2014 жылдары ҚХР-дағы сондай-ақ  Вьетнамдағы, КХДР (қоса жұмыс істеу жөніндегі) Қазақстан Республикасының Елшіліктерін  басқарды.

2014–2016 жылдары – Президенттің көмекшісі – Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы болып жұмыс атқарды.

Тәуелсіз сарапшылардың ақпараты бойынша Нұрлан Ермекбаевтың кезінде Қауіпсіздік Кеңесі Аппаратының қайта ұйымдастырылуы жүргізілді және қорғаныс бөлімі құрылды. Кейбір сарапшылар Қорғаныс және аэроғарыш өнеркәсібінің құрылуында Н. Ермекбаевтың белсенді рөлін атап өтуде. Кейбір жарияланымдарда оны Қазақстан Республикасында "Темасек" сингапурлық холдингтің үлгісі бойынша "Самұрық" компаниясының құрылу идеясының авторы деп атады.<ref>https://www.inform.kz/ru/mid-samruk-kazyna-vobral-opyt-singapurskoy-temasek_a2598720</ref>

2016 жылы Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаев (Ақтөбе мен Алматыдағы резонанстық террористік актілерден кейін) Дін істері және азаматтық қоғам жөніндегі арнайы министрлік құруға шешім қабылдады, жаңа жұмыс орнын басқаруды өзінің көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің Хатшысы Нұрлан Ермекбаевқа тапсырды.

2016–2018 жылдары Дін істері және азаматтық қоғам министрі болған кезде  Н. Ермекбаев бірқатар бастамаларды іске асырды: ҚР Президенті  діни саладағы мемелкеттік саясатының тұжырымдамасын  бекітті; Парламентке Діни қызмет туралы заң жобасы жолданды.  22018 жылдың басында Н. Ермекбаев  Дін істері және азаматтық қоғам министрлігін Қоғамдық даму министрлігі етіп қайта атау туралы бастаманы  танытты.

2018 жылғы сәуірде Президенттің көмекшісі - Қауіпсіздік Кеңесінің хатшысы лауазымына қайта тағайындалды, сол лауазымды 2018 жылдың тамызына дейін атқарды.

=== Қорғаныс министрлігі және отставкасы ===
2018 жылғы 7 тамызда Қорғаныс министрі болып тағайындалды.

2019 жылы Қазақстан Республикасының Тұңғыш Президенті — Елбасы атындағы Ұлттық қорғаныс университеті Бас штаб академиясының факультеті жанындағы "Әскери өнер" бағдарламасы бойынша біліктілікті арттыру курсын аяқтады.

2019 жылғы 18 наурызда әскери қызметтің алдыңғы тәжірибесін ескере отырып, Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен генерал-майор әскери атағы берілді.

2020 жылғы 6 мамырда Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен генерал-лейтенант әскери атағы берілді.

Ашық дереккөздердің ақпараты бойынша, Н. Ермекбаевтың басшылығымен Қорғаныс Министрлігі дамудың жаңа жобаларын бастады және кейіннен Президент бекіткен Әскери жоспарлаудың бірқатар стратегиялық құжаттарын әзірледі<ref>https://news.mail.ru/amp/politics/48086566/{{Deadlink|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-utverdil-novuyu-kontseptsiyu-voorujennyih-sil-449545/</ref>. Бұл Қарулы Күштерді дамыту тұжырымдамасы, «Қауіпсіз ел» Ұлттық жобасы тағы басқа стратегиялық  құжаттар.<ref>https://www.zakon.kz/obshestvo/5087232-ministr-oborony-kazahstana-rasskazal-o.html</ref>

Кейбір әскери талдаушылар Н. Ермекбаевтың Қорғаныс министрі лауазымындағы жұмысын әскери барлауды күшейтуге<ref>https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/tokaev-posetil-shtab-kvartiru-razvedchikov-391960/</ref>, арнайы операциялар (арнайы операциялар) Күштеріне, резервтегі қызметтің жаңа моделіне бастамашылыққа аса назар аударумен байланыстырады.<ref>https://vlast.kz/novosti/47196-minoborony-kazahstana-predstavilo-koncepciu-zakonoproekta-po-voprosam-sluzby-v-rezerve.html</ref><ref>https://dknews.kz/ru/v-strane/199204-chto-sdelal-nurlan-ermekbaev-na-postu-ministra</ref>

Сондай-ақ, оның басшылығы кезінде Қорғаныс министрлігі Түркияның Anka жауынгерлік дрондарын, "Эйрбас" компаниясының А-400 ауыр жүк таситын көлік ұшақтарын және Ресейдің «Бук» зениттік-зымыран кешендерін сатып алу туралы шешім қабылданды.

Ол қорғаныс министр болған кезде, [[COVID-19 пандемиясы]]ның барысында кейбір сарапшылардың пікірінше, Қазақстанда пандемияға қарсы күресте азаматтық қорғау күштерінің орнына армия тым кең және қарқынды қолданылды.

2021 жылғы 31 тамызда Қазақстанның Жамбыл облысының оқ-дәрілер қоймасындағы өрт пен жарылыстан кейін отставкаға шығу туралы өтінішімен берілген баянат негізінде Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрі қызметінен босатылды.

Кейінірек Н.Ермекбаев офицердің және генералдың Ар-намыс ұғымы оны орнынан түсуге итермелегенін, ерікті түрде орнынан түсу саяси жауапкершілікті мойындауды білдіретінін, ал нағыз кінәлілерді тергеу мен сот анықтасын деп түсіндірді.<ref>[https://www.nur.kz/incident/emergency/1929396-ermekbaev-o-chp-v-zhambylskoy-oblasti-dazhe-esli-net-moey-lichnoy-viny-v-etom-ya-dolzhen-otvechat/? https://www.nur.kz/incident/emergency/1929396-ermekbaev-o-chp-v-zhambylskoy-oblasti-dazhe-esli-net-moey-lichnoy-viny-v-etom-ya-dolzhen-otvechat/?]</ref>

Орын алған оқиғаның жан-жақты тергеуі екі жылдан астам уақытқа созылды. 2023 жылдың қазан айында жарияланған Әскери сот шешімі бойынша өртті және ол себеп болған жарылыстарды екі әскери қызметші өздерінің басшысы – әскери бөлім командирінен жеке кек алу мақсатында ұйымдастырған қасақана өртеудің нәтижесі болып табылды.

Аталған әскери қызметшілер ұзақ мерзімге бас бостандығынан айырылды. Сондай-ақ, осы әскери бөлім офицерлеріне де түрлі қылмыстық жазалау шаралары қолданылды.<ref>https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/obvinyaemyim-vzryivah-voennom-sklade-taraza-soldatam-514262/К</ref>

=== Министрлігінен кейінгі мансабы ===
2023 жылғы қантарда [[Шанхай ынтымақтастық ұйымы]] Бас хатшысының орынбасары лауазымына тағайындалған.

2024 жылғы шілдеде болған [[Астана]]дағы [[Шанхай ынтымақтастық ұйымы|ШЫҰ]] саммитінде Нұрлан Ермекбаевтың 2025 жылғы 1 қаңтардан бастап ШЫҰ Бас хатшысы қызметін атқаратыны шешілді.<ref name="шыұ" />

== Өз өмірі ==
Спорт қоян-қолтық ұрыс, 1988 жылғы спорт шеберіне кандидат нормативін орындады.

2018 жылдың тамызынан бастап болган, 2021 жылдың желтоқсанында Бүкілқазақстандық қоян-қолтық ұрыс<ref>https://baigenews.kz/news/nurlan_ermekbaev_izbran_prezidentom_kazahstanskoi_assotsiatsiei_rukopashnogo_boya/</ref> қауымдастығының төрағасы болып қайта сайланды, кейіннен аталған Ассоциацияның Құрметті Президент болып сайланды.<ref>https://total.kz/ru/news/obshchestvo_sobitiya/nurlan_ermekbaev_pereizbran_glavoi_arb_date_2021_12_03_11_15_40</ref>

Жоғары оқу орындарының студенттеріне, тыңдаушыларына және оқытушыларына дәріс оқиды.

[[Ұлттық қорғаныс университеті]]нің құрметті профессоры болып сайланды.

Қорғаныс министрі болған кезде (2019)  Қазақстан қарулы күштеріне арналған  “Патриоттар уақыты” көркем фильмін түсіоудің бастамашы және идея авторы болды.

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

{{Асқар Маминнің министрлер кабинеті}}
{{Бақытжан Сағынтаевтың министрлер кабинеті}}

[[Санат:Қазақстан саясаткерлері]]
[[Санат:Қазақстан дипломаттары]]
[[Санат:Қазақстанның Қытайдағы елшілері]]
[[Санат:Қазақстанның Вьетнамдағы елшілері]]
[[Санат:Қазақстанның Солтүстік Кореядағы елшілері]]
[[Санат:Қазақстан қорғаныс министрлері]]
[[Санат:Қазақ бас сәулет-құрылыс академиясы түлектері]]
[[Санат:Ұлттық қорғаныс университеті түлектері]]