Жолға шықтым бір жым-жырт түнде жалғыз... бетінің бастапқы мәтінін қарау

«Жолға шықтым бір жым-жырт түнде жалғыз...» - М. Ю. Лермонтовтың «Выхожу один я на дорогу» атты өлеңінің 1898 ж. Абай аударған нұсқасы. Шығарма [[орыстар|орыс]]  ақынында да, қазақ ақынында да 20 жол. [[Өмір]]ге  [[көзқарас|ой көзімен]]  қарай білудің, терең сезімталдық, сыршылдықтың үлгісі боларлықтай лирикалық туынды. [[Ақын]]  жарық [[түн]]де жалғыз жолға шыққанын айта отырып, аспан мен жердің, жоғарыда жылт-жылт етіп көрінген жұлдыздардың ғажайып әдемілігін тамашалап, ғарыштық кеңістікті бар жанымен сезінгендей болады. Сондықтан оның өз көңіл-күйін қозғайтын әр сөзі ерекше салмақты, мәнді болып шыққан. [[Өлең]]дегі мұңды сарын да, тыныштық, [[азаттық]]  іздеу де адамды жадырататындай әсер береді. Осы өлеңнің идеялық өзегі, тірегі болған өмірге құштарлық: «Көкірегімде өмірдің күші тұрып, Іздеймін дем алысты үзбегенін...» - деген сөздерден әсіресе айқын танылады. [[Абай Құнанбайұлы|Абайдың]] өлеңі [[Лермонтов Михаил Юрьевич|Лермонтов]]  нұсқасына жолма-жол сәйкес келіп отырады.Мағынасы жағынан әбден жақын және көркемдігі де өте жоғары. Лермонтовта: 
<center><i>
 «В небесах торжественно и чудно!
 Спит земля в сиянье голубом...
 Что же мне больно и так трудно? 
 Жду ль чего? жалею ли о чем? 
 Уж не жду от жизни ничего я, 
 И не жапь мне прошпого ничуть; 
 Я ищу свободы и покоя! 
 Я б хотел забыться и заснуть»,</i> 
- деп келсе, Абай бұл екі шумақты былай тәржімелеген:
 <i>«Мен көрдім көктің ғажап жасалғанын, 
 Жер ұйықтап, көкшіл шықпен бу алғанын. 
 Менің не мұнша қапа, қысылғаным? 
 Үміт пе, өкініш пе ойлағаным? 
 Дүниеден үмітім жоқ менің деймін,
 [[Өмір]]ге  өткен титтей өкінбеймін. 
 Азаттық пен тыныштық көксегенім, 
 Ұйықтамақ пен ұмытпақ деп іздеймін...» </i>
 Тек соңғы шумақ қана еркін аударылған. 
 <i>
 «Чтоб всю ночь, весь день мой слух лелея, 
 Про любовь мне сладкий голос пел. 
 Надо мной чтоб, вечно зеленея,
 Темный дуб склонялся и шумел», </i></center> 
- деп, [[Лермонтов Михаил Юрьевич|Лермонтов]]  махаббат жыры мен ағаш сыбдырын аңсаса, Абай тамылжыған табиғаттың үнімен жылылық пен достық, өнген, өскен жақсы екені мадақталуын армандайды:
«[[Су]]  сылдырлап, [[жел]]  гулеп, [[күн]]  шуақтап, Жылылық пен достықты тұрсын мақтап. Өнген, өскен жақсы деп емен ағаш, Теңселіп айтып тұрса ол шайқақтап...» Туынды 11 [[буын]]ды  қара өлең ұйқасымен жазылған. Алғашқы рет 1909 ж. Санкт-Петербургте жарық көрген «Қазақ ақыны Ибраһим Құнанбайұғылының өлеңі» атты жинақта жарияланған. [[Өлең]] басылымдарында аздаған текстологиялық өзгерістер кездеседі. 1945 жылғы басылымда 1-[[шумақ]]тың  2-[[жол]]ы  «Тасты жол жарқырайды буға амалсыз» делінсе, кейінгі басылымдарда 1909 жылғы жинақ бойынша бұл жол «Тастақ жол жарқырайды буға амалсыз» деп алынған. 1945, 1954 жылғы жинақтарда 2-шумақтың З-, 4-жолдары «Менің де мұнша қапа, қысылғаным, Үміт пе, өкініш пе ойлағаным», 4-[[шумақ]]тың  2-[[жол]]ы  «Ұйқы, тыныштық, ұмыту - бір дегенім» болса, кейінгі басылымдарда бұл жолдар 1909 жылғы жинақ негізінде «Менің не мұнша қапа қысылғаным», Үміт пе, өкініш пе ойланғаным?», «Ұйқы, тыныштық, ұмыту - бер дегенім» болып қабылданған. [[Өлең]]ге [[композитор]]  I. Жақанов ән шығарған.<ref>Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9</ref>
==Дереккөздер==
<references/>

{{Суретсіз мақала}}

{{wikify}}

[[Санат:Абай энциклопедиясы]]


{{stub}}