Нью-Дели бетінің бастапқы мәтінін қарау

{{Елді мекен
 |статусы                 = Астана
 |қазақша атауы           = Жаңа Дели
 |шынайы атауы            = 
 |сурет                   = Humanyu.JPG
 |сурет атауы             = 
 |жағдайы                 = 
 |ел                      = Үндістан
 |елтаңба                 = 
 |ту                      = 
 |елтаңба сипаттамасы     = 
 |ту сипаттамасы          = 
 |елтаңба ені             = 
 |ту ені                  = 
|lat_deg                  = 28
|lat_min                  = 37
|lon_deg                  = 77
|lon_min                  = 13
  |CoordAddon             = 
  |CoordScale             = 
 |аймақ түрі              = 
 |аймағы                  = 
 |кестедегі аймақ         = 
 |аудан түрі              = 
 |ауданы                  = 
 |кестедегі аудан         = 
 |қауым округі түрі       = 
 |қауым округі            = 
 |кестедегі қауым округі  = 
 |қауым түрі              = 
 |қауым                   = 
 |кестедегі қауым         = 
 |ішкі бөлінісі           = 
 |басшының түрi           = 
 |басшысы                 = 
 |құрылған уақыты         = 1911
 |алғашқы дерек           = 
 |бұрынғы атаулары        = 
 |статус алуы             = 
 |жер аумағы              = 
 |биiктiктiң түрi         = 
 |орталығының биiктігі    = 
 |климаты                 = 
 |ресми тілі              = 
  |тұрғыны                = 321900
  |санақ жылы             = 2011
  |тығыздығы              = 
  |шоғырлануы             = 
  |ұлттық құрамы          = 
  |конфессионалдық құрамы = 
  |этнохороним            = 
 |уақыт белдеуі           = 
 |DST                     = 
 |телефон коды            = 
 |пошта индексі           = 
 |пошта индекстері        = 
 |автомобиль коды         = 
 |идентификатор түрі      = 
 |сандық идентификаторы   = 
 |ортаққордағы санаты     = 
 |сайты                   = 
 |сайт тілі               = 
}}
'''Нью-Дели''', '''Жаңа Дели''' ({{lang-hi|नई दिल्ली}}, ''Наи-Дилли''; {{lang-pa|ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ}}, {{lang-en|New Delhi}}) — [[Азия|Азиядағы]] қала, [[Үндістан|Үндістанның]] астанасы және ең ірі қалаларының бірі. Ол солтүстік Үндістандағы Дели қаласының ауданы саналады. Халық саны шамамен 320 мың адам.

== Тарихы ==
1757 жылдан 1911 жылға дейін Британдық Үндістанның астанасы [[Калькутта]] болды. Бірақ сонымен бірге Дели Ежелгі және ортағасырлық Үндістанның бірнеше империяларының, әсіресе Моңғол империясының саяси және қаржылық орталығы ретінде қызмет етті. 1900 жылдардың басында ағылшын әкімшілігіне Үнді империясының астанасын Калькуттадан [[Дели|Делиге]] көшіру туралы ұсыныс жасалды. Үндістанның шығыс жағалауында орналасқан Калькуттадан айырмашылығы, Дели Солтүстік Үндістанда орналасқан және Британдық Үндістан үкіметі Делиден елді басқару оңайырақ болады деп есептеді. 1911 жылы 12 желтоқсанда Үндістанның сол кездегі императоры Джордж V Британдық Үндістанның астанасы Делиге көшірілетінін жариялады.

1947 жылы Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін Нью-Дели Үндістан үкіметі тағайындаған мэр басқаратын шектеулі автономиялық аймаққа айналды. 

1991 жылғы Үндістан Конституциясына енгізілген 69-шы түзету  «Делидің ұлттық астанасы» деп жариялайды.

== Климаты ==
{| class="wikitable"
|+Жаңа Дели климаты
!Көрсеткіш
!<abbr>қаңтар</abbr>
!<abbr>ақпан</abbr>
!наурыз
!<abbr>Сәуір</abbr>
!мамыр
!маусым
!шілде
!<abbr>тамыз</abbr>
!<abbr>Сен.</abbr>
!<abbr>қазан</abbr>
!<abbr>қараша</abbr>
!<abbr>желтоқсан</abbr>
!Жыл
|-
!Абсолютті максимум,  °C
|30,0
|34,1
|41,7
|43,7
|49,9
|47,9
|43,5
|42,0
|39,0
|38,3
|36,1
|33,0
|49,9
|-
!Орташа максимум, °C
|20,6
|24,1
|29,9
|36,5
|39,4
|38,7
|35,3
|34,0
|34,1
|32,7
|28,0
|22,7
|31,3
|-
!Орташа температура, °C
|13,8
|17,2
|22,7
|28,9
|32,6
|33,3
|31,3
|30,2
|29,4
|25,7
|20,1
|15,2
|25,0
|-
!Орташа минимум, °C
|7,5
|10,5
|15,6
|21,2
|25,7
|27,7
|27,3
|26,6
|24,9
|19,2
|12,9
|8,4
|19,0
|-
!Абсолютті минимум, °C
|0,0
|2,0
|5,0
|12,2
|15,7
|19,6
|20,3
|21,0
|17,2
|11,1
|5,0
|0,0
|0,0
|-
!Жауын-шашын мөлшері, мм
|20
|24
|16
|13
|36
|85
|187
|235
|131
|14
|6
|12
|778
|}

== Бауырлас қалалар ==

* {{ту|АҚШ}} [[Чикаго]], [[Иллинойс]], [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]] ([[2001 жыл]])<ref>{{Cite web|url=http://www.chicagosistercities.com/our.php|title=Chicago Sister Cities{{ref-en}}|accessdate=2009-03-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120606050131/http://www.chicagosistercities.com/our.php|archivedate=2012-06-06|deadlink=yes}}</ref>
* {{ту|АҚШ}} [[сурет:Flag of Washington, D.C.svg|20px]] '''[[Вашингтон]]''', [[Америка Құрама Штаттары|АҚШ]]
* [[Сурет:Flag_of_Serbia.svg|20x20 нүкте]] [[Сурет:Flag_of_Belgrade.svg|20x20 нүкте]] '''[[Белград]]''', [[Сербия]]

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}
== Сілтемелер ==
* [http://www.newdelhi.net Нью-Дели] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241113211508/https://newdelhi.net/ |date=2024-11-13 }}
* [http://www.ndmc.gov.in/ Нью-Дели] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241105115423/https://www.ndmc.gov.in/ |date=2024-11-05 }}
* [https://web.archive.org/web/20070714212318/http://www.mapunity.org/maps/delhi/ Интерактивті карта]
{{Бастама}}

{{Сыртқы сілтемелер}}

{{Азия елордалары}}

[[Санат:Үндістан қалалары]]
[[Санат:Азия елордалары]]