Ермағанбетов Алпыс Арықбайұлы бетінің бастапқы мәтінін қарау

{{Тексерілмеген мақала|date=маусым 2026}} <!-- БҰЛ МӘТІНДІ ӨШІРМЕҢІЗ! БҰЛ ҚАТАРДАН КЕЙІН ЖАЗЫҢЫЗ!  -->
{{Тұлға
| есімі               = Ермағанбетов Алпыс Арықбайұлы
| туған күні          = 1946
| туған жері          = Қаражал қаласы, Қарағанды облысы
| азаматтығы          = Қазақстан
| қызметі             = Педагог, жаттықтырушы, спортшы
| білімі              = Қарағанды политехникалық институты (1976), Қарағанды дене тәрбиесі институты (1982)
| марапаттары         = Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, Қазақстан Республикасының Құрметті спорт қайраткері
}}
'''Ермағанбетов Алпыс Арықбайұлы''' (1946 жылы туған, Қаражал, Қарағанды облысы) — қазақстандық педагог, жеңіл атлетика және шаңғы спорты бойынша жаттықтырушы, спортшы. Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі, КСРО спорт шебері, Қазақстан Республикасының Құрметті спорт қайраткері, Еңбекшіқазақ ауданының құрметті азаматы және Есік қаласының Құрметті тұрғыны.

== Өмірбаяны ==
Алпыс Арықбайұлы Ермағанбетов 1946 жылы Қарағанды облысының Қаражал қаласында дүниеге келген. Қаражал қаласындағы №1 орта мектепті тәмамдаған.

1976 жылы Қарағанды политехникалық институтын, 1982 жылы Қарағанды дене тәрбиесі институтын бітірген.

Еңбек жолын Қаражал қаласындағы балалар-жасөспірімдер спорт мектебінде жеңіл атлетикадан жаттықтырушы болып бастаған. Кейін осы спорт мектебінің директоры қызметін атқарды. Әр жылдары Есік педагогикалық училищесінде және Есік қалалық гимназиясында директордың дене тәрбиесі және спорт жұмыстары жөніндегі орынбасары болды.

Педагогикалық еңбек өтілі 50 жылдан асады.

== Жаттықтырушылық қызметі ==
Ермағанбетовтің шәкірттері арасында республикалық және халықаралық жарыстардың жеңімпаздары мен жүлдегерлері бар.

Жеңіл атлетикадан тәрбиелеген шәкірттері қатарында В. Резников, А. Колногоров, А. Усенов, М. Айқынбаев, Н. Журавлева, А. Мұқан, С. Исламов және А. Салиев бар. Н. Журавлева Сочи қаласында өткен жарыста 3000 метрге жүгіруден, Минск қаласында өткен жарыста 1500 метрге жүгіруден қола жүлдегер атанған.

Шаңғы спорты бойынша оның шәкірттері Алматы облысы мен Қазақстан Республикасының чемпионаттарында бірнеше мәрте жеңімпаз болған. Олардың қатарында Ә. Оразбай, А. Шәкір, М. Ғаниұлы, А. Нұрқияс, Д. Евдокимов, А. Михайлева, А. Пашнина, Д. Нұрмұханбетов және Қ. Берімбаев бар.

2021 жылы Айдана Шәкір Қазақстан чемпионатында шаңғы эстафетасында күміс жүлдеге ие болды. Сондай-ақ оның шәкірттері халықаралық Алматы марафонында және Қазақстан чемпионаттарында жүлделі орындарға ие болған.

== Ғылыми-әдістемелік еңбектері ==
Ермағанбетовтің педагогикалық және спорттық тәжірибесіне қатысты мақалалары республикалық және салалық басылымдарда жарияланған. Оның материалдары «Физкультура в школе», «Артспорт», «Мектептегі дене шынықтыру» журналдарында жарық көрген.

Авторлық еңбектері:
* ''Азбука оздоровительного бега'';
* ''Активные методы обучения в ССУЗах'';
* ''Корреляция артериального давления с использованием физических упражнений при гипотонии'';
* ''Питание легкоатлетов'';
* ''Средства восстановления работоспособности бегунов''.

== Спорттық жетістіктері ==
Ермағанбетов ұзақ қашықтыққа жүгіру және марафон жарыстары бойынша бірнеше мәрте республикалық және халықаралық жарыстардың жеңімпазы атанған.

Негізгі жетістіктері:
* 1972 жылы Қазақстанның VII жазғы спартакиадасында 30 км жүгіруден қола жүлдегер;
* 1972 жылы Мәскеуде өткен Тарасовка–Мәскеу жарысында 2-орын;
* 1975 жылы Душанбе қаласында өткен Орджоникидзе–Душанбе жарысының қола жүлдегері;
* 1981 жылы Тракай–Вильнюс жарысында 3-орын;
* 1984 жылы Қарағанды және Алматы марафондарының чемпионы;
* 1997 жылы Стамбұлдағы халықаралық Еуразия марафонының чемпионы;
* 1998 және 2002 жылдары Астана марафонының чемпионы;
* 1999 жылы Ұлыбританиядағы марафоннан әлем чемпионатында Қазақстан құрамасы сапында өнер көрсетті;
* 2003 жылы Бішкек қаласындағы халықаралық «Жеңіс марафонының» чемпионы;
* 2007 жылы Мәскеу қаласының 860 жылдығына арналған дүниежүзілік марафонның чемпионы.

2002–2013 жылдары Алматы қаласында өткен халықаралық марафондардың екі дүркін чемпионы және бірнеше мәрте күміс жүлдегері болған.

Қазақстан Республикасының марафон бойынша екі дүркін рекордсмені.

== Марапаттары ==
* «Қазақстан Республикасының білім беру ісінің үздігі»;
* «Қазақстан Республикасының Құрметті спорт қайраткері»;
* «Еңбек даңқы» медалі (2017);
* Қазақстан Республикасы Тәуелсіздігінің мерейтойлық медальдары;
* Еңбекшіқазақ ауданының құрметті азаматы;
* Есік қаласының Құрметті тұрғыны.

== Сыртқы сілтемелер ==
* [https://mezet.org/s-yas-t/zh-lykt-r/item/10903-alpys-ermaganbetov-marafonshy-chempiondarga-k-rmet-kozini-tirisinde-korsetilse.html Алпыс Ермағанбетов, марафоншы: «Чемпиондарға құрмет көзінің тірісінде көрсетілсе...»] — «Mezet» ақпараттық порталы, 1 қазан 2021 ж. :contentReference[oaicite:0]{index=0}
* [https://www.youtube.com/watch?v=Dbfy2z9RTiE Алпыс Ермағанбетов туралы бейнематериал] (YouTube)
* [https://www.youtube.com/watch?v=Nfmc86RerU8 Алпыс Ермағанбетов туралы бейнематериал] (YouTube)

[[Санат:1946 жылы туғандар]]
[[Санат:Қазақстан педагогтері]]
[[Санат:Қазақстан спортшылары]]
[[Санат:Жеңіл атлетика жаттықтырушылары]]
[[Санат:Марафоншылар]]
[[Санат:Қарағанды облысында туғандар]]