Жоба:Инкубатор/Ван Чэншу

2021-05-25T04:50:42Z

Yelizada: +Санат:Қытай; +Санат:Қытай ғалымдары; +Санат:Физика (HotCat құралының көмегімен)

{{Тұлға|Есімі=Чэн-Шу Ван Чанг|Шынайы есімі=[[Қытай тілі|қыт.]] 王承书|Сурет атауы=WangChengshu|Туған күні=26 маусым [[1912]]|Қайтыс болған күні=18 маусым [[1994]]|Туған жері=[[Шанхай]] қаласы|Азаматтығы=[[Қытай]]|Ұлты=[[Қытай]]|Мансабы=Ядролық физигі|Жұбайы=Чжан Веню}}
'''Чэн-Шу Ван Чанг''' (Ван Чэншу, [[Ағылшын тілі|ағылш.]] C. S. Wang Chang，[[Қытай_тілі|қыт.]]王承书，[[пінин]] Wáng Chéng Shū；26 маусым [[1912]] - 18 маусым [[1994]])—[[Шанхай]] қаласында дүниеге келген, [[Хубэй провинциясы]]ның Вучанг ауданының тумасы, [[Қытай]]дың ядролық физигі. Ван Чэншу бір кездері Қытай ғылым академиясының қазіргі физика институтының ғылыми қызметкері, машина жасау екінші министрлігінің [[атом]] энергиясы ғылыми-зерттеу институтының ғылыми қызметкері және 605 институт директоры болған.<ref>http://casad.cas.cn/sourcedb_ad_cas/zw2/ysxx/ygysmd/200906/t20090624_1809715.html</ref><br>

== Өмірбаяны ==
[[1912]] жылы 26 маусымда Ван Чэншу [[Шанхай]]да дүниеге келген, бірақ көп ұзамай оның отбасы [[Пекин]]ге көшті. Ван Чэншу бала кезінен әлсіз, көп ауырады. Алтыншы және тоғызыншы сыныптарда ауруға байланысты бір жылдық демалысты екі рет алған.

[[1930]] жылы Ван Ченгшу Яньчин университетінің [[физика]] факультетіне қабылданған 13 студенттерінің ішінде жалғыз [[әйел]] болды<ref>[http://www.kepuchina.cn/person/jcrs/201805/t20180524_631375.shtml](http://www.kepuchina.cn/person/jcrs/201805/t20180524_631375.shtml)</ref>.

[[1934]] жылы Яньчин университетінің [[физика]] факультетінде 13 оқушының тек 4-уі ғана бакалавр дәрежесін алды, ал Ван Чэншу үздік болғандықтан тіпті «Алтын кілт» сыйлығын жеңіп алды. Ван Чэншу Бакалавриатты бітіргеннен кейін Яньчин университеттің [[аспирантура]]сында оқуын жалғастырды.

[[1939]] жылы Ван Чэншу [[Англия]]дан оралған Оңтүстік-Батыс Біріккен университетінің профессоры Чжан Венюге үйленді.Чжан Вэньюдің белсенді қолдауы және Ван Чэншу өзінің күш-жігерімен 1941 жылы [[АҚШ]]-тағы Мичиган Университетінің Balbo стипендиясының алғашқы үйленген әйел иегері атанды.<br>

[[1936]] жылы Ван Чэншу Яньчин университетінің [[физика]] факультетін [[магистр]] дәрежесімен бітірді, жалғасты [[1937]] жылға дейін Яньчин университетінің Физика кафедрасының доценті ретінде жұмыс атқарды.

[[1937]] жылы [[Қытай]]дың [[Жапония]]ға қарсы соғыс басталған кезде Ван Чэншу [[Пекин]]нен көшіп, [[Нанкин]], Вучан, Гуилин, [[Гуйян]] және басқа жерлерде өмір сүреді.

[[1941]] жылдың тамыз айында Ван Чэншу докторлық дәрежесін алу үшін Мичиган университетіне оқуға түсті.

[[1944]] жылы Ван Чэншу Мичиган университетінің [[физика]] факультетін доктор дәрежесімен бітірді.

[[1956]] жылы Ван Чэншу [[Қытай]]ға оралды. [[Қытай]] Ғылым академиясының қазіргі заманғы [[физика]] институтының теориялық зерттеулер кеңсесінде ғылыми қызметкер және Пекин университетінің [[профессор]]ы болды.

[[1958]] жылы, Ван Чэншу теориялық зерттеу үшін атом энергиясы институтының термоядролық синтез зерттеу басқармасына ауыстырылды.

[[1959]] жылы, Ван Чэншу 3 ай бойы тағылымдамадан атом энергиясы кеңестік институтына жіберілді.

[[1960]] жылдың басында [[Кеңес Одағы]] [[Қытай]]дан өз мамандарын шақырды, ал сол кезде [[Қытай]]дың уран изотоптарын бөлуге арналған алғашқы [[газ]] диффузиялық [[зауыт]]ы ауыр жағдайға тап болған. Ван Ченгшу ұлттық мүдделерді бірінші орынға қояды және бұрын-соңды жасап көрмеген уранды изотопты бөлу жұмысын атқарады. Содан кейін У Чжэнкай және Цян Гаоюнмен бірге Ван Чэншу өмірінің соңына дейін үнсіз жұмыс істей бастады. Ондаған жылдар бойы Ван Чэншу көптеген жұмысшылармен, инженерлік қызметкерлермен және ғылыми-зерттеу мамандарымен бірге өте қиын жағдайда өздерінің барлық субсидияларын жинап кітаптар мен кеңсе кеңсе керек-жарақтарын сатып алуға арналған, тіпті Қытай ядролық қоғамының уран изотоптарын бөлу жөніндегі бөлімшесіне сыйға тартты. Одан басқа үш жылдық қиын кезең ішінде кеңсе керек-жарақтарының жетіспеушілігі себебінде Ван Ченгшу өз ақшасын теориялық қызметкерлер үшін көптеген қағаздарға жұмсады. <br>

[[1961]]-[[1965]] жылдары Ван Чэншу [[атом энергиясы]], [[Қытай ғылым академиясы]]ның зерттеуші және уран изотоптарын бөлу [[зертхана]]сының директоры болды.

[[1965]]-[[1978]] жылдары Ван Чэншу солтүстік Қытай 605 институтының ғылыми қызметкері және директоры болды. Одан қоса Екінші машина жасау министрлігінің Үшінші ғылыми-зерттеу институтының ғылыми қызметкері, Революциялық комитет директоры, ірі газ диффузорларының бас конструкторы болған.

[[1978]] жылы Ван Чэншу Ядролық өнеркәсіп министрлігінің ғылыми қызметкері, Ғылым және технологиялар бюросының бас инженері, Ғылым және технология комитетінің министрлігінің Тұрақты комитетінің, және аға кеңесшісі болды<ref>http://www.ep.tsinghua.edu.cn/essay/84/600.html</ref>.

[[1980]] [[Қытай ғылым академиясы]]ның мүшесі болып сайланды<ref>http://casad.cas.cn/sourcedb_ad_cas/zw2/ysxx/ygysmd/200906/t20090624_1809715.html</ref>.

[[1994]] жылы 18 маусымда Ван Чэншу [[Пекин]]де 82 жасында қайтыс болды.

[[Санат:1912 жылы туғандар]]
[[Санат:1994 жылы қайтыс болғандар]]
[[Санат:Әйел]]
[[Санат:Әйел ғалымдар]]
[[Санат:Физика ғылымдары]]
[[Санат:Мичиган]]
[[Санат:Ядролық физика]]
[[Санат:Ғалымдар]]
[[Санат:Қытай]]
[[Санат:Қытай ғалымдары]]
[[Санат:Физика]]

Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Жоба:Инкубатор/Ван Чэншу