Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Қожакөл (көл)

2024-05-24T04:40:47Z

Xufanc:

{{Көл
|Атауы = Қожакөл
|Төл атауы =
|Сурет = Kozhakol 2018-07-07-23 59 Sentinel-2 L2A.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары = 50/55/49/N/69/10/34/E
|CoordScale =
|Теңiз деңгейiнен биіктігі =
|Ұзындығы = 16
|Ені = 7
|Ауданы = 60
|Көлемі =
|Жағалау сызығының ұзындығы =
|Тереңдігі = 2
|Орташа тереңдігі =
|Судың тұздылығы =
|Судың мөлдірлігі =
|Суды жинау ауданы =
|Құятын өзендер =
|Шығатын өзендер =
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Ақмола облысы
|Аудан = Қорғалжын ауданы
|Позициялық карта =
|Позициялық карта 1 = Қазақстан Ақмола облысы
|Ортаққордағы санаты =
}}
{{мағына|Қожакөл}}
'''Қожакөл''' – [[Нұра]] алабындағы көл.

== Географиялық орны ==
[[Ақмола облысы]] [[Қорғалжын ауданы]] жерінде орналасқан. Теңіз кентінен солтүстік-шығысқа қарай 25 км жерде.

== Гидрографикасы ==
Ауданы 60 км2, ұзыңдығы 16 км, ені 6-7 км-ге жетеді. Жағалауы көбіне жайпақ, шығысы ғана тік, жарлауытты (2 – 3 метр). Тереңдігі 2-3 м жетеді. Суы ащы. Көл төңірегі егіндік, біраз бөлігі жайылым үшін пайдаланылады.<ref>Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қорғалжын ауданы көлдері]]
[[Санат:Нұра су алабы]]

Әбілжаппас

2024-05-02T16:12:16Z

Xufanc:

[[Сурет:Meshkeisor 2019-10-05-23 59 Sentinel-2 L2A.jpg|thumb|right|300px|]]
'''Әбілжаппас ''' – [[Мешкейсор]] көлінен солтүстік-шығысқа қарай 10 км жердегі [[қыстау]]. [[Ұлытау облысы]] [[Ұлытау ауданы]]нда орналасқан. Жанында Түгел, Көктал қыстаулары бар. Солтүстігінен Қарасу өзені ағып өтеді. Сұрғылт қоңыр топырағында бетеге, селеу, боз, жусан, т.б. өсімдіктер өседі.

==Дереккөздер==
*[[Қазақ энциклопедиясы]]

{{wikify}}

[[Санат:Қыстаулар]]
[[Санат:Қарағанды облысы географиясы]]

{{stub}}

Тебез

2024-02-15T15:12:47Z

Xufanc: /* Жағалау сипаты */

{{Көл
|Атауы = Тебез
|Төл атауы =
|Сурет = Tebez 2023-04-11-23 59 Sentinel-2 L2A.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары = 48/12/31/N/59/40/42/E
|CoordScale =
|Теңiз деңгейiнен биіктігі = 167,6
|Ұзындығы = 3,4
|Ені = 2
|Ауданы = 10
|Көлемі =
|Жағалау сызығының ұзындығы = 13
|Тереңдігі =
|Орташа тереңдігі =
|Судың тұздылығы =
|Судың мөлдірлігі =
|Суды жинау ауданы =
|Құятын өзендер =
|Шығатын өзендер =
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Ақтөбе облысы
|Аудан = Шалқар ауданы
|Позициялық карта = Қазақстан
|Позициялық карта 1 = Қазақстан Ақтөбе облысы
|Ортаққордағы санаты =
}}
'''Тебез''' – [[Ырғыз]] алабындағы ағынсыз көл.

== Географиялық орны ==
[[Ақтөбе облысы]]ның [[Шалқар ауданы]] жерінде, Талдықұм ауылынан батысқа қарай 7 км жерде.

== Гидрографикасы ==
Ауданы 10,0 км2. Ұзындығы 3,4 км, ені 2 км, жағалауының ұзындығы 13,0 км. Көл теңіз деңгейінен 167,6 м биіктікте жатыр.

== Жағалау сипаты ==
Жағалауы ашық, жайпақ. Онда сортаңды шөп өскен. Батысында Тебезге көктем, күз айларында [[Болғасын]] өзені құяды. Суы ащы, көктемде тек мал суаруға жарамды. Күзге қарай судың тұздылығы күрт артады. Жағалауы жайылымға пайдаланылады.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Шалқар ауданы көлдері]]
[[Санат:Ырғыз су алабы]]

Қаракөл (көл, Шалқар ауданы)

2024-02-14T16:20:18Z

Xufanc:

{{Көл
|Атауы = Қаракөл
|Төл атауы =
|Сурет = Karakol, Shalkar District 2023-03-15-23 59 Sentinel-2 L2A.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары = 48/5/45/N/59/31/20/E
|CoordScale =
|Теңiз деңгейiнен биіктігі =
|Ұзындығы = 7
|Ені = 2
|Ауданы = 10
|Көлемі =
|Жағалау сызығының ұзындығы =
|Тереңдігі =
|Орташа тереңдігі =
|Судың тұздылығы =
|Судың мөлдірлігі =
|Суды жинау ауданы =
|Құятын өзендер =
|Шығатын өзендер =
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Ақтөбе облысы
|Аудан = Шалқар ауданы
|Позициялық карта =
|Позициялық карта 1 = Қазақстан Ақтөбе облысы
|Ортаққордағы санаты =
}}
{{мағына|Қаракөл}}
'''Қаракөл''' – [[Ырғыз]] алабындағы тұйық көл.

== Географиялық орны ==
[[Ақтөбе облысы]] [[Шалқар ауданы]] жерінде, [[Болғасын]] өзенінің сағасынан оңтүстік-батыста 16 км жерде орналасқан.

== Гидрографикасы ==
Аумағы 10 км2, ұзындығы 7 км, енді жері 2 км-ге жетеді. Жағалауы жайпақ, батысы батпақты. Көлде үлкенді-кішілі 6 арал бар. Суы тұзды. Көл деңгейі қар суымен толысады. Атырабы – жайылым.<ref>АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Шалқар ауданы көлдері]]
[[Санат:Ырғыз су алабы]]

Жамантұз (Ақтөбе облысы)

2024-02-11T11:19:01Z

Xufanc:

{{Көл
|Атауы = Жамантұз
|Төл атауы =
|Сурет = Zhamantuz, Shalkar District 2018-04-15-23 59 Sentinel-2 L2A True color.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары = 48.021197/59.526107
|CoordScale =
|Теңiз деңгейiнен биіктігі = 178,7
|Ұзындығы = 3
|Ені = 2
|Ауданы = 5
|Көлемі =
|Жағалау сызығының ұзындығы = 10,5
|Тереңдігі =
|Орташа тереңдігі =
|Судың тұздылығы =
|Судың мөлдірлігі =
|Суды жинау ауданы =
|Құятын өзендер =
|Шығатын өзендер =
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Ақтөбе облысы
|Аудан = Шалқар ауданы
|Позициялық карта =
|Позициялық карта 1 =
|Ортаққордағы санаты =
}}
'''Жамантұз''' — [[Шалқар (Ақтөбе облысы)|Шалқар көлі]] алабындағы тұйық көл.

== Географиялық орны ==
[[Ақтөбе облысы]] [[Шалқар ауданы]] [[Шалқар (қала)|Шалқар]] қаласынан солтүстік-батысқа қарай 22 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен 178,7 м биіктікте.

== Гидрографикасы ==
Аумағы 5 км2, ұзындығы 3 км, енді жері 2 км, жағалауының ұзындығы 10,5 км. [[Қар]] және [[Жер асты суы|жер асты сулары]]мен толысады. Суының ең жоғарғы деңгейі [[сәуір]]де, төмендегісі [[қазан]] айында байқалады. Кей жылдары тартылып қалады. Суы тұзды, сілтілі, кермек.

== Жағалау сипаты ==
Жағалауы жайпақ келген. Солтүстік-батыстан [[Тебез]] көліне құятын Балғасын өзені ағып өтеді. Жағалауында сор өсімдіктері өседі. Оңтүстік-батысынан Шалқар – [[Ақтөбе]] темір жолы өтеді.‎

[[Санат:Шалқар ауданы көлдері]]
[[Санат:Шалқар су алабы]]

Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы көлдері

2024-01-25T07:03:54Z

Xufanc: Жаңа бетте: Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы географиясы‎ Санат:Солтүстік Қазақстан облысы көлдері

[[Санат:Ғабит Мүсірепов ауданы географиясы‎]]
[[Санат:Солтүстік Қазақстан облысы көлдері]]

Шошқалы (көл)

2024-01-14T16:09:15Z

Xufanc:

{{Көл
|Атауы = Шошқалы
|Төл атауы =
|Сурет = Lake Shoshkaly 2023-06-03 Sentinel-2 L2A True color.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары = 52/23/3/N/70/51/10/E
|CoordScale =
|Теңiз деңгейiнен биіктігі = 311,9
|Ұзындығы = 6,9
|Ені = 4,1
|Ауданы = 22,08
|Көлемі =
|Жағалау сызығының ұзындығы =
|Тереңдігі = 2,2
|Орташа тереңдігі = 1,5
|Судың тұздылығы =
|Судың мөлдірлігі =
|Суды жинау ауданы = 352
|Құятын өзендер =
|Шығатын өзендер =
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Ақмола облысы
|Аудан = Ақкөл ауданы/Біржан сал ауданы
|Позициялық карта = Қазақстан
|Позициялық карта 1 = Қазақстан Ақмола облысы
|Ортаққордағы санаты =
}}
{{мағына|Шошқалы}}
'''Шошқалы''' – [[Ақмола облысы]]ның [[Ақкөл ауданы|Ақкөл]], [[Біржан сал ауданы|Біржан сал]] аудандары аумағындағы ағынсыз көл. [[Баймырза (Ақмола облысы)|Баймырза]] ауылынан оңтүстік-шығыста 6 км жерде орналасқан. Теңіз деңгейінен биіктігі 311,9 м.

== Гидрографикасы ==
Ауданы 22,08 км2, ұзындығы 6,9 км, енді жері 4,1 км, орта тереңдігі 1,5 м, ең терең жері 2,2 м, су жиналатын алабы 352,0 км2. Түбі жайпақ, лайлы, қалыңдығы 0,6 – 0,8 м. Жағасы солтүстік, солтүстік-батыс бөліктерінде жатық, қалған бөліктері тік жарлы, биіктігі 4,5 – 8 м. Көктемде тасып, жазда сабасына түседі, қыста түбіне дейін қатады. Суының минералдылығы көктемде 800 – 1000 мг/л-ден, жазда 1,5 – 2,0 г/л-ге, қыста қатпаған кезде 3 – 5 г/л-ге дейін өзгереді.

== Жер бедері ==
Алабы белесті жазық, батыс, оңтүстік-батысында ұсақ төбелі. Орталық бөлігі өсімдіктерден таза, ені 0,2 – 0,5 км жағалаулық бөлігін қамыс жайлаған. Суын шаруашылықта пайдаланады.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ақкөл ауданы көлдері]]
[[Санат:Біржан сал ауданы көлдері]]

Итемген

2024-01-14T16:04:31Z

Xufanc:

{{Көл
|Атауы = Итемген
|Төл атауы =
|Сурет = Lake Itemgen 2023-06-03 Sentinel-2 L2A True color.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары = 52/21/39/N/71/6/18/E
|CoordScale =
|Теңiз деңгейiнен биіктігі = 294,6
|Ұзындығы = 11,5
|Ені = 7,4
|Ауданы = 57,4
|Көлемі = 57 млн.
|Жағалау сызығының ұзындығы = 40,3
|Тереңдігі = 3,5
|Орташа тереңдігі = 1
|Судың тұздылығы =
|Судың мөлдірлігі =
|Суды жинау ауданы = 1150
|Құятын өзендер = Ақсуат (өзен)
|Шығатын өзендер =
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Ақмола облысы
|Аудан = Ақкөл ауданы
|Позициялық карта = Қазақстан
|Позициялық карта 1 = Қазақстан Ақмола облысы
|Ортаққордағы санаты =
}}
'''Итемген''' – [[Ақмола облысы]] [[Ақкөл ауданы]]ндағы тұйық көл. Теңіз деңгейінен 294,6 метр биіктікте жатыр.

== Гидрографикасы ==
Аумағы 57,4 км2, ұзындығы 11,5 км, енді жері 7,4 км. Жағасының ұзындығы 40,3 км, орташа тереңділігі 1 м (ең терең жері 3,5 м). Су көлемі 57 млн. м3, су жиналатын алабы 1150 км2. Түбі тегіс, тұнба, лайлы. Оңтүстік жағасы жайпақ, батысы тік жарлы келген. Көлге [[Ақсуат (өзен)|Ақсуат]] өзені кұяды. Негізінен жауын-шашын суымен толысады. Жоғары деңгейі [[сәуір]]де, төменгісі [[қыркүйек]] айында байқалады. Қуаң ([[1931 жыл|1931]] –[[1933 жыл|1933]], [[1940 жыл|1940]], т.б.) жылдары тартылып та қалған. Кейін шарасы қайта суға толған.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IV том</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ақкөл ауданы көлдері]]

{{stub}}

Жусандала (дала)

2023-12-30T16:32:56Z

Xufanc:

{{Дала
|Атауы = Жусандала
|Шынайы атауы =
|Сурет = Zhambyl District, Kazakhstan - panoramio.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары = 44.340513/N/74.970192/E
|CoordScale = 500000
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Алматы облысы/Жамбыл облысы
|Теңiз деңгейiнен биіктігі = 400, 500
|Ұзындығы = 130
|Ені =
|Ауданы =
|Өзендер = Ақсүйек (өзен)/Күйеліқара/Ботабұрым/Жалпақши/Тесік (өзен)/Жыңғылды (өзен)/Қопалы
|Көлдер =
|Орташа жылдық температурасы =
|Қаңтардағы орт. температура = –7
|Шілдедегі орт. температура = 25
|Жауын-шашын = 250
|Ортаққордағы санаты =
|Позициялық карта = Қазақстан Алматы облысы
|Позициялық карта 1 = Қазақстан Жамбыл облысы
}}
{{мағына|Жусандала}}
'''Жусандала''' – [[Шу-Іле таулары]] мен [[Тауқұм (құм, Жамбыл ауданы)|Тауқұм]] құмды алқабы аралығындағы жазық дала.

== Географиялық орны ==
[[Алматы облысы]] [[Балқаш ауданы|Балқаш]] және [[Жамбыл облысы]] [[Мойынқұм ауданы|Мойынқұм]] аудандары аумағында.

== Жер бедері, геологиялық құрылымы ==
Дала Шу-Іле тауларының солтүстік-шығысын бойлай 130 км-ге созылған. Абсолюттік биіктігі 400 – 500 м. Жер бедеріне жазда кеуіп қалатын арналар және сай-жыралармен тілімделген тау алдының делювийлі-пролювийлі жазығы тән. Ол антропоген кезеңінің малтатасты-қиыршықтасты және саз-құмдақты шөгінділерінен түзілген.

== Климаты ==
Климаты континенттік. Қаңтардың орташа температурасы –7°С, шілдеде 25°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 250 мм. Жусанды жазда кеуіп қалатын [[Ақсүйек (өзен)|Ақсүйек]], Күйеліқара, Ботабұрым, [[Жалпақши]], Тесік, [[Жыңғылды (өзен)|Жыңғылды]] және Қопалы өзендері кесіп өтіп, Тауқұмға сіңіп кетеді. Сай-жыраларда бұлақтар кездеседі.

==Топырағы мен өсімдігі ==
Топырағы сұр, сұр қоңыр, сортаңды және шалғынды-құмдақты. Онда сұр жусан басым қылқан боз, күйреуік, баялыш, қоңырбас, өлеңшөп, арпабас өседі. Анда-санда сексеуіл шоғырлары кездеседі. Жусанда бірнеше елді мекендер (Айдарлы, Көлшеңгел, Тоғыз, Ақсүйек) орналасқан. Жусан арқылы [[Алматы]] – [[Астана]] автомобиль магистралі өтеді.<ref name="source1">"[[Қазақ энциклопедиясы]]"</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қазақстан далалары]]
[[Санат:Алматы облысы географиясы]]
[[Санат:Жамбыл облысы географиясы]]

Шолақшалқар

2023-03-22T16:26:28Z

Xufanc:

{{Көл
|Атауы = Шолақшалқар
|Төл атауы =
|Сурет = Sholakshalkar 2018-10-05-23 59 Sentinel-2 L2A.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары = 50/32/50/N/69/50/8/E
|CoordScale =
|Теңiз деңгейiнен биіктігі =
|Ұзындығы =
|Ені =
|Ауданы = 58,1
|Көлемі =
|Жағалау сызығының ұзындығы =
|Тереңдігі =
|Орташа тереңдігі =
|Судың тұздылығы =
|Судың мөлдірлігі =
|Суды жинау ауданы =
|Құятын өзендер =
|Шығатын өзендер =
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Ақмола облысы
|Аудан = Қорғалжын ауданы
|Позициялық карта = Қазақстан
|Позициялық карта 1 = Қазақстан Ақмола облысы
|Ортаққордағы санаты =
}}
'''Шолақшалқар''' – [[Нұра]] өзеннің алабындағы ағынды көл.

== Географиялық орны ==
[[Ақмола облысы]]ның [[Қорғалжын ауданы]]нда орналасқан. Ауданы 58,1 км 2. Қорғалжын ойысының арналық қазаншұңқырында. Аңғары жазық, түйетайлы, батпақты, жағасы тік, кемерленген, жарлауытты. Көлді Нұра өзені жарып ағады. Жауын-шашын суымен толығады. Суы мол жылдары көл шарасынан асып жайылып, маңайындағы көлдерге ұласады. Суы тұщы. Балыққа бай, [[Мөңке балық|мөңке]], [[шортан]], шабақ, [[аққайран]], [[сазан]] мекендейді.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, IX том</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Қорғалжын ауданы көлдері]]
[[Санат:Нұра су алабы көлдері]]

Қаракөл (көл, Ырғыз ауданы)

2023-03-13T16:34:06Z

Xufanc:

{{Көл
|Атауы = Қаракөл
|Төл атауы =
|Сурет = Karakol 2018-11-10-23 59 Sentinel-2 L2A.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары = 48/1/20/N/62/54/18/E
|CoordScale =
|Теңiз деңгейiнен биіктігі = 51,2
|Ұзындығы = 3,9
|Ені = 2,2
|Ауданы = 4,7
|Көлемі =
|Жағалау сызығының ұзындығы = 15,5
|Тереңдігі =
|Орташа тереңдігі =
|Судың тұздылығы =
|Судың мөлдірлігі =
|Суды жинау ауданы =
|Құятын өзендер =
|Шығатын өзендер =
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Ақтөбе облысы
|Аудан = Ырғыз ауданы
|Позициялық карта = Қазақстан
|Позициялық карта 1 = Қазақстан Ақтөбе облысы
|Ортаққордағы санаты =
}}
{{мағына|Қаракөл}}
'''Қаракөл''' – [[Торғай (өзен, Шалқартеңіз алабы)|Торғай]] алабындағы көл.

== Географиялық орны ==
[[Ақтөбе облысы]] [[Ырғыз ауданы]] [[Жайсаңбай]] ауылының оңтүстік-шығысында, [[Шалқартеңіз]] сорының оңтүстігінде орналасқан. Көл теңіз деңгейінен 51,2 м биіктікте жатыр.

== Гидрографикасы ==
Аумағы 4,7 км2, ұзындығы 3,9 км, енді жері 2,2 км, жағалау бойының ұзындығы 15,5 км.

== Жағалау сипаты ==
Қаракөлдің шығысында [[Құрдым]] көлі жатыр. Көл жағалауында [[қамыс]], [[құрақ]] өскен. Көл табаны тегіс, лайлы. Суы жаз айларында тұзды, кермекті болады. Мал суаруға жарамды. Алабы – жайылым.<ref>АТАМЕКЕН: Географиялық энциклопедия. / Бас ред. Б.Ө.Жақып. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясы», 2011. – 648 бет. ISBN 9965-893-70-5</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ырғыз ауданы көлдері]]
[[Санат:Торғай су алабы]]

Құрдым

2023-03-13T16:33:13Z

Xufanc:

{{Көл
|Атауы = Құрдым
|Төл атауы =
|Сурет = Kurdym 2019-05-09-23 59 Sentinel-2 L2A True color.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары = 47/58/46/N/62/58/35/E
|CoordScale =
|Теңiз деңгейiнен биіктігі =
|Ұзындығы = 22,6
|Ені = 10,9
|Ауданы = 23,0-30,0
|Көлемі =
|Жағалау сызығының ұзындығы =
|Тереңдігі = 1,6
|Орташа тереңдігі =
|Судың тұздылығы =
|Судың мөлдірлігі =
|Суды жинау ауданы =
|Құятын өзендер =
|Шығатын өзендер =
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Ақтөбе облысы
|Аудан = Ырғыз ауданы
|Позициялық карта =
|Позициялық карта 1 =
|Ортаққордағы санаты =
}}
'''Құрдым''' — [[Ырғыз]] алабындағы тұйық көл.

== Географиялық орны ==
[[Ақтөбе облысы]] [[Ырғыз ауданы]] жерінде орналасқан.

== Гидрографикасы ==
Ауданы 23,0-30,0 км2, ұзындығы 22,6 км, ені 10,9 км, тереңдігі 1,6 м.

== Жағалау сипаты ==
Жағалауы жайпақ, батпақты келеді. Суы тұзды, ішуге жарамсыз. [[Тамыз]] айында тартылған көлдің таяз жері тұзды сорға айналады. Алабында шөлейттік өсімдіктер өседі.<ref>Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ырғыз ауданы көлдері]]
[[Санат:Ырғыз су алабы]]

Теріскенеспе

2023-03-13T03:48:32Z

Xufanc:

{{Өзен
|атауы = Теріскенеспе өзен
|шынайы атауы =
|сурет =
|сурет ені =
|сурет атауы =
|карта =
|карта ені =
|карта атауы =
|ұзындығы = 115
|су алабының ауданы = 4170
|су алабы = [[Шалқартеңіз]] алабы
|өзендердің су алабы =
|су шығыны =
|өлшеу орны =
|бастауы = [[Жыландытөбе]] тауының батыс етегіндегі бұлақтар
|бастауының орны =
|бастауының биіктігі =
|s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec =
|s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec =
|сағасы = Еспе сорына сіңіп кетеді
|сағасының орны =
|сағасының биіктігі =
|m_lat_dir = |m_lat_deg = 46|m_lat_min =03 |m_lat_sec = 20
|m_lon_dir = |m_lon_deg = 66|m_lon_min =01 |m_lon_sec = 47
|еңістігі =
|ел = {{KZ}}
|аймақ =[[Ұлытау облысы]] [[Ұлытау ауданы|Ұлытау]], [[Ақтөбе облысы]] [[Шалқар ауданы|Шалқар]] аудандары
|ортаққордағы санаты =
}}

'''Теріскенеспе''' – Шалқартеңіз алабындағы өзен.

==Географиялық орны ==
[[Ұлытау облысы]] [[Ұлытау ауданы|Ұлытау]] және [[Ақтөбе облысы]] [[Шалқар ауданы|Шалқар]] аудандары жерімен ағады. Ұзындығы 115 км, су жиналатын алабы 4170 км2.

==Бастауы ==
Бастауын Ұлытау ауданындағы [[Жыландытөбе]] тауының батыс етегіндегі бұлақтардан алып, Еспе сорына сіңіп кетеді.

== Гидрологиясы ==
Ірі салалары - Қарасу, Ақсай, Тереңсай, Еспесай. Аңғары - сазды жазық дала. [[Қар]], [[Атмосфералық жауын-шашын|жауын-шашын]] суынан толысады. Көктемде тасиды, жазда иірім қарасуларға бөлінеді. Жауын-шашын тапшы жылдары арнасы кеуіп қалады. Жылдың орташа су шығыны секундына 0,66 м3. Суымен мал суарылады. Алқабы мал жайылымы.<ref>Қарағанды. Қарағанды облысы: Энциклопедия. - Алматы: Атамұра, 2006. ІSBN 9965-34-515-5</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ұлытау ауданы өзендері]]
[[Санат:Шалқар ауданы өзендері]]

Телқара

2023-03-13T03:48:12Z

Xufanc:

{{Өзен
|атауы = Телқара өзені
|шынайы атауы =
|сурет =
|сурет ені =
|сурет атауы =
|карта =
|карта ені =
|карта атауы =
|ұзындығы =100
|су алабының ауданы = 1400
|су алабы = [[Шалқартеңіз]] алабы
|өзендердің су алабы =
|су шығыны =
|өлшеу орны =
|бастауы = [[Ырғыз ]] өзені
|бастауының орны =
|бастауының биіктігі =
|s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec =
|s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec =
|сағасы = [[Торғай (өзен, Шалқартеңіз алабы)|Торғай]] өзені
|сағасының орны =
|сағасының биіктігі =
|m_lat_dir = |m_lat_deg = 48|m_lat_min = 52|m_lat_sec = 19
|m_lon_dir = |m_lon_deg = 62|m_lon_min = 18|m_lon_sec = 18
|еңістігі =
|ел = {{KZ}}
|аймақ =[[Ақтөбе облысы]] [[Ырғыз ауданы]]
|ортаққордағы санаты =
}}

'''Телқара''' – Шалқартеңіз алабындағы өзен.

==Географиялық орны ==
[[Ақтөбе облысы]] [[Ырғыз ауданы]] жерімен ағады. Ұзындығы 100 км. Су жиналатын алабының аумағы 1400 км².

==Бастауы ==
[[Ырғыз ]] өзені тұсынан басталып, [[Торғай (өзен, Шалқартеңіз алабы)|Торғай]] өзеніне құяды.

== Гидрологиясы ==
Аңғары кең, беткейі түйетайлы. [[Атмосфералық жауын-шашын|Жауын-шашын]] суымен толығады. Басты салалары – [[Жаман Телқара]], Жақсы Телқара. Көп жылдық орташа су ағымы 0,14 м³/с. Жайылмасы шабындыққа пайдаланылады.
<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ырғыз ауданы өзендері]]
[[Санат:Торғай су алабы]]

Тегене (өзен)

2023-03-13T03:46:59Z

Xufanc:

{{Өзен
|атауы = Тегене өзені
|шынайы атауы =
|сурет =
|сурет ені =
|сурет атауы =
|карта =
|карта ені =
|карта атауы =
|ұзындығы = 117
|су алабының ауданы = 2530
|су алабы = [[Шалқартеңіз]] алабы
|өзендердің су алабы =
|су шығыны =
|өлшеу орны =
|бастауы = [[Сарыапанқұм]] құмды алабы аралығындағы бұлақтар
|бастауының орны =
|бастауының биіктігі =
|s_lat_dir = |s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec =
|s_lon_dir = |s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec =
|сағасы = Шалқартеңіз
|сағасының орны =
|сағасының биіктігі =
|m_lat_dir = |m_lat_deg = 48|m_lat_min =17 |m_lat_sec =47
|m_lon_dir = |m_lon_deg = 63|m_lon_min =24 |m_lon_sec =05
|еңістігі =
|ел = {{KZ}}
|аймақ =[[Ақтөбе облысы|Ақтөбе]], [[Ұлытау облысы|Ұлытау]] облыстары
|ортаққордағы санаты =
}}

'''Тегене''' – Шалқартеңіз алабындағы өзен.

==Географиялық орны ==
[[Ақтөбе облысы|Ақтөбе]] мен [[Ұлытау облысы|Ұлытау]] облыстары жерімен ағады. Ұзындығы 117 км, су жиналатын алабы 2530 км2.

==Бастауы ==
Машай кемері мен [[Сарыапанқұм]] құмды алабы аралығындағы бұлақтардан басталып, Шалқартеңіз сорына жетпей тартылып қалады.

== Гидрологиясы ==
[[Қар]] суымен толығады. Көктемде ғана ағыны болады. Жылдық орташа су ағымы 0,16 м2/с, мал суаруға пайдаланылады.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық энциклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ұлытау ауданы өзендері]]
[[Санат:Ырғыз ауданы өзендері]]
[[Санат:Шалқар су алабы]]

Тұзды (көл)

2023-02-24T06:58:56Z

Xufanc:

{{Көл
|Атауы = Тұзды
|Төл атауы =
|Сурет = Tuzdy 2018-04-06-23 59 Sentinel-2 L2A.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары = 49/37/3/N/52/18/22/E
|CoordScale =
|Теңiз деңгейiнен биіктігі =
|Ұзындығы = 15
|Ені = 1,4
|Ауданы = 22,0
|Көлемі =
|Жағалау сызығының ұзындығы = 28
|Тереңдігі =
|Орташа тереңдігі =
|Судың тұздылығы =
|Судың мөлдірлігі =
|Суды жинау ауданы =
|Құятын өзендер =
|Шығатын өзендер =
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Батыс Қазақстан облысы
|Аудан = Ақжайық ауданы
|Позициялық карта =
|Позициялық карта 1 = Қазақстан Батыс Қазақстан облысы
|Ортаққордағы санаты =
}}
'''Тұзды''' – [[Өлеңті (өзен, Жайық алабы)|Өлеңті]] алабындағы тұзды көл.

== Географиялық орны ==
[[Батыс Қазақстан облысы]] [[Ақжайық ауданы]]нда, [[Базартөбе]] ауылынан солтүстік шығысқа қарай 40 км жерде.

== Гидрографикасы ==
Аумағы 22,0 км2, ұзындығы 15 км, ені 1,4 км, жағалау сызығының ұзындығы 28 км. Көл жағалауы жазық, оңтүстік-шығысы сор. [[Атмосфералық жауын-шашын|Жауын-шашын]] және [[Жер асты суы|жер асты сулары]]мен толығады. Солтүстігіне шағын Жыланды өзені құяды. Жаз айларында бірнеше шағын көлшіктерге бөлініп қалады, кейде түбіне дейін құрғайды. Су мол жылдары айналасындағы көлдермен бірігіп кетеді. Алабы – шабындық.<ref>«Қазақстан»: Ұлттық эницклопедия / Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы «[[Қазақ энциклопедиясы]]» Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9, VIII том</ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Ақжайық ауданы көлдері]]
[[Санат:Өлеңті су алабы]]

Қошқарата (көл)

2022-11-21T04:20:17Z

Xufanc:

{{Көл
|Атауы = Қошқарата
|Төл атауы =
|Сурет = ISS044-E-8256 - View of Lake Koshkar-Ata.jpg
|Сурет тақырыбы =
|Координаттары =
|CoordScale =
|Теңiз деңгейiнен биіктігі =
|Ұзындығы =
|Ені =
|Ауданы = 65
|Көлемі =
|Жағалау сызығының ұзындығы =
|Тереңдігі =
|Орташа тереңдігі =
|Судың тұздылығы =
|Судың мөлдірлігі =
|Суды жинау ауданы =
|Құятын өзендер =
|Шығатын өзендер =
|Ел = Қазақстан
|Аймақ = Ақтөбе облысы
|Аудан = Шалқар ауданы
|Позициялық карта =
|Позициялық карта 1 =
|Ортаққордағы санаты =
}}
'''Қошқарата''' – [[Үлкен Борсық]] құмының батысындағы көл.

== Географиялық орны ==
[[Ақтөбе облысы]] [[Шалқар ауданы]], Көкала қыстағының батыс жағында орналасқан.

== Гидрографикасы ==
Ауданы 65,0 км2. Көлге көктемде қар суымен толығатын [[Кендірлі]] өзені құяды. Жазда кеуіп, сор болып жатады. Төңірегі – жайылым.

[[Санат:Шалқар ауданы көлдері]]

{{stub}}