https://kk.encyclopedia.kz/api.php?action=feedcontributions&feedformat=atom&user=The+man+of+wiki 2026-09-07T23:48:38Z Қатысушы үлестері MediaWiki 1.23.3 https://kk.encyclopedia.kz/index.php/%D0%9C%D0%B0%D0%BB%D2%93%D0%B0_%D0%B4%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%8B%D2%A3_%D0%BC%D2%B1%D2%A3%D1%8B_%D0%B6%D0%BE%D2%9B_%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B4%D0%B0%D0%BD_%D0%B1%D0%B0%D1%81%D2%9B%D0%B0... 2021-01-16T05:57:23Z

<p>The man of wiki: орфографиялық қателер өзгертілді</p> <hr /> <div>'''«Малға достың мұңы жоқ малдан басқа...»''' - [[Абай]]дың [[1896]] жылғы жазған өлеңі. <br /> ==Өлеңнін сипаттамасы==<br /> Әрқайсысы 4 тармақтан тұратын 4 шумақ. <br /> Шығармаларындағы басты өзекті тақырып - [[адамгершілік]], ар, [[намыс]] мәселесі, сын семсерін сұққан жері - ынсапсыз байлық, өлшеусіз өрескел билік десек, Абай бұл өлеңінде қалтқысыз көңілмен халық мүддесін көздейтін демократтық биік деңгейге кетөріліп, қоғамдық мазмұны аса маңызды шындықтың бет пердесін ашып береді.<br /> <br /> Ақын бұдан бұрынғы сынында ар-ұяттан бөзген, тойымсыз би-болыстарды қанша айыптаса да, ара кідік олардың ішінде де тәуірлері бар, әр нәрсе адамына қарай деген пікірдің ұштығын шығарып қоятын <br /> (Мысалы, '''«Бай сейілді...»''' өлеңінде).<br /> <br /> Бұл ақын өмірінің белгілі бір кезеңіне ғана тән кемшілік екенін осы туындысы айқын дәлелдейді. Абай енді оларды '''«жақсы», «жаман»''' деп бөліп жармай, өз заманыңдағы барша би-болыстарға, байларға арылмастай үкім айтады. Мал жиған адамның дүниеқоңыз, қүнсыздығын барынша уытты тілмен, өлтіре ешкерелейді. Байлықтың ондайларға бос күпіл, қайырусыз билік үшін ғана керек екенін ашық айтып, имандылықтан, мейірім-сауаптан ада қалған жандарға жиіркенішін білдіреді. Олар өздері шошқа болған соң, басқа адамдар ит болып көрінетінін ескертеді.<br /> <br /> Ақын өз жұртына жаудай тиіп отырған, қоғам денесіндегі осынау жұқпалы дертті шеней отырып, оған қарсы қоятын, мерөзді сылып тастайтын күшті де атайды. Ол - адал еңбек, ащы тер. Аштан өлсеңде арыңды сатпа деп, адалдыққа, адамгершілікке шақырады.<br /> <br /> Абай адамдардың асыл қасиеті байлықта, билікте емес, үш-ақ нәрсе: <br /> ''«ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек»'' деп біледі.<br /> <br /> Еңбек, сана, мейірім. Бұл - Абайға дейінгі қазақ ақындары осынша өткір, уытты тілмен барынша ашынып айта қоймаған тұжырым.<br /> <br /> Туынды 11 буынды қара өлең ұйқасымен жазылған. Алғаш рет [[1959]] жылы [[Санкт-Петербург]]те жарық көрген''' «Қазақ ақыны Абай Құнанбай ұғылының өлеңі»''' деген жинақта жарияланды. Шығарма ешқандай тек стол. өзгеріске ұшырамаған.<br /> Өлең [[Қарақалпақ тілі|қарақалпақ]], [[Орыс тілі|орыс]], [[Ұйғырлар|ұйғыр]] т.б. тілдерге аударылған. &lt;ref&gt;Абай. Энциклопедия. – Алматы: «Қазақ энциклопедиясының» Бас редакциясы, «Атамұра» баспасы, ISBN 5-7667-2949-9&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Өлең ==<br /> Малға достың мұңы жоқ малдан басқа,<br /> <br /> Аларында шара жоқ алдамасқа.<br /> <br /> Табысына табынып, қалтаң қағып,<br /> <br /> Тойғанынан қалғанын берсе алашқа.<br /> <br /> <br /> Мал жияды мақтанын білдірмекке,<br /> <br /> Көзге шұқып, малменен күйдірмекке.<br /> <br /> Өзі шошқа, өзгені ит деп ойлар,<br /> <br /> Сорпа сумен, сүйекпен сүйдірмекке.<br /> <br /> <br /> Ақылды деп, арлы деп, ақпейіл деп<br /> <br /> Мақтамайды ешкімді бұл күнде көп.<br /> <br /> Осы күнде мал қайда, боқ ішінде,<br /> <br /> Алтын алсаң, береді боғынан жеп.<br /> <br /> <br /> Осыны оқып, ойлай бер, болсаң зерек.<br /> <br /> Еңбекті сат, ар сатып неге керек?<br /> <br /> Үш ақ нәрсе адамның қасиеті:<br /> <br /> Ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек.&lt;ref&gt;https://bilim-all.kz/olen/529-Malga-dostyn-muny-zhoq-maldan-basqa&lt;/ref&gt;<br /> <br /> == Дереккөздер ==<br /> {{дереккөздер}}<br /> <br /> {{wikify}}<br /> {{Суретсіз мақала}}<br /> <br /> [[Санат:Абай энциклопедиясы]]<br /> <br /> {{stub}}</div>

The man of wiki