Қазақ Энциклопедиясы - Қатысушы үлестері [kk-kz]

Бағдад шарты

2017-04-20T16:53:15Z

Poti Berik:

{{Ұйым
|атауы = Орталық келісім ұйымы
|background_color = 
|атау түсі = 
|логотип = Flag of CENTO.svg
|image_border =
|size = 
|alt = CENTO flag
|caption = CENTO's flag
|карта1 = Cento zoom.svg
|msize =
|malt =
|анықтама = Орталық келісім ұйымы мүшелері жасылмен көрсетілген
|abbreviation = CENTO
|motto =
|formation = 1955
|extinction = 1979
|type = [[Intergovernmental organization|intergovernmental]] [[military alliance]]
|status = 
|purpose = 
|headquarters = [[Ankara]]
|location =
|coords = 
|region_served = [[Middle East]] and [[Europe]]
|membership = {{Collapsible list|title=5 states|{{flag|Iran|1964}}|{{flag|Iraq|1924}}|{{flag|Pakistan}}|{{flag|Turkey}}|{{flag|United Kingdom}}}}
|language = 
|leader_title = 
|leader_name = 
|main_organ = 
|parent_organization = 
|affiliations = 
|num_staff =
|num_volunteers =
|budget =
|website =
|remarks =
}}
'''Бағдад шарты''' – «Орта Шығыс қорғаныс ұйымы» ({{lang-en|Central Treaty Organization, CENTO}}) деп (1955 ж. 24 ақпан – 1979 ж.<ref>[https://web.archive.org/web/20071009203740/http://www.iranica.com/newsite/articles/v5f3/v5f3a003.html Central Treaty Organization (CENTO)] entry in [[Encyclopaedia Iranica]])</ref>)
аталған Таяу және Орта Шығыстағы, құрамында Ұлыбритания, Түркия, Ирак (1959 ж. наурызға дейін), Иран, Пәкістан елдері болған соғыс одағы. АҚШ ресми түрде Бағдад шартына қосылмаса да, 1957 жылдары оның соғыс, экономикалық комитеттерінің жұмысына қатысты. Бағдад шартының құрылуы Түркия мен Ирактың арасындағы (1955 жылы 24 ақпан) Бағдадта қол қойылған соғыс одағы туралы келісім шарттан басталады. Кейін Бағдад шартына Ұлыбритания (1955 жылы 4 сәуір), Пәкістан (1955 жылы 23 қыркүйек), Иран (1955 жылы 3 қараша) қосылды. Осы елдердің біреуі НАТО-да, біреуі СЕАТО-да мүше болуына қарай, Бағдад шартының сол соғыс одақтарымен тығыз бай ланысы бар. Бағдад шарты социалистік елдерге қарсы бағытталған. Ирак Корольдігінде төңкеріс (1958 жылы 14 шілде), оның Бағдад шартынан шығуы (1959 жылы 24 наурыз) осы топты үлкен дағдарысқа ұшыратты. АҚШ үкіметі Бағдад шартын СЕНТО –ға ауыстырып (1959 жылы 27 тамыз), оны сақтап қалды.<ref>Қазақ Совет Энциклопедиясы. Алматы қаласы,1976 ж. 3-том, 73-бет </ref>

== Дереккөздер ==
{{дереккөздер}}

[[Санат:Суық соғыс]]
[[Санат:Әскери-саяси одақтар]]
[[Санат:Халықаралық ұйымдар]]
[[Санат:Ұлыбританияның халықаралық келісімдері]]
[[Санат:Түркияның халықаралық келісімдері]]
[[Санат:Ирак тарихы]]

Бенилюкс

2015-02-09T19:25:37Z

Poti Berik: нақтылау, толықтыру, мәліметтерді жаңарту

[[Сурет:Flag of Benelux.svg|thumb|Бенилюкс жалауы]]
'''Бенилюкс''' ({{lang-nl|Benelux Unie}}<ref>{{cite web|url=http://www.benelux.int/nl/benelux-unie/benelux-een-oogopslag/|title=Over de Benelux|publisher=Benelux|accessdate=2015-02-09|language=nl|quote=Dit alles onder een nieuwe naam: de Benelux Unie.}}</ref>; {{lang-fr|Union Benelux}}<ref>{{cite web|url=http://www.benelux.int/fr/benelux-unie/le-benelux-en-quelques-traits/|title=A propos du Benelux|publisher=Benelux|accessdate=2015-02-09|language=fr|quote=Le 17 juin 2008, un nouveau Traité Benelux était signé. Désormais, la coopération va se concentrer sur trois thèmes-clés: le marché intérieur & l’union économique, le développement durable et la justice & les affaires intérieures et tout ceci sous un nouveau nom:l’Union Benelux.}}</ref>) - [[Бельгия]], [[Нидерланд]]тар және [[Люксембург]]тің кедендік-экономикалық [[Одақ|одағының]] қысқарған аты. Одақ жасау туралы [[келісім-шарт]]қа 1958 жылы қол қойылған. [[Мерзім]]і-50жыл. 1960 жылдан бастап [[жұмыс]] істейді. Жоғарғы орган - министрлер комитеті. Тұрған жері - [[Брюссел]] ([[Бельгия]]).<ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Әлеуметтану және саясаттану бойынша / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д., профессор Е. Арын - Павлодар: «ЭКО» ҒӨФ. 2006. - 569 б.
ISBN 9965-808-89-9</ref>

== Дереккөздер ==

<references/>

{{wikify}}

[[Санат:Ғылым]]
[[Санат:Саясат әлеуметтануы]]

{{stub}}

Қазақстанның ерте орта ғасырлардағы мемлекеттері

2015-01-07T16:49:16Z

Poti Berik: мәліметтерді жаңарту

{| class="wikitable"
|№
|Мемлекеттер
|Құрылуы мен<br /> ыдырауы
|Астанасы
|Шекарасы
|Халқы
|Тілі
|-
|1
|[[Түрік қағанаты]]
|552—603
|[[Суяб]]
|Қазақстан, Орта Азия, Кавказ,<br />Алтай, Моңғолия, Солтүстік Қытай
|[[Түркілер]], [[Телелер|теле]], [[қыпшақтар]], [[хазарлар]], [[енисей қырғыздары]], [[соғдылар]].
|[[Түркі тілдері|Түркіше]]
|-
|2
|[[Батыс түрік қағанаты]]
|603—704
|[[Суяб]]
|Қазақстан, Орта Азия, Кавказ,<br />Шығыс Түркістан, Қырым, Еділ бойы.
|[[Түркілер]], [[қыпшақтар]], [[хазарлар]], [[үйсіндер]], [[қаңлылар]], [[түргештер]].
|Тюркский
|-
|3
|[[Түргеш қағанаты]]
|704—756
|[[Суяб]]
|Жетісу
|[[Түркілер]]
|Түркіше
|-
|4
|[[Қарлұқ қағанаты]]
|756—940
|[[Суяб]], [[Баласағұн]]
|Жетісу, Оңтүстік Қазақстан
|[[Қарлұқтар]]
|[[Қарлұқ қағанаты|Қарлұқша]]
|-
|5
|[[Қаңғар одағы]]
|659—750
|
|Сарыарқа
|[[Каңғарлар]]
|Түркіше
|-
|6
|[[Хазар қағандығы]]
|650—969
|[[Семендер]], [[Итиль]]
|Батыс Қазақстан, Еділ бойы, Солтүстік Кавказ, Қырым
|[[Хазарлар]], [[бұлғарлар]], [[аландар]], [[мажарлар]], [[бұртастар]], [[шығыс славяндар]]
|[[Хазар тілі|Хазарша]]
|-
|7
|[[Қимақ қағанаты]]
|750—1035
|[[Имақия]], [[Карантия]]
|Сарыарқа
|[[Қимақтар]], [[қыпшақтар]]
|Түркіше
|-
|8
|[[Оғыз мемлекеті]]
|756—1055
|[[Янгикент]]
|Батыс Қазақстан, Арал
|[[Оғыздар]]
|Түркіше
|-
|9
|[[Қарлұқ қағанаты]]
|960—1224
|[[Қойлық]]
|Жетісу
|[[Қарлұқтар]]
|Қарлұқша
|-
|10
|[[Қарахан мемлекеті]]
|942—1212
|[[Баласағұн]]
|Жетісу, Шығыс Түркістан, Мәуереннахр
|[[Қарахандар]], [[қарлұқтар]]
|Қарлұқша
|-
|11
|[[Қарақытай мемлекеті]]
|1128—1213
|[[Баласағұн]]
|Жетісу, Шығыс Түркістан, Мауереннахр
|[[Қарлұқтар]], [[қидандар]]
|Қарлұқша
|-
|12
|[[Хорезмшах мемлекеті]]
|1097—1231
|[[Көне Үргеніш]]
|Оңтүстік Қазақстан, Мәуереннахр, Хорасан, Иран
|[[Қыпшақтар]], [[Парсылар]], [[Түрікмендер]]
|Карлукский
|-
|13
|[[Найман мемлекеті]]
|1210—1218
|[[Баласағұн]]
|Жетісу
|[[Наймандар]]
|Қарлұқша
|}

[[Санат:Қазақстан тарихы]]

Магритт Рене

2014-12-18T19:28:00Z

Poti Berik: қате

[[Сурет:Rene Magritte by Wolleh.jpg|нобай|солға|Рене Магриттінін фотографиясы]]
'''Магритт Рене''' (толық аты Магритт Рене-Франсуа-Гилен) ({{lang-fr|Magritte, René-François-Ghislain}}) (21 қараша [[1898 жыл]]ы, [[Лесин]], [[Бельгия]] — 15 тамыз, [[1967 жыл]]ы, [[Брюссель]]), бельгиялық суретші. <ref> Britanica настольная энциоклопедия. Том І «АСТ-Астрель» Москва, 2006. ISBN 978-5-17-08532-4 (T.1) (ACT) ISBN 978-5-271-1512-0 (T.1) (Aстрель)</ref>.

[[Бельгия академиясы]]ның көркем өнерін бітіргеннен кейін (1916-18 жылдары), [[тұсқағаз]]дардың эскизін жасап және сол кезеңнің жарнамалық плакаттарын салды. [[Брюссел Көркем галереясы]] оған қолдау көрсетіп, өзін өнерге толықтай арнауға мүмкіндік берді. Оның алғашқы жұмыстары кубизм және футуризм стилінде орындалды; [[1922 жыл]]ы Дж.Де Кириконың шығармаларымен танысқаннан кейін СЮРРЕАЛИСТ болып, Қауіпті жағдайдағы адам өлтіруші кенебін салды (1927 жылы).

Оның жұмыстарында көп көрініс табатын бейнелер – теңіз, ашық аспан, әйелдің кеуде мүсіні, ыдыстағы буржуаздық «кішкентай адам», биік жартаста қалықтап ұшып жүру; ал жұмбақ және логикасыз кенептерінде белгісіз кеңістік, уақыт пен өлшем оның кәдімгі элементтері болды.

==Дереккөздер==
<references/>
[[Санат: Өнер]]
[[Санат: Тұлғалар]]

Баданаз

2014-12-16T13:28:26Z

Poti Berik: қате

'''Баданаз''' - [[жаңғақ]] жемісті өсімдіктерге жататын [[жеміс ағашы]], бұта және сол ағаштың жемісі. Баданаз тау беткейлерінде өседі. Баданазның жемісі ірі, етті, ішінде сүйегі болады. Шыбық күйінде отырғызылган баданазның күтімі жақсы болса, 5-6 жылда биіктігі 2 м-ге дейін жететін ағаш болып жетіледі. Баданазның жемісін жеуге болады, ал тамырынан бұрынғы кезде бояу алған. Баданаз жемісінің үлкендігіне байланысты дөңгелек үлкен көзді адамды баданаз көз, үлкен «көзді» (қасты) жүзікті баданаз көз жүзік, ал кейбір тұрмыстық тұтыныс заттардың көлеміне байланысты оларды баданаздай деген анықтауыш арқылы сипаттаған. Мысалы, баданадай [[бұршақ]], баданадай [[жүгері]] деген сияқты.<ref> Қазақтың этнографиялық категориялар, ұғымдар мен атауларының дәстүрлі жүйесі. Энциклопедия. - Алматы: DPS, 2011. - ISBN 978-601-7026-17-2 </ref>

== Дереккөздер ==
<references/>

{{wikify}}
{{Суретсіз мақала}}
{{stub}}
[[Санат:Мәдениет]]
[[Санат:Терминология]]